Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Tķmarit Mįls og menningar

PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Tķmarit Mįls og menningar

						Tímarit Máls og menningar
mikið í mun sem listamanni, er
hafði hina nýju kosti stöðugt fyrir
augum, að gera rækilega gangskör
að því að kanna þá. „Einhvern tíma
varð að bera eða bresta," sagði hann
eitt sinn á sjötta tug aldarinnar, er
um þetta var rætt. Og tilraun þá, að
„greina tækni frá tjáningu" hjá
Schönberg, gerði Eisler sem kunnugt
er í fjölda verka á dvalarárum sínum
í Ameríku.
Þegar Eisler sneri heim aftur, gerði
hann allrækilega úttekt á framlagi
Schönbergs í tveimur kunnum rit-
gerðum: „Samfélagslegur grundvöll-
ur nútímatónlistar" (1948) og „Arn-
old Schönberg" (1955). Ófá ummæli
hans frá seinni árum koma þar einn-
ig til viðbótar. Hugsanir hans snúast
nú ekki framar um þá meginspurn-
ingu, eins og einnig er ljóst af hinum
prentuðu ritgerðum, hvort sósíölsk
raunhyggja í list verði grundvölluð
á aðferð Schönbergs og kerfi, heldur
fjallar hann um Schönberg sem sögu-
legt fyrirbæri í síðborgaralegri list.
Hvað finnur hann þá tólftónaaðferð-
inni til foráttu?
Þetta má einkum telja:
1. Hún á að gilda í öllum greinum
og tegundum tónlistar. Það er óheppi-
legt og hættulegt og leiðir af sér vél-
genga og einsniða tónlist. Stefjan
(fúgan) er oft tekin til dæmis í þessu
sambandi; en hin tíðkaða stefja er
aðeins eitt form af mörgum og þrí-
gild   og   fjórgild   röddun    (kontra-
punktur) tiltölulega sjaldgæf.
2.   ímyndunargáfa og hugvitssemi
eru í rauninni ekki frjálsar lengur,
heldur rígbundnar aðferðinni.
3.  Frumformin og hvörf þeirra get-
ur að vísu hver byrjandi reiknað
sjálfkrafa, en eyrað grípur þau ekki.
4.   Þar sem nota verður raðtóna
við hljómsetningu eftir kerfi Schön-
bergs, er sú hætta fyrir hendi — jafn-
vel fyrir meistara eins og Schönberg
— að hún verði tilgerð og utangátta.
5.   Þá veldur það einnig vandkvæð-
um að áliti Eislers, hvernig sambandi
raðarinnar við tónformið er háttað.
Ef stefin hafa ekki skýrt og sérkenni-
legt svipmót, ef tónalar andstæður
greina þau ekki í sundur, þá glatar
formið, sérstaklega form af sónötu-
tagi, hinum upphaflega krafti sínum
og verður einungis svo sem „dáins
svipur". I þessu efni finnur hann til
skorts á andstæðum, er því veldur að
heilir þættir og tónverk fá úrvinnslu-
kenndan svip, hvert sem tónsmíðar-
áformið hefur verið.
Hér verður látið staðar numið við
að tína til mótbárur Eislers, er eink-
um lúta að tónlistarforminu. Þær
verða ekki taldar smávægilegar. Kyrk-
inginn í forminu sér hann nú í tengsl-
um við æ meiri kjarnavisnun síð-
borgaralegrar listar, sem misst hefur
samband sitt við alþýðu manna. „Það
er hrunið hús, sem menn telja þar
heimili  sitt,"  segir  hann.  Og  þrátt
174
					
