Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Fréttatķminn

PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | JPG  | TXT  |


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Fréttatķminn

						19. júní Helgin 19.-21. júní 201516
Bernharð Laxdal, hefur þjónustað 
íslenskar konur í 77 ár með gæða 
kvenfatnað, og höldum því áfram, 
verið velkomnar, ýmis tilboð í 
gangi í tilefni kvennadagsins
??????????????????????????
6NRëLëOD[GDO LV \ÀUKDIQLU
?????????????
????????
??????
???
DIVOiWWXU
 DIY|OGXP
 VW|QGXP
Konur taka 
á hörðustu 
málefnunum
Það er best fyrir samfélagið að auka hlut kvenna í pólitík. Þær 
takast á við hörðustu málefnin, málefni sem snerta kviku þess að 
vera mannlegur, segir Auður Styrkársdóttir, stjórnmálafræðingur, 
forstöðumaður Kvennasögusafnsins og formaður afmælisnefndar 
100 ára kosningaréttar kvenna. Auður ræðir við Fréttatímann í til-
efni dagsins um upphaf kvenréttinda, kosningaréttinn og þátttöku 
kvenna í stjórnmálum.
Þ ann 19. júní 1915 fengu ís-lenskar konur, 40 ára og eldri, kosningarétt. Af hverju 
þessi skilyrði, af hverju ekki allar 
konur?
?Þetta er mjög sérstakt og al-
gjört einsdæmi í heiminum. Þetta 
kom þannig til að 1911 samþykkti 
Alþingi kosningarétt allra, kvenna 
og karla, 25 ára og eldri, það er 
að segja þeirra sem ekki voru hjú 
en það var þjóðfélagshópur sem 
var ekki sjálfstæður í lagalegum 
skilningi. En Jón Jónsson í Múla 
hét þingmaður sem kom fram með 
breytingatillögu um að konur fengju 
þennan rétt 40 ára en ekki 25 ára. 
Hann færði fyrir því rök að konur 
væru ekki nógu þroskaðar og þyrftu 
tíma, en hann var reyndar á móti 
kosningarétti kvenna. Þetta ákvæði 
datt út en var svo aftur sett inn árið 
1913 og allir þingmenn nema fimm 
samþykkja það. Rökin sem voru not-
uð á þinginu voru meðal annars þau 
að það væri hættulegt að gefa öllum 
nýjum hópum, sem sagt konum og 
vinnumönnum, allan réttinn í einu. 
Það væri þá meirihluti kjósenda og 
því beinlínis hættulegt. Betra væri 
að þetta kæmi í skömmtum. Jafn-
rétti átti að nást á 15 árum, með því 
að lækka réttinn um eitt ár á ári. En 
sem betur fer þá björguðu Danir 
okkur frá því með sambandslaga-
samningnum og árið 1920 fengu ís-
lenskar konur jafnrétti.?
En það fengu ekki aðeins konur kosn-
ingarétt, heldur líka vinnumenn. Af 
hverju fögnum við kvenréttindum á 
þessum degi?
?Þetta er fyrst og fremst og ein-
göngu kvenréttindamál. Alveg frá 
1887 voru íslenskar konur að tala 
fyrir þessu. Hið íslenska kvenfélag 
var svo stofnað árið 1894 og það 
hafði þá stefnu að vinna að pólitísku 
jafnrétti og kosningarétti. Þá fór 
baráttan af stað og félagið gekkst 
fyrir undirskriftasöfnunum þar sem 
skorað var á þingið að samþykkja 
pólitísk réttindi fyrir konur.? 
?1915 fengu svo konur og vinnu-
menn, 40 ára og eldri, kosningarétt. 
Það er erfitt að reikna út hversu 
margir voru vinnumenn á þessum 
tíma en ég hef séð í riti Hagstofunn-
ar leitt að því getum að um 1.500 
vinnumenn hafi fengið kosningarétt 
árið 1915 en þetta voru um 12.000 
konur. Þannig að þetta var klárlega 
gert fyrir konur. Síðan færist aldurs-
takmarkið niður, bæði fyrir konur 
og vinnumenn, en hvað vinnumenn 
voru margir 25 ára og eldri á þess-
um tíma veit ég ekki en þeir hafa 
kannski verið um 3 til 4 þúsund á 
meðan réttindin áttu við allar kon-
ur landsins.?
?Þeir sem eru eftir, þegar lögin 
eru sett 1920 og færa öllum 25 ára og 
eldri jafnrétti, eru þeir sem skulda fá-
tækrastyrk og þeir sem voru dæmd-
ir ólögráða einstaklingar, til dæmis 
vegna geðsýki eða þroskahömlunar 
og þeir sem höfðu flekkað mannorð. 
Það er svo 1934 sem fátækrastyrkur-
inn er tekinn út en ekki fyrr en 1984 
sem ólögráða markið og mannorðs-
missir var tekið burt.?
Það var svo Ingibjörg H. Bjarnason 
sem settist fyrst kvenna á Alþingi 
árið 1922, sem fulltrúi kvenna. 
Hvernig kom það til?
?Það var settur saman listi árið 
1922 af kvenfélögum, bæði í 
Reykjavík og úti á landi, og mein-
ingin var sú að hún ætti að vinna 
þeim málum gagn á þingi sem voru 
konum efst í huga. Flokkarnir buðu 
konum ekki sæti á sínum listum en 
hér í Reykjavík höfðu konur verið 
með kvennalista og haft talsvert 
mikil áhrif á bæjarmálin. En 1920 
þegar þær voru komnar á lista hjá 
öðrum flokkum var þeim ekki ætl-
að sæti lengur og því sparkað úr 
bæjarstjórn. Þá urðu konur mjög 
reiðar og reiðin varð til þess að þær 
fóru af stað með þennan lista. Sem 
gekk svona ljómandi vel og Ingi-
björg rauk inn á þing.?
Hver voru helstu hugðarefni kvenna 
á þessum tíma?
?Aðaláhugamálið, og það sem Ingi-
björg sagði sjálf að hún myndi beita 
sér mest fyrir, var Landspítalamálið. 
Að beita sér fyrir því að ríkisstjórn-
in legði peninga í byggingu Land-
spítala. Þetta ákváðu konur eftir að 
hafa fengið kosningaréttinn 1915 
en þá héldu þær stóran fund til að 
reyna að finna út hvernig þær gætu 
minnst þessa réttar. Og þá ákváðu 
þær að byggja spítala fyrir alla lands-
menn. Og þegar horft er til baka þá 
er þetta þvílíkur stórhugur að maður 
á bágt með að finna eitthvað sem lík-
ist þessu í dag. En þetta var á tíma 
mikillar bjartsýni og bjartsýnin færir 
fjöll. Þær hófu söfnun fyrir spítala 
um allt land og 19. júní var ákveðinn 
Landspítalasjóðsdagur og upp  frá 
því var farið að halda hátíð 19. júní 
þar sem safnað var fyrir Landspítal-
anum og kosningaréttarins minnst 
og dagurinn kallaður kvenréttinda-
dagurinn. Ingibjörg fór inn á þing 
meðal annars til að fylgja þessu máli 
eftir. Landspítalinn tók til starfa árið 
1930 og gamla byggingin er minnis-
varði um kosningarétt kvenna. Við 
skulum aldrei gleyma því.?
Hlutur kvenna á Alþingi var svo ekki 
mjög stór fram eftir öldinni.
