Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Fréttatķminn

PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | JPG  | TXT  |


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Fréttatķminn

						Helstu niðurstöður doktorsverk-
efnisins voru þær að fólk á miðjum 
aldri (40-60 ára) sem þjáist af mí-
greni höfuðverkjum ásamt áru, það 
er sjóntruflunum eða dofa sem eru 
undanfari mígrenikasts, deyr frekar 
vegna hjarta- og æðasjúkdóma, fyrir 
aldur fram, en þeir sem ekki þjást 
af slíkum höfuðverk. Einstaklingar 
með mígreni án áru reyndust hins 
vegar ekki vera í aukinni áhættu. 
Lárus segir þó að mikilvægt sé að 
benda á að þessi áhættuaukning 
sem fannst var minni en áhætta sem 
tengist þekktum áhættuþáttum eins 
og reykingum, háum blóðþrýstingi 
og of háu kólesteróli. ?Það fer hins 
vegar ekki milli mála að mígreni 
með áru er sjálfstæður áhættuþátt-
ur, sem þýðir að áhættuaukningin 
sem tengdist mígreninu var ekki 
gegnum þessa þekktu áhættuþætti 
eins og háan blóðþrýsting eða hátt 
kólesteról. Af hverju einstaklingar 
með mígreni með áru eru í aukinni 
áhættu miðað við þá sem hafa mí-
greni án áru er ekki vitað, það er 
hugsanlega vegna breytinga í æða-
vegg einstaklinga með mígreni með 
áru.?
Mígreni mun algengara hjá 
konum en körlum
Aðspurður um ástæður þess af 
hverju mun fleiri konur en karlar 
greinist með mígreni segir Lárus að 
erfitt sé að nefna eina skýringu, ým-
islegt kemur til greina. ?Ein mögu-
leg skýring liggur í mismunandi 
hormónabúskap karla og kvenna. 
Fyrir kynþroskaaldur er algengi mí-
grenis svo til jafnt milli kynja, um 
það bil 3-6%. Við kynþroska eykst 
algengi hratt hjá konum en hægt hjá 
körlum, algengi mígrenis er hæst í 
kringum 40-45 ára aldur, um 25% 
hjá konum og um 8% hjá körlum. 
Upp úr 50 ára aldri fer algengið 
að falla og er orðið tiltölulega jafnt 
milli kynja eftir 80 ára aldur. Önn-
ur skýring liggur líklega í því hvað 
þarf til þess að mígrenikast hefjist 
en dýratilraunir benda til þess að 
minna þurfi til þess að mígreni kast 
hefjist hjá kvendýrum en karldýr-
um.? 
Áhugi erlendis frá skilar sér í 
auknum rannsóknum
Rannsókn Lárusar fékk mikla at-
hygli í erlendum fjölmiðlum á sín-
um tíma og segir hann að ein af 
skýringum þess vera að algengi 
mígrenis er hátt, auk þess sem nið-
urstöðurnar sýna fram á að ákveð-
in tegund mígrenis geti aukið dán-
artíðni. ?Þess ber þó að geta að til 
þess að hafa möguleika á að finna 
þennan mun á dánartíðni þarf mjög 
stóra rannsókn, um 15-20 þúsund 
manns eða meira og það þarf mjög 
langa eftirfylgni, 15 ár eða meira.? 
Lárus segir að áhugi á þessari 
rannsókn og öðrum sem hann og 
samstarfsmenn sínir hafi gert hafi 
skilað sér í auknu rannsóknarsam-
starfi bæði hérlendis og erlendis á 
áhrifum mígrenis. ?Ég er til dæmis 
í samstarfi við vísindamenn í Mið-
stöð í Lýðheilsuvísindum HÍ í rann-
sókninni Heilsusaga Íslendinga og 
mun nýta gögn frá þeim til þess að 
meta mögulega þætti sem stuðla að 
því að einstaklingur fær sitt fyrsta 
höfðuverkjakast. Einnig mun ég 
athuga forspárþætti þess að ein-
staklingar á miðjum aldri hætta að 
fá mígreni. Þá tek ég einnig þátt í 
rannsókninni Svefnklukka Íslend-
inga þar sem ég mun kortleggja 
svefntruflanir einstaklinga með 
mígreni og mögulegar breytingar 
á þeim eftir árstíðum.?
