Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Tķmarit Mįls og menningar

PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Tķmarit Mįls og menningar

						fyrir aðdáun hans á Schönberg, kenn-
ara sínum, sér hann hrörnun og enda-
lok borgarastéttarinnar einnig í verk-
um hans. Að vísu bætir hann við:
„En hvílíkur aftanroði!"
Eisler rekur veilur Schönbergs, er
hann lítur aftur, til sögulegrar nauð-
bindingar. Hann segir, að þessi snilld-
argáfaði maður hafi ekki getað stigið
út úr stétt sinni og samtíð og bætir
við: „Schönberg tók sinn þátt í allri
flónsku síns tíma. Afleiðingarnar
sjást því miður hjá sérlega óskyn-
sömu fólki nú á tímum og eru ægi-
legar, einkum í Vestur-Þýzkalandi ¦—
og það tekur þá líka svip af því."
I ritgerð sinni „Heimska í tónlist"
segir hann svo um þá tíma, sem nú
eru að líða: Megineinkenni Schön-
bergs og skóla hans, svipmót angistar,
ofboðs, ímyndunarveiki og einmana-
leika, ganga nú kaupum og sölum
rétt eins og Coca-Cola. En þá skikkju
einmanaleikans, er Schönberg bar á
herðum, fær enginn að láni. Með
nýjum tíma er nýtt í efni og annars
við þörf. „Schönbergsskólanum verð-
ur lokað og nýju árgangarnir falla
á prófi."
Að sjálfsögðu má deila um mat
Eislers á einu og öðru verki Schön-
bergs og skóla hans. En sögulega
stöðu þeirra og þátt í samfélagsþró-
uninni er efamál að nokkur annar
hafi skilgreint skarpar en hann, né
grafizt þar dýpra til róta. Enda tókst
honum það, sem Schönberg lánaðist
Eisler og Schönberg
ekki, „að stíga út úr stétt sinni og
snmtíð."
Nú er rétt að rifja upp meginatriði
í kenningum Schönbergs. Hann hefur
að vísu ekki gert fulla grein fyrir
þeim í neinu sérstöku fræðiriti, en
hann hefur sett þær fram munnlega
og skriflega oft og á ýmsa lund og
fylgt þeim í verkum sínum:
Tónfesti (tónalitet) og hljómfelli
(funktionalitet) telur hann úrelta
hluti. Á þeim grundvelli er ekki leng-
ur unnt að skapa neitt nýtt. Tónfesti-
leysið, sem hann telur eðlilegt stig í
tónlistarþróuninni, eftir að „Tristan"
Wagners kom fram, hefur það í för
með sér, að tónskáldið hlítir ekki
öðrum lögmálum en eigin geðþótta,
og formið fer allt úr böndunum.
Hann setur því fram nýtt lögmál og
nýjan formgrundvöll, tónsmíðakerfið
sem reist er á hinum tólf hálftónum
áttundarinnar. Við myndun tónrað-
arinnar og meðferð ber að forðast
með öllu móti, að drottinvald tón-
festi, hljómfellis og hljómstreitulög-
mála nái sér niðri. Nokkur af síðustu
verkum Schönbergs, er hann samdi á
tónölum grundvelli, eru engin sönn-
un þess, að skoðanir hans hafi breytzt
eins og oft er með röngu talið. í bréfi
rituðu árið 1948 kemur hann sjálfur
með þá skýringu á því, hvers vegna
þau fáu verk hans á síðustu árum,
sem ekki eru „hreintrúarleg", hafi
orðið til — að hann verði alloft grip-
inn ákafri löngun eftir hinni tónölu
175
					
Fela smįmyndir
Kįpa I
Kįpa I
Kįpa II
Kįpa II
Blašsķša 113
Blašsķša 113
Blašsķša 114
Blašsķša 114
Blašsķša 115
Blašsķša 115
Blašsķša 116
Blašsķša 116
Blašsķša 117
Blašsķša 117
Blašsķša 118
Blašsķša 118
Blašsķša 119
Blašsķša 119
Blašsķša 120
Blašsķša 120
Blašsķša 121
Blašsķša 121
Blašsķša 122
Blašsķša 122
Blašsķša 123
Blašsķša 123
Blašsķša 124
Blašsķša 124
Blašsķša 125
Blašsķša 125
Blašsķša 126
Blašsķša 126
Blašsķša 127
Blašsķša 127
Blašsķša 128
Blašsķša 128
Blašsķša 129
Blašsķša 129
Blašsķša 130
Blašsķša 130
Blašsķša 131
Blašsķša 131
Blašsķša 132
Blašsķša 132
Blašsķša 133
Blašsķša 133
Blašsķša 134
Blašsķša 134
Blašsķša 135
Blašsķša 135
Blašsķša 136
Blašsķša 136
Blašsķša 137
Blašsķša 137
Blašsķša 138
Blašsķša 138
Blašsķša 139
Blašsķša 139
Blašsķša 140
Blašsķša 140
Blašsķša 141
Blašsķša 141
Blašsķša 142
Blašsķša 142
Blašsķša 143
Blašsķša 143
Blašsķša 144
Blašsķša 144
Blašsķša 145
Blašsķša 145
Blašsķša 146
Blašsķša 146
Blašsķša 147
Blašsķša 147
Blašsķša 148
Blašsķša 148
Blašsķša 149
Blašsķša 149
Blašsķša 150
Blašsķša 150
Blašsķša 151
Blašsķša 151
Blašsķša 152
Blašsķša 152
Blašsķša 153
Blašsķša 153
Blašsķša 154
Blašsķša 154
Blašsķša 155
Blašsķša 155
Blašsķša 156
Blašsķša 156
Blašsķša 157
Blašsķša 157
Blašsķša 158
Blašsķša 158
Blašsķša 159
Blašsķša 159
Blašsķša 160
Blašsķša 160
Blašsķša 161
Blašsķša 161
Blašsķša 162
Blašsķša 162
Blašsķša 163
Blašsķša 163
Blašsķša 164
Blašsķša 164
Blašsķša 165
Blašsķša 165
Blašsķša 166
Blašsķša 166
Blašsķša 167
Blašsķša 167
Blašsķša 168
Blašsķša 168
Blašsķša 169
Blašsķša 169
Blašsķša 170
Blašsķša 170
Blašsķša 171
Blašsķša 171
Blašsķša 172
Blašsķša 172
Blašsķša 173
Blašsķša 173
Blašsķša 174
Blašsķša 174
Blašsķša 175
Blašsķša 175
Blašsķša 176
Blašsķša 176
Blašsķša 177
Blašsķša 177
Blašsķša 178
Blašsķša 178
Blašsķša 179
Blašsķša 179
Blašsķša 180
Blašsķša 180
Blašsķša 181
Blašsķša 181
Blašsķša 182
Blašsķša 182
Blašsķša 183
Blašsķša 183
Blašsķša 184
Blašsķša 184
Blašsķša 185
Blašsķša 185
Blašsķša 186
Blašsķša 186
Blašsķša 187
Blašsķša 187
Blašsķša 188
Blašsķša 188
Blašsķša 189
Blašsķša 189
Blašsķša 190
Blašsķša 190
Blašsķša 191
Blašsķša 191
Blašsķša 192
Blašsķša 192
Blašsķša 193
Blašsķša 193
Blašsķša 194
Blašsķša 194
Blašsķša 195
Blašsķša 195
Blašsķša 196
Blašsķša 196
Blašsķša 197
Blašsķša 197
Blašsķša 198
Blašsķša 198
Blašsķša 199
Blašsķša 199
Blašsķša 200
Blašsķša 200
Blašsķša 201
Blašsķša 201
Blašsķša 202
Blašsķša 202
Blašsķša 203
Blašsķša 203
Blašsķša 204
Blašsķša 204
Blašsķša 205
Blašsķša 205
Blašsķša 206
Blašsķša 206
Blašsķša 207
Blašsķša 207
Blašsķša 208
Blašsķša 208
Blašsķša 209
Blašsķša 209
Blašsķša 210
Blašsķša 210
Blašsķša 211
Blašsķša 211
Blašsķša 212
Blašsķša 212
Blašsķša 213
Blašsķša 213
Blašsķša 214
Blašsķša 214
Blašsķša 215
Blašsķša 215
Blašsķša 216
Blašsķša 216
Blašsķša 217
Blašsķša 217
Blašsķša 218
Blašsķša 218
Blašsķša 219
Blašsķša 219
Blašsķša 220
Blašsķša 220
Blašsķša 221
Blašsķša 221
Blašsķša 222
Blašsķša 222
Blašsķša 223
Blašsķša 223
Blašsķša 224
Blašsķša 224
Blašsķša 225
Blašsķša 225
Blašsķša 226
Blašsķša 226
Blašsķša 227
Blašsķša 227
Blašsķša 228
Blašsķša 228
Blašsķša 229
Blašsķša 229
Blašsķša 230
Blašsķša 230
Blašsķša 231
Blašsķša 231
Blašsķša 232
Blašsķša 232
Blašsķša 233
Blašsķša 233
Blašsķša 234
Blašsķša 234
Blašsķša 235
Blašsķša 235
Blašsķša 236
Blašsķša 236
Blašsķša 237
Blašsķša 237
Blašsķša 238
Blašsķša 238
Blašsķša 239
Blašsķša 239
Blašsķša 240
Blašsķša 240
Auglżsingar
Auglżsingar
Auglżsingar
Auglżsingar
Auglżsingar
Auglżsingar
Auglżsingar
Auglżsingar
Auglżsingar
Auglżsingar
Auglżsingar
Auglżsingar
Auglżsingar
Auglżsingar
Auglżsingar
Auglżsingar
Kįpa III
Kįpa III
Kįpa IV
Kįpa IV