Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Fréttatķminn

PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | JPG  | TXT  |


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Fréttatķminn

						Loksins nógu gömul til að kjósa
T
Tengdadóttir mín er fertug í dag, á kven-
réttindadeginum 19. júní, þegar því er 
fagnað að öld er liðin frá því að konur 
fengu kosningarétt. Það er varla hægt 
að hugsa sér annan eins dag til að fagna 
stórafmælinu og minnast um leið þessara 
merku tímamóta. Miðað við þann áfanga 
sem þá náðist hefði mín ágæta tengda-
dóttir loksins verið orðin nógu gömul til 
að kjósa, en þennan dag fyrir réttri öld 
fengu konur, 40 ára og eldri, kosninga-
rétt og kjörgengi til alþingis. Þetta þykir 
okkur skrýtið í dag og svo er að sjá sem 
þetta hafi líka þótt fremur hjákátlegt 
fljótlega eftir að þetta stjórnarskrár-
ákvæði var staðfest af Danakóngi 19. júní 
1915. Aldurinn átti nefnilega að lækka 
um eitt ár næstu fimmtán árin, eða þar til 
25 ára aldri væri náð, en það var aldurs-
takmark kosningabærra karla. Ákvæðið 
var því fellt úr gildi fimm árum síðar, árið 
1920. Karlar og konur hafa því notið sama 
réttar við kosningar til alþingis undan-
farin 95 ár.
Fyrstu áratugina eftir þetta þokuðust 
réttindamál kvenna hægt. Ýmsir áfangar 
náðust að sönnu, fyrsta konan settist á 
þing sjö árum síðar, konur létu smám 
saman meira til sín taka, sóttu sér aukna 
menntun og að því kom að fyrsta konan 
varð bæjarstjóri, ráðherra, dómari og 
svo framvegis, auk áfanga í jafnlauna-
málum karla og kvenna ? en segja má að 
réttindabarátta kvenna hafi ekki komist 
á verulegan skrið fyrr en um og upp 
úr 1970. Þá var Rauðsokkahreyfingin 
stofnuð og hinn stórmerki kvennafrí-
dagur haldinn árið 1975 þegar konur 
lögðu niður vinnu og flykktust á baráttu-
fundi víðsvegar um landið en fjölmenn-
asti fundurinn var haldinn á Lækjartorgi 
þar sem 25-30 þúsund manns, aðallega 
konur, mættu, stilltu saman strengi og 
lögðu línur til framtíðar. Samkoman 
vakti heimsathygli og leiddi, með ýmsu 
öðru vitaskuld, til þess að Vigdís Finn-
bogadóttir var kjörin forseti Íslands fimm 
árum síðar, fyrst kvenna í heiminum til 
að gegna embætti þjóðkjörins forseta.
Hlutirnir gerðust því hratt á þessum 
árum, fyrstu sambúðarárum okkar hjóna 
þegar við vorum að feta okkur áfram í 
nýjum hlutverkum sem bráðung hjón 
og foreldrar. Minn betri helmingur 
minntist þess einmitt á dögunum að hún, 
sem starfsmaður Kópavogsapóteks á 
kvennafrídaginn 24. október 1975, fékk 
frí, en aðeins í klukkutíma eins og aðrar 
konur í apótekinu, til að sækja fundinn 
á Lækjartorgi. Það var mikil umferð og 
mannmergð í bænum og því gafst lítill 
tími til þátttöku á fundinum sjálfum ef 
komast þurfti fram og til baka til Kópa-
vogs á þeim stutta tíma. Hún var þar 
samt og sýndi samstöðu með kynsystrum 
sínum.
Það var ekki vanþörf á, hvort heldur 
var á heimilum, vinnumarkaði eða í jafn-
réttismálum almennt. Það hallaði mjög 
á konur og ég játa það undanbragðalaust 
að ég var engu betri en kynbræður mínir 
almennt í rembunni en hef tíðaranda þess 
tíma mér til afsökunar. Þegar við hófum 
okkar búskap kunni hvorugt okkar mikið 
fyrir sér í eldamennsku en mín góða kona 
tók það hlutverk í meginatriðum að sér. 
Sama gilti um uppeldi drengsins okkar 
sem við áttum þá ? og raunar einnig um 
seinni börnin. Ég var frekar á hliðarlín-
unni. Mér hefur heldur farið fram, vona 
ég að minnsta kosti, en gleðst yfir þeirri 
augljósu bót sem orðið hefur milli kyn-
slóða þegar ég fylgist með börnum okkar 
og tengdabörnum. Þar ríkir mikið jafn-
ræði milli kynja á öllum sviðum, í matar-
gerð, umönnun barna og öðru því sem að 
heimilisrekstri lýtur. Öll hafa börn okkar 
og tengdabörn sinnt sínu námi af alúð 
og síðar vinnu og hallast þar ekki á milli 
kynja. Heimur batnandi fer.
Í þessum breytta og betri heimi alast 
barnabörnin okkar upp. Á heimilum 
þeirra þykir eðlilegt að pabbi og mamma 
skiptist á að fara með þau í leikskólann 
eða sækja, auk þess sem gengið er út frá 
því sem vísu að pabbinn eldi ekki síður 
en mamman og gangi frá ? eða setji í 
þvottavél og taki úr þurrkaranum. Þess 
vegna er líka kallað á afann, ekki síður en 
ömmuna þegar smátt fólk hefur gert stórt 
í heimsókn hjá afa og ömmu og hreinsa 
þarf botninn. Vera kann að afinn gjói 
öðru auganu á ömmuna, svona af gömlum 
vana, áður en hann stendur upp en svo 
er amman sjóuð orðin að hún horfir bara 
í hina áttina ? svo afinn stendur upp og 
gerir sig kláran. 
Enn er verk að vinna þótt konur sæki 
fram á öllum vígstöðvum. Óútskýrður 
launamunur kynjanna er enn til staðar, 
konur eru færri en karlar á þingi og í 
sveitarstjórnum og lagasetningu þurfti til 
svo konum fjölgaði í stjórnum fyrirtækja. 
Samt hljótum við að staldra við á þessum 
degi, 19. júní 2015, þegar öld er liðin frá 
því að fertugar konur fengu kosninga-
rétt. Það hefur ótrúlega margt áunnist 
og í minni tíð, ekki eldri en ég er, man 
ég eftir fyrstu konunni á ráðherrastóli, 
kvennafrídeginum að sjálfsögðu, fyrstu 
konunum sem klæddust lögreglubúningi, 
fyrstu konunni sem gegndi prestsemb-
ætti, framboði Kvennalistans og í seinni 
tíð þegar Jóhanna Sigurðardóttir varð 
forsætisráðherra og Agnes M. Sigurðar-
dóttir biskup. Upp úr stendur þó sú stund 
þegar Vigdís Finnbogadóttir var kosin 
forseti Íslands árið 1980. Ég var mættur 
sem ungur blaðamaður árla morguns á 
Aragötuna þar sem mannfjöldinn hyllti 
Vigdísi í blíðu júníveðri ? og var jafn-
framt viðstaddur fyrsta blaðamannafund 
hennar, einnig heima á Aragötu. Það 
fundu allir að blað hafði verið brotið ? 
stórtíðindi höfðu orðið.
Fyrir þessum stóra áfanga ? og öllum 
hinum líka ? leyfi ég mér að skála í dag 
við fertuga tengdadóttur mína. Afmælis-
dagurinn hefði ekki getað verið betur 
valinn!
Jónas
Haraldsson
jonas@
frettatiminn.is
HELGARPISTILL
Te
ik
ni
ng
/H
ar
i
DrainLine niðurfallsrennur
Tilboð
66.900 
Hitastýrð 
sturtu blöndunar-
tæki með höfuð- 
og handúðara 
með nuddi.
36 viðhorf Helgin 19.-21. júní 2015