Heilbrigt líferni getur dregið 
úr fjölda mígrenikasta
Að sögn Lárusar eru ekki til nein 
úrræði sem eru sértæk fyrir þá 
sem hafa mígreni með áru. ?Það 
sem er heppilegast fyrir þá sem 
hafa mígreni með áru, sem og alla 
aðra, er að reykja ekki og lifa heil-
brigðu lífi hvað varðar hreyfingu 
og mataræði og halda streitu inn-
an hæfilegra marka. Það sem ein-
staklingur með mígreni getur gert 
er að hafa stjórn á öðrum áhættu-
þáttum, eins og til dæmis háþrýst-
ingi, blóðfitu og reykingum. Fyrir 
suma virkar hreyfing til dæmis til 
að draga úr köstum og lyf virka á 
aðra.? 
Lárus segir jafnframt að þó svo 
að það eigi eftir að sýna fram á að 
ef einstaklingur nær að draga úr 
fjölda kasta þá aukist lífslíkur, þá 
sé það mjög líklega þannig. ?Reglu-
legur svefn, hreyfing og heilbrigt 
mataræði hafa áhrif á fjölda mígre-
nikasta. Það eru yfir 200 þættir 
sem geta ?triggerað? mígreni-
köst. Það er misjafnt hvaða þættir 
38 líftíminn Helgin 19.-21. júní 2015
Sími 412 2500  -  sala@murbudin.is  -  www.murbudin.is
Tröppur og stigar
Kletthálsi Reykjavík
Reykjanesbæ
RLA-05
Áltrappa 5 þrep, tvöföld 
6.690
4 þrepa 5.690,-
6 þrepa 7.890,-
7 þrepa 9.690,-
Áltrappa 4 þrep 4.990,-
              5 þrep 6.390,-
Áltrappa 3 þrep 
3.990
LLA-308 
PRO álstigi 3x8 þrep
2,27-5,05 m 
18.490
SM-RLG0
Áltrappa 7 þrep, tvöföld 
25.590
5 þrep, tvöföld 19.990,-
U
ppfyllir A
N
:131 staðalinn
Tengsl milli 
mígrenis og 
hjarta- og 
æðasjúkdóma
Mígreni er sérstök tegund höfuðverkja og talið er að um 6% karla 
og 18% kvenna þjást af mígreni hér á landi. Ekki er um hefð-
bundinn höfuðverk að ræða heldur ákafan verk sem getur haft 
áhrif á lífsgæði og vinnufærni. Mörgum spurningum er ósvarað 
um orsakir mígrenis og hafa margar rannsóknir sýnt fram á tengsl 
mígrenis við aðra sjúkdóma. Lárus Steinþór Guðmundsson, doktor 
í líf- og læknavísindum frá Læknadeild Háskóla Íslands, hefur rann-
sakað og sýnt fram á tengsl mígrenis við dánartíðni vegna hjarta- 
og æðasjúkdóma. Í doktorsritgerð hans frá árinu 2010 kemur fram 
að mígreni sé þó vægari áhættuþáttur en til dæmis reykingar, 
sykursýki og háþrýstingur. 
S érsvið Lárusar er lyfjafaralds-fræði og faraldsfræði höfuð-verkja. ?Ég var að rannsaka 
háþrýsting, það er háan blóðþrýst-
ing og lyfjameðferð við honum, 
í gögnum Hjartaverndar, þegar 
áhugi minn á tengslum mígrenis við 
háþrýsting vaknaði. Í doktorsverk-
efni mínu, sem ég varði árið 2010, 
fór ég út í það að búa til nálgun við 
mígrenigreiningu út frá spurning-
um um háþrýsting sem voru gerðar 
árið 1966, það er rúmlega 20 árum 
áður en fyrsta alþjóðlega skilgrein-
ingin á mígreni var birt. Þar var 
hins vegar ekki hægt að sjá tengsl 
á milli mígrenis og háþrýstings og 
í kjölfarið fór ég að skoða tengsl á 
milli mígrenis og blóðþrýstings.? 
Í því samhengi fann Lárus út að 
um mismunandi samband er að 
ræða milli mígrenis og blóðþrýst-
ings út frá efri og neðri mörkum. 
?Eftir því sem efri mörkin, það 
er slagbilsþrýstingur, hækka þá 
minnka líkur á því að þú sért með 
mígreni, en eftir því sem neðri 
mörkin, það er hlébilsþrýsingur, 
hækka aukast líkur á því að þú sért 
með mígreni.? Það er því bilið á 
milli efri og neðri marka, svokall-
aður púlsþrýstingur, sem best segir 
til um líkur á að einstaklingur hafi 
eða fái mígreni. ?Í kjölfarið fór ég og 
samstarfsmenn mínir að skoða sam-
band þess að hafa mígreni á miðjum 
aldri og að fá litlar heilablæðingar 
síðar á ævinni. Blæðingarnar eru 
einkennalausar og því er vel hægt 
að lifa með þeim og þær hafa ekki 
verið tengdar við breytingar í starf-
rænni getu heilans,? segir Lárus. 
Mígreni með áru getur leitt til 
dauðsfalls fyrir aldur fram
Niðurstöður Lárusar byggja á gögn-
um úr hóprannsókn Hjartavernd-
ar þar sem þátttakendum, 18.725 
körlum og konum, var fylgt eftir að 
meðaltali í 26 ár eftir að þeir höfðu 
svarað spurningum um ýmsa þætti 
tengda hjarta- og æðasjúkdómum. 
Hvað er mígreni?
Mígreni er tauga- og æðasjúkdómur 
sem hefur áhrif á um 6% karla og 16-
18% kvenna. Mígreni hefur verið lýst 
á marga vegu  síðustu 5000 árin en 
fyrsta alþjóðlega skilgreiningin var 
birt árið 1988. Ekki er til neitt blóð-
próf eða myndgreining sem gefur 
til kynna hvort einstaklingur er með 
mígreni, greiningin byggist á klínísku 
viðtali við lækni sem tekur nákvæma 
sögu og beitir greiningarviðmiðum 
til þess að flokka mígrenið og aðra 
höfuðverki niður í undirflokka. Hafir 
þú grun um að þú þjáist af mígreni 
er best að leita til heimilis- eða 
taugalæknis. Greina má milli tvenns 
konar mígrenis: Mígreni með áru og 
mígreni án áru. Ára er í þessu sam-
hengi sjón- og skyntruflanir sem geta 
fylgt mígrenikastinu. Um 60% þeirra 
sem fá mígreni fá foreinkenni, 12-24 
tíma fyrir kast, sem geta t.d. verið 
þreytutilfinning, þörf fyrir að geispa 
endurtekið eða stífleiki í vöðvum. 
Það má segja að í mígrenikastinu 
sem kemur í kjölfar foreinkenna 
að skynfærin fara á yfirsnúning, 
venjuleg birta verður sársaukafull 
fyrir augun, venjulegur hljóðstyrkur 
verður sársaukafullur fyrir eyrun 
og jafnvægisskyn getur raskast 
þannig að einstaklingur getur fundið 
fyrir svima og ógleði. Ýmislegt getur 
stuðlað að mígrenikasti og má þar 
nefna þreytu, áfengi, tíðablæðingar, 
hungur og jafnvel óþol fyrir vissum 
fæðutegundum. Hægt er að fækka 
köstum og gera þau vægari með 
því að stunda heilbrigt líferni, læra 
af reynslunni með því að halda 
einfalda dagbók og forðast það sem 
framkallar köst eða gerir þau verri. 
Sérstök mígrenilyf geta einnig komið 
í veg fyrir mígreniköst eða minnkað 
einkenni þeirra. 
hafa áhrif hjá hverjum og einum, 
því getur verið gagnlegt að halda 
einfalda dagbók til þess að finna 
hvaða þættir það eru og reyna að 
halda þeim í skefjum. Einnig getur 
verið gott að tala við lækni um mis-
munandi meðferðir sem til eru við 
mígreni, til þess að fækka köstum 
og draga úr einkennum mígrenik-
asta.?