Fela smįmyndir
Kįpa I
Kįpa I
Kįpa II
Kįpa II
Blašsķša 113
Blašsķša 113
Blašsķša 114
Blašsķša 114
Blašsķša 115
Blašsķša 115
Blašsķša 116
Blašsķša 116
Blašsķša 117
Blašsķša 117
Blašsķša 118
Blašsķša 118
Blašsķša 119
Blašsķša 119
Blašsķša 120
Blašsķša 120
Blašsķša 121
Blašsķša 121
Blašsķša 122
Blašsķša 122
Blašsķša 123
Blašsķša 123
Blašsķša 124
Blašsķša 124
Blašsķša 125
Blašsķša 125
Blašsķša 126
Blašsķša 126
Blašsķša 127
Blašsķša 127
Blašsķša 128
Blašsķša 128
Blašsķša 129
Blašsķša 129
Blašsķša 130
Blašsķša 130
Blašsķša 131
Blašsķša 131
Blašsķša 132
Blašsķša 132
Blašsķša 133
Blašsķša 133
Blašsķša 134
Blašsķša 134
Blašsķša 135
Blašsķša 135
Blašsķša 136
Blašsķša 136
Blašsķša 137
Blašsķša 137
Blašsķša 138
Blašsķša 138
Blašsķša 139
Blašsķša 139
Blašsķša 140
Blašsķša 140
Blašsķša 141
Blašsķša 141
Blašsķša 142
Blašsķša 142
Blašsķša 143
Blašsķša 143
Blašsķša 144
Blašsķša 144
Blašsķša 145
Blašsķša 145
Blašsķša 146
Blašsķša 146
Blašsķša 147
Blašsķša 147
Blašsķša 148
Blašsķša 148
Blašsķša 149
Blašsķša 149
Blašsķša 150
Blašsķša 150
Blašsķša 151
Blašsķša 151
Blašsķša 152
Blašsķša 152
Blašsķša 153
Blašsķša 153
Blašsķša 154
Blašsķša 154
Blašsķša 155
Blašsķša 155
Blašsķša 156
Blašsķša 156
Blašsķša 157
Blašsķša 157
Blašsķša 158
Blašsķša 158
Blašsķša 159
Blašsķša 159
Blašsķša 160
Blašsķša 160
Blašsķša 161
Blašsķša 161
Blašsķša 162
Blašsķša 162
Blašsķša 163
Blašsķša 163
Blašsķša 164
Blašsķša 164
Blašsķša 165
Blašsķša 165
Blašsķša 166
Blašsķša 166
Blašsķša 167
Blašsķša 167
Blašsķša 168
Blašsķša 168
Blašsķša 169
Blašsķša 169
Blašsķša 170
Blašsķša 170
Blašsķša 171
Blašsķša 171
Blašsķša 172
Blašsķša 172
Blašsķša 173
Blašsķša 173
Blašsķša 174
Blašsķša 174
Blašsķša 175
Blašsķša 175
Blašsķša 176
Blašsķša 176
Blašsķša 177
Blašsķša 177
Blašsķša 178
Blašsķša 178
Blašsķša 179
Blašsķša 179
Blašsķša 180
Blašsķša 180
Blašsķša 181
Blašsķša 181
Blašsķša 182
Blašsķša 182
Blašsķša 183
Blašsķša 183
Blašsķša 184
Blašsķša 184
Blašsķša 185
Blašsķša 185
Blašsķša 186
Blašsķša 186
Blašsķša 187
Blašsķša 187
Blašsķša 188
Blašsķša 188
Blašsķša 189
Blašsķša 189
Blašsķša 190
Blašsķša 190
Blašsķša 191
Blašsķša 191
Blašsķša 192
Blašsķša 192
Blašsķša 193
Blašsķša 193
Blašsķša 194
Blašsķša 194
Blašsķša 195
Blašsķša 195
Blašsķša 196
Blašsķša 196
Blašsķša 197
Blašsķša 197
Blašsķša 198
Blašsķša 198
Blašsķša 199
Blašsķša 199
Blašsķša 200
Blašsķša 200
Blašsķša 201
Blašsķša 201
Blašsķša 202
Blašsķša 202
Blašsķša 203
Blašsķša 203
Blašsķša 204
Blašsķša 204
Blašsķša 205
Blašsķša 205
Blašsķša 206
Blašsķša 206
Blašsķša 207
Blašsķša 207
Blašsķša 208
Blašsķša 208
Blašsķša 209
Blašsķša 209
Blašsķša 210
Blašsķša 210
Blašsķša 211
Blašsķša 211
Blašsķša 212
Blašsķša 212
Blašsķša 213
Blašsķša 213
Blašsķša 214
Blašsķša 214
Blašsķša 215
Blašsķša 215
Blašsķša 216
Blašsķša 216
Blašsķša 217
Blašsķša 217
Blašsķša 218
Blašsķša 218
Blašsķša 219
Blašsķša 219
Blašsķša 220
Blašsķša 220
Blašsķša 221
Blašsķša 221
Blašsķša 222
Blašsķša 222
Blašsķša 223
Blašsķša 223
Blašsķša 224
Blašsķša 224
Blašsķša 225
Blašsķša 225
Blašsķša 226
Blašsķša 226
Blašsķša 227
Blašsķša 227
Blašsķša 228
Blašsķša 228
Blašsķša 229
Blašsķša 229
Blašsķša 230
Blašsķša 230
Blašsķša 231
Blašsķša 231
Blašsķša 232
Blašsķša 232
Blašsķša 233
Blašsķša 233
Blašsķša 234
Blašsķša 234
Blašsķša 235
Blašsķša 235
Blašsķša 236
Blašsķša 236
Blašsķša 237
Blašsķša 237
Blašsķša 238
Blašsķša 238
Blašsķša 239
Blašsķša 239
Blašsķša 240
Blašsķša 240
Auglżsingar
Auglżsingar
Auglżsingar
Auglżsingar
Auglżsingar
Auglżsingar
Auglżsingar
Auglżsingar
Auglżsingar
Auglżsingar
Auglżsingar
Auglżsingar
Auglżsingar
Auglżsingar
Auglżsingar
Auglżsingar
Kįpa III
Kįpa III
Kįpa IV
Kįpa IV