?Nei, það var hann ekki. Fyrir 
1983 höfðu konur verið mest 5% 
á þingi en þá koma fram tvö ný 
framboð, Kvennalistinn og Banda-
lag jafnaðarmanna. Þá tók hlutur 
kvenna á alþingi kipp úr 5% í 15% 
og nær öll aukningin kom frá þess-
um tveimur nýju flokkum, 3 kon-
ur frá Kvennalista og 2 konur frá 
Bandalagi jafnaðarmanna. Síðan 
í næstu kosningum, árið 1987, þá 
áttuðu hinir flokkarnir sig á því 
að þetta gengi ekki lengur, að 
það gæti verið sniðugt reyna hala 
upp atkvæðin með konum. Og þá 
fór hlutur kvenna í 20% og konur 
fengu örugg sæti á lista, ekki bara 
sem skraut. Síðan hefur leiðin leg-
ið upp á við.?
Framhald á næstu opnu

					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
Blašsķša 20
Blašsķša 20
Blašsķša 21
Blašsķša 21
Blašsķša 22
Blašsķša 22
Blašsķša 23
Blašsķša 23
Blašsķša 24
Blašsķša 24
Blašsķša 25
Blašsķša 25
Blašsķša 26
Blašsķša 26
Blašsķša 27
Blašsķša 27
Blašsķša 28
Blašsķša 28
Blašsķša 29
Blašsķša 29
Blašsķša 30
Blašsķša 30
Blašsķša 31
Blašsķša 31
Blašsķša 32
Blašsķša 32
Blašsķša 33
Blašsķša 33
Blašsķša 34
Blašsķša 34
Blašsķša 35
Blašsķša 35
Blašsķša 36
Blašsķša 36
Blašsķša 37
Blašsķša 37
Blašsķša 38
Blašsķša 38
Blašsķša 39
Blašsķša 39
Blašsķša 40
Blašsķša 40
Blašsķša 41
Blašsķša 41
Blašsķša 42
Blašsķša 42
Blašsķša 43
Blašsķša 43
Blašsķša 44
Blašsķša 44
Blašsķša 45
Blašsķša 45
Blašsķša 46
Blašsķša 46
Blašsķša 47
Blašsķša 47
Blašsķša 48
Blašsķša 48
Blašsķša 49
Blašsķša 49
Blašsķša 50
Blašsķša 50
Blašsķša 51
Blašsķša 51
Blašsķša 52
Blašsķša 52
Blašsķša 53
Blašsķša 53
Blašsķša 54
Blašsķša 54
Blašsķša 55
Blašsķša 55
Blašsķša 56
Blašsķša 56
Blašsķša 57
Blašsķša 57
Blašsķša 58
Blašsķša 58
Blašsķša 59
Blašsķša 59
Blašsķša 60
Blašsķša 60
Blašsķša 61
Blašsķša 61
Blašsķša 62
Blašsķša 62
Blašsķša 63
Blašsķša 63
Blašsķša 64
Blašsķša 64
Blašsķša 65
Blašsķša 65
Blašsķša 66
Blašsķša 66
Blašsķša 67
Blašsķša 67
Blašsķša 68
Blašsķša 68
Blašsķša 69
Blašsķša 69
Blašsķša 70
Blašsķša 70
Blašsķša 71
Blašsķša 71
Blašsķša 72
Blašsķša 72
Blašsķša 73
Blašsķša 73
Blašsķša 74
Blašsķša 74
Blašsķša 75
Blašsķša 75
Blašsķša 76
Blašsķša 76
Blašsķša 77
Blašsķša 77
Blašsķša 78
Blašsķša 78
Blašsķša 79
Blašsķša 79
Blašsķša 80
Blašsķša 80
Blašsķša 81
Blašsķša 81
Blašsķša 82
Blašsķša 82
Blašsķša 83
Blašsķša 83
Blašsķša 84
Blašsķša 84
Blašsķša 85
Blašsķša 85
Blašsķša 86
Blašsķša 86
Blašsķša 87
Blašsķša 87
Blašsķša 88
Blašsķša 88
Blašsķša 89
Blašsķša 89
Blašsķša 90
Blašsķša 90
Blašsķša 91
Blašsķša 91
Blašsķša 92
Blašsķša 92
Blašsķša 93
Blašsķša 93