Erla María Markúsdóttir
erlamaria@frettatiminn.is 
Lárus Steinþór Guðmundsson lærði 
upphaflega lyfjafræði og hefur starfað 
við framleiðslu og þróun lyfja. Fyrir röð 
tilviljana leiddist hann út í rannsóknir 
á höfuðverkjum og mígreni sem hann 
segir vera flókið en afar áhugavert 
fyrirbæri og því vert að rannsaka 
frekar. Mynd/Hari

					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
Blašsķša 20
Blašsķša 20
Blašsķša 21
Blašsķša 21
Blašsķša 22
Blašsķša 22
Blašsķša 23
Blašsķša 23
Blašsķša 24
Blašsķša 24
Blašsķša 25
Blašsķša 25
Blašsķša 26
Blašsķša 26
Blašsķša 27
Blašsķša 27
Blašsķša 28
Blašsķša 28
Blašsķša 29
Blašsķša 29
Blašsķša 30
Blašsķša 30
Blašsķša 31
Blašsķša 31
Blašsķša 32
Blašsķša 32
Blašsķša 33
Blašsķša 33
Blašsķša 34
Blašsķša 34
Blašsķša 35
Blašsķša 35
Blašsķša 36
Blašsķša 36
Blašsķša 37
Blašsķša 37
Blašsķša 38
Blašsķša 38
Blašsķša 39
Blašsķša 39
Blašsķša 40
Blašsķša 40
Blašsķša 41
Blašsķša 41
Blašsķša 42
Blašsķša 42
Blašsķša 43
Blašsķša 43
Blašsķša 44
Blašsķša 44
Blašsķša 45
Blašsķša 45
Blašsķša 46
Blašsķša 46
Blašsķša 47
Blašsķša 47
Blašsķša 48
Blašsķša 48
Blašsķša 49
Blašsķša 49
Blašsķša 50
Blašsķša 50
Blašsķša 51
Blašsķša 51
Blašsķša 52
Blašsķša 52
Blašsķša 53
Blašsķša 53
Blašsķša 54
Blašsķša 54
Blašsķša 55
Blašsķša 55
Blašsķša 56
Blašsķša 56
Blašsķša 57
Blašsķša 57
Blašsķša 58
Blašsķša 58
Blašsķša 59
Blašsķša 59
Blašsķša 60
Blašsķša 60
Blašsķša 61
Blašsķša 61
Blašsķša 62
Blašsķša 62
Blašsķša 63
Blašsķša 63
Blašsķša 64
Blašsķša 64
Blašsķša 65
Blašsķša 65
Blašsķša 66
Blašsķša 66
Blašsķša 67
Blašsķša 67
Blašsķša 68
Blašsķša 68
Blašsķša 69
Blašsķša 69
Blašsķša 70
Blašsķša 70
Blašsķša 71
Blašsķša 71
Blašsķša 72
Blašsķša 72
Blašsķša 73
Blašsķša 73
Blašsķša 74
Blašsķša 74
Blašsķša 75
Blašsķša 75
Blašsķša 76
Blašsķša 76
Blašsķša 77
Blašsķša 77
Blašsķša 78
Blašsķša 78
Blašsķša 79
Blašsķša 79
Blašsķša 80
Blašsķša 80
Blašsķša 81
Blašsķša 81
Blašsķša 82
Blašsķša 82
Blašsķša 83
Blašsķša 83
Blašsķša 84
Blašsķša 84
Blašsķša 85
Blašsķša 85
Blašsķša 86
Blašsķša 86
Blašsķša 87
Blašsķša 87
Blašsķša 88
Blašsķša 88
Blašsķša 89
Blašsķša 89
Blašsķša 90
Blašsķša 90
Blašsķša 91
Blašsķša 91
Blašsķša 92
Blašsķša 92
Blašsķša 93
Blašsķša 93