					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
Blašsķša 20
Blašsķša 20
Blašsķša 21
Blašsķša 21
Blašsķša 22
Blašsķša 22
Blašsķša 23
Blašsķša 23
Blašsķša 24
Blašsķša 24
Blašsķša 25
Blašsķša 25
Blašsķša 26
Blašsķša 26
Blašsķša 27
Blašsķša 27
Blašsķša 28
Blašsķša 28
Blašsķša 29
Blašsķša 29
Blašsķša 30
Blašsķša 30
Blašsķša 31
Blašsķša 31
Blašsķša 32
Blašsķša 32
Blašsķša 33
Blašsķša 33
Blašsķša 34
Blašsķša 34
Blašsķša 35
Blašsķša 35
Blašsķša 36
Blašsķša 36
Blašsķša 37
Blašsķša 37
Blašsķša 38
Blašsķša 38
Blašsķša 39
Blašsķša 39
Blašsķša 40
Blašsķša 40
Blašsķša 41
Blašsķša 41
Blašsķša 42
Blašsķša 42
Blašsķša 43
Blašsķša 43
Blašsķša 44
Blašsķša 44
Blašsķša 45
Blašsķša 45
Blašsķša 46
Blašsķša 46
Blašsķša 47
Blašsķša 47
Blašsķša 48
Blašsķša 48
Blašsķša 49
Blašsķša 49
Blašsķša 50
Blašsķša 50
Blašsķša 51
Blašsķša 51
Blašsķša 52
Blašsķša 52
Blašsķša 53
Blašsķša 53
Blašsķša 54
Blašsķša 54
Blašsķša 55
Blašsķša 55
Blašsķša 56
Blašsķša 56
Blašsķša 57
Blašsķša 57
Blašsķša 58
Blašsķša 58
Blašsķša 59
Blašsķša 59
Blašsķša 60
Blašsķša 60
Blašsķša 61
Blašsķša 61
Blašsķša 62
Blašsķša 62
Blašsķša 63
Blašsķša 63
Blašsķša 64
Blašsķša 64
Blašsķša 65
Blašsķša 65
Blašsķša 66
Blašsķša 66
Blašsķša 67
Blašsķša 67
Blašsķša 68
Blašsķša 68
Blašsķša 69
Blašsķša 69
Blašsķša 70
Blašsķša 70
Blašsķša 71
Blašsķša 71
Blašsķša 72
Blašsķša 72
Blašsķša 73
Blašsķša 73
Blašsķša 74
Blašsķša 74
Blašsķša 75
Blašsķša 75
Blašsķša 76
Blašsķša 76
Blašsķša 77
Blašsķša 77
Blašsķša 78
Blašsķša 78
Blašsķša 79
Blašsķša 79
Blašsķša 80
Blašsķša 80
Blašsķša 81
Blašsķša 81
Blašsķša 82
Blašsķša 82
Blašsķša 83
Blašsķša 83
Blašsķša 84
Blašsķša 84
Blašsķša 85
Blašsķša 85
Blašsķša 86
Blašsķša 86
Blašsķša 87
Blašsķša 87
Blašsķša 88
Blašsķša 88
Blašsķša 89
Blašsķša 89
Blašsķša 90
Blašsķša 90
Blašsķša 91
Blašsķša 91
Blašsķša 92
Blašsķša 92
Blašsķša 93
Blašsķša 93