Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Fréttatķminn

PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | JPG  | TXT  |


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Fréttatķminn

						19. júní Helgin 19.-21. júní 20152
Það er gott að nota kvenrétt-indadaginn 19. júní til að fagna 
því sem áunnist hefur í jafnréttis-
baráttu kynjanna og gera sér grein 
fyrir því sem ekki hefur enn náðst. 
Nú er öld liðin síðan íslenskar konur 
fengu kosningarétt. Hugmyndin 
þótti vitaskuld byltingarkennd í 
upphafi. Þó vildu konur ekkert 
annað og meira en sömu réttindi 
og karlar nutu. Fólk óttaðist þó 
að þær tækju upp á að kjósa bara 
hver aðra, með öðrum orðum 
að haga sér eins og karlar höfðu 
komist upp með að gera. Ekki hafa 
enn sést merki þess að konur kjósi 
bara aðrar konur ? því miður. Allt 
fram á okkar daga hafa þær verið 
ötular að kjósa bæði karla og konur 
? jafnvel fólk sem virðist sama um 
réttindi þeirra og hag. Einn mesti 
sigur karlveldisins er nefnilega 
sá að hafa tekist að breiða út þá 
skoðun að það sé afbrigðilegt að 
styðja kvenréttindi eða femínisma. 
Fjölmiðlafólki þykir skemmtilegt 
að fá konu ? helst sem valdamesta 
? lýsa því yfir opinberlega að hún 
sé ekki jafnréttissinni. Aldrei er 
körlum stillt upp við vegg og þeir 
spurðir hvort þeir séu með eða á 
móti auknum réttindum kynbræðra 
sinna. Samstaða þeirra er sjálfsögð 
á meðan samstaða kvenna boðar 
ógn og skelfingu. Án samstöðunnar, 
eljunnar og baráttugleðinnar væru 
konur líklega enn án mannréttinda 
eins og menntunar, kosningaréttar 
og ættu enn lengra í land en nú í 
launamálum.
Hvaða þýðingu Hefur  
19. júní  
í þínum augum?
Gerður Kristný,  
rithöfundur og ljóðskáld. 
Lj
ós
m
yn
d/
Þ
ór
dí
s 
Á
gú
st
sd
ót
ti
r.
Án hormóna
Öflug blanda
Nauðsynleg vítamín
og steinefni
www.vitamin.is
facebook.com/vitabioticsvitamin
1887 Bríet Bjarnhéðins-
dóttir hélt opinberan fyrirlestur 
30. desember, fyrst kvenna, í 
Góðtemplarahúsinu í Reykjavík.
1907 Stofnun Kvenrétt-
indafélags Íslands.
1915 Konur, 40 ára og 
eldri, fá kosningarétt og kjör-
gengi til alþingis. 
1960 Selma Jónsdóttir 
listfræðingur varði doktors-
ritgerð við Háskóla Íslands, 
fyrst kvenna.
1967 Pillan tekin á lyfja-
skrá.
1970 Rauðsokkahreyfingin 
kom fyrst fram 1. maí 1970 þeg-
ar ?konur í rauðum sokkum? 
gengu aftast í 1. maí-göngunni 
með stóra gifsstyttu sem á stóð 
?Manneskja, ekki markaðsvara?. 
1970 Auður Auðuns 
fyrst kvenna ráðherra í ríkis-
stjórn Íslands þegar hún tók 
við embætti dóms- og kirkju-
málaráðherra. 
Bríet Bjarnhéðinsdóttir
1887 hélt Bríet opinberan 
fyrirlestur 30. desember, fyrst 
kvenna, í Góðtemplarahúsinu 
í Reykjavík.
Bríet fæddist 27. sept-
ember 1856 að Haukagili 
í Vatnsdal í Austur-Húna-
vatnssýslu.
Strax sextán ára gömul 
ritaði hún grein um stöðu 
kvenna, en sýndi engum 
fyrr en 13 árum seinna, er hún 
birtist endurbætt undir heitinu 
?Nokkur orð um menntun og rjettindi 
kvenna? í tímaritinu Fjallkonan í tveimur 
hlutum í júní 1885 undir dulnefninu Æsa. 
Hún átti stærstan þátt í að hrinda af stað 
fyrstu bylgju kvenréttindabaráttunnar 
hér á landi fyrir lágmarksréttindum, svo 
sem kosningarétti, kjörgengi og rétti til 
menntunar og atvinnu.
Árið 1894 var Bríet ein af 
stofnendum Hins íslenska 
kvenfélags. Árið 1895 hóf 
Bríet útgáfu Kvennablaðsins, 
hún var jafnframt ritstjóri 
þess til 1926.
1907 stofnaði hún, ásamt 
fleiri baráttukonum, Kven-
réttindafélag Íslands. Félagið 
stóð að því ásamt öðrum 
kvenfélögum í Reykjavík að setja 
saman kvennalista til framboðs við 
bæjarstjórnarkosningarnar árið 1908. 
Bríet og þrjár konur til viðbótar á listan-
um náðu kjöri í bæjarstjórn. 
Hún bauð sig fram til Alþingis, fyrst 
kvenna, árið 1916. Hefði ekki verið fyrir 
ný lög um útstrikanir hefði Bríet orðið 
fyrsta konan til að taka sæti á Alþingi. 
1922 Ingibjörg H. Bjarna-
son fer fyrst íslenskra kvenna 
á þing.
1926 varði Björg Caritas 
Þorláksson fyrsta konan til að 
ljúka doktorsprófi. 
1935 Lög um getnaðar-
varnir og fóstureyðingar sett. 
Fóstureyðingar voru heimilaðar 
í sérstökum tilfellum og máttu 
læknar veita konum upplýs-
ingar um þungunarvarnir. 
1945 Jórunn Viðar fyrst 
kvenna til að ljúka prófi í tón-
smíðum. 
1946 Valgerður G. Þor-
steinsdóttir tók sólópróf í flugi, 
fyrst kvenna.
1957 Hulda Jakobsdóttir 
varð bæjarstjóri Kópavogs, 
og var því fyrst kvenna til að 
gegna bæjarstjórastöðu.
1958 Jafnlaunalög sett. 
Sérstakir kvennataxtar skyldu 
hverfa úr samningum verka-
lýðsfélaga næstu 6 árin.
Ingibjörg H. Bjarnason
1882 lauk Ingibjörg kvennaskólaprófi í 
Reykjavík. Hún stundaði framhaldsnám 
í Kaupmannahöfn í greinum tengdum 
uppeldis- og menntamálum og var fyrsti 
Íslendingurinn til að ljúka leikfimikenn-
araprófi, árið 1892.
Þegar Þóra Melsteð, stofnandi Kvenna-
skólans, lét af störfum sem skólastjóri 
tók Ingibjörg við og var þar skólameistari 
allt þar til hún lést árið 1941.
1915 var Ingibjörg í forystu 
þeirra tólf kvenna sem sömdu 
frumvarp á Alþingi um 
þörfina fyrir byggingu 
Landspítalans og var for-
maður Landspítalasjóðs 
Íslands.
1922 varð Ingibjörg fyrsta 
konan til að komst á þing þar 
sem hún sat til ársins 1930.
Auður Auðuns
1970 varð Auður Auðuns fyrst 
kvenna ráðherra í ríkis-
stjórn Íslands þegar 
hún tók við embætti 
dóms- og kirkju-
málaráðherra. 
Hún var enn-
fremur fyrsta 
kona sem 
útskrifaðist 
á Íslandi 
sem lög-
fræðingur og 
fyrsta konan 
sem varð 
borgarstjóri 
Reykjavíkur. Auður 
fæddist á Ísafirði 18. 
febrúar 1911. Hún lauk 
lögfræðiprófi frá Háskóla 
Íslands árið 1935. Hún var 
alþingismaður fyrir Sjálfstæðis-
flokkinn og tók við embætti 
borgarstjóra Reykjavíkur 
ásamt Geir Hallgríms-
syni árið 1959.
Auður var virk í 
Kvenréttinda-
félagi Íslands. 
Hún var gerð að 
heiðursfélaga 19. 
júní þegar sjötíu 
ár voru liðin frá 
því að íslenskar 
konur fengu 
kosningarétt. 
Landssamband 
sjálfstæðiskvenna og 
Hvöt, félag sjálfstæðis-
kvenna í Reykjavík, gáfu út 
Auðarbók Auðuns árið 1981 í 
tilefni af sjötugsafmæli Auðar. 
Rauðsokkur
Rauðsokkahreyfingin kom fyrst fram 
1. maí 1970 þegar ?konur í rauðum 
sokkum? gengu aftast í 1. maí-göngunni 
með stóra gifsstyttu sem á stóð 
?Manneskja, ekki markaðsvara?. 
Rauðsokkahreyfingin var mjög tengd 
verkalýðsbaráttu og barðist fyrir kjörum 
verkakvenna. Þær gagnrýndu fegurðar-
samkeppni, unnu að löggjöf um frjálsar 
fóstureyðingar, lögðu mikla áherslu á 
rétt kvenna til menntunar og börðust 
fyrir fjölgun leikskólaplássa.
Rauðsokkur voru hópur vel menntaðra 
og róttækra kvenna sem voru með-
vitaðar um lakari stöðu sína gagnvart 
körlum í samfélaginu og eitt aðal 
baráttumálið var rétturinn til jafnra 
launa á við karlmenn. Kvennaframboðið 
1982 var stofnað af hluta kvenna sem 
höfðu yfirgefið Rauðsokkahreyfinguna 
sem þá leið undir lok.
1973 Dóra Hlín Ingólfs-
dóttir og Katrín Þorkels-
dóttir voru fyrstu konurnar 
sem klæddust einkennisbúningi 
lögreglumanna og gegndu 
almennum lögreglustörfum. 
1974 Auður Eir Vilhjálms-
dóttir vígð til prests, fyrst 
kvenna.
1975 Kvennafrídagurinn. 
Þann 24. október 1975 lögðu 
íslenskar konur niður störf 
og um 25 þúsund konur tóku 
þátt í útifundi á Lækjartorgi, 
einum stærsta útifundi Íslands-
sögunnar. 
1975 Sett ný lög um 
getnaðarvarnir og fóstur-
eyðingar. Heimild til fóstureyð-
ingar var rýmkuð verulega og 
aðgangur að getnaðarvörnum 
auðveldaður.
1976 Sett lög um jafnrétti 
kvenna og karla. Lögin áttu 
að stuðla að jafnrétti og jafnri 
stöðu karla og kvenna.
1980 Vigdís Finnboga-
dóttir kjörin forseti Íslands. 
1981 Kvennarokksveitin 
Grýlurnar stofnaðar.
Kvennafrí
Þann 24. október 1975 lögðu íslenskar 
konur niður störf og um 25 þúsund kon-
ur tóku þátt í útifundi á Lækjartorgi, 
einum stærsta útifundi Íslandssögunn-
ar. Atvinnulífið gjörsamlega lamaðist 
þennan dag þannig að eftir var tekið og 
greinilegt hversu miklu framlag kvenna 
á atvinnumarkaði skipti, sem einmitt 
var markmið aðgerðanna. Minni 
baráttufundir voru haldnir um allt land.
Tildrögin voru þau að allsherjarþing 
Sameinuðu þjóðanna ákvað að árið 
1975 yrði sérstaklega helgað málefnum 
kvenna. Íslensk kvennasamtök tóku 
höndum saman til að skipuleggja 
aðgerðir og var samþykkt tillaga frá 
Rauðsokkahreyfingunni um að konur 
tækju sér frí frá stöfum á degi Sam-
einuðu þjóðanna, 24. október.
Framtak íslenskra kvenna vakti 
athygli út fyrir landsteinana og víða í 
erlendum fjölmiðlum birtust myndir og 
viðtöl við íslenskar konur. Aðgerðir sem 
þessar höfðu verið skipulagðar í öðrum 
löndum en hvergi þótti hún takast jafn 
vel og á Íslandi þar sem samtakamáttur 
kvenna var gríðarlegur.
Í dreifiriti sem framkvæmdanefnd 
um kvennafrí útbjó voru tíundaðar 
ástæðurnar fyrir kvennafríinu, og sú 
fyrsta sem þar var nefnd: ?Vegna þess 
að vanti starfsmann til illa launaðra 
og lítils metinna starfa, er auglýst eftir 
konu.?
Áfangar í kvennaréttindabaráttu liðinnar aldar
Bríet Bjarnhéðinsdóttir stendur upp úr þegar minnst er réttindabaráttu kvenna í öndverðu en margar aðrar hafa borið kyndilinn síðan. 
Nægir þar að nefna Ingibjörgu H. Bjarnason, fyrstu konuna sem settist á þing, Auði Auðuns, fyrstu konuna í ríkisstjórn, Vigdísi Finn-
bogadóttur, fyrrum forseta Íslands, Jóhönnu Sigurðardóttur, fyrrum forsætisráðherra og Agnesi M. Sigurðardóttur biskup. Þeirra og 
fjölmargra annarra kvenna er getið hér í merkri sögu.

					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
Blašsķša 20
Blašsķša 20
Blašsķša 21
Blašsķša 21
Blašsķša 22
Blašsķša 22
Blašsķša 23
Blašsķša 23
Blašsķša 24
Blašsķša 24
Blašsķša 25
Blašsķša 25
Blašsķša 26
Blašsķša 26
Blašsķša 27
Blašsķša 27
Blašsķša 28
Blašsķša 28
Blašsķša 29
Blašsķša 29
Blašsķša 30
Blašsķša 30
Blašsķša 31
Blašsķša 31
Blašsķša 32
Blašsķša 32
Blašsķša 33
Blašsķša 33
Blašsķša 34
Blašsķša 34
Blašsķša 35
Blašsķša 35
Blašsķša 36
Blašsķša 36
Blašsķša 37
Blašsķša 37
Blašsķša 38
Blašsķša 38
Blašsķša 39
Blašsķša 39
Blašsķša 40
Blašsķša 40
Blašsķša 41
Blašsķša 41
Blašsķša 42
Blašsķša 42
Blašsķša 43
Blašsķša 43
Blašsķša 44
Blašsķša 44
Blašsķša 45
Blašsķša 45
Blašsķša 46
Blašsķša 46
Blašsķša 47
Blašsķša 47
Blašsķša 48
Blašsķša 48
Blašsķša 49
Blašsķša 49
Blašsķša 50
Blašsķša 50
Blašsķša 51
Blašsķša 51
Blašsķša 52
Blašsķša 52
Blašsķša 53
Blašsķša 53
Blašsķša 54
Blašsķša 54
Blašsķša 55
Blašsķša 55
Blašsķša 56
Blašsķša 56
Blašsķša 57
Blašsķša 57
Blašsķša 58
Blašsķša 58
Blašsķša 59
Blašsķša 59
Blašsķša 60
Blašsķša 60
Blašsķša 61
Blašsķša 61
Blašsķša 62
Blašsķša 62
Blašsķša 63
Blašsķša 63
Blašsķša 64
Blašsķša 64
Blašsķša 65
Blašsķša 65
Blašsķša 66
Blašsķša 66
Blašsķša 67
Blašsķša 67
Blašsķša 68
Blašsķša 68
Blašsķša 69
Blašsķša 69
Blašsķša 70
Blašsķša 70
Blašsķša 71
Blašsķša 71
Blašsķša 72
Blašsķša 72
Blašsķša 73
Blašsķša 73
Blašsķša 74
Blašsķša 74
Blašsķša 75
Blašsķša 75
Blašsķša 76
Blašsķša 76
Blašsķša 77
Blašsķša 77
Blašsķša 78
Blašsķša 78
Blašsķša 79
Blašsķša 79
Blašsķša 80
Blašsķša 80
Blašsķša 81
Blašsķša 81
Blašsķša 82
Blašsķša 82
Blašsķša 83
Blašsķša 83
Blašsķša 84
Blašsķša 84
Blašsķša 85
Blašsķša 85
Blašsķša 86
Blašsķša 86
Blašsķša 87
Blašsķša 87
Blašsķša 88
Blašsķša 88
Blašsķša 89
Blašsķša 89
Blašsķša 90
Blašsķša 90
Blašsķša 91
Blašsķša 91
Blašsķša 92
Blašsķša 92
Blašsķša 93
Blašsķša 93