Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Tķmarit Mįls og menningar

PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Tķmarit Mįls og menningar

						þeirra. í hinni fyrrnefndu — Iengstu sögu
bókarinnar — er ununarsamlegt skop í
dökkum lit; niðurrifsskop; níð kveðið um
fjölskylduvé og heiðvirt hjónalíf, spott og
spé jafnt um ófrelsi og frelsi góðs borgara.
Orð eins og „besta kona", „myndarkona",
„heiðvirð kona", „þetta virðulega hús [...]
siðmentandi og þögult", „ábyrgðarþúngi og
siðgæðistilfinníng samfara kristilegri með-
alhegðun sem uppheldur þjóðfélaginu" ¦—
þessi orð í neikvæðri speglun sýna nokkuð
hvert stefnt er í sögunni, þó aS í þeim birt-
ist enganveginn blæbrigSi eða uppsprettur
skopsins. Hér skal engin tilraun gerð til að
sundurgreina þetta skop, aðeins skal þess
getiS að höfundur notar raunar eina af
klassískustu aðferSum skophöfunda: að af-
klæða „manninn" félagslegum „dulbún-
ingi" sínum til aS sýna nekt hans; annað
alkunnugt mótíf eru hinir tveir kumpánar,
skálkurinn og einfeldningurinn, en hvort-
tveggja efnið nær höfundurinn að gæða
lífsmætti nýstárieikans. Eg hika ekki við að
segja að húmorinn í þessari sögu er stór-
fenglegur, — en kannski auðnast oss ekki
að skynja húmor fremur en Svisslending-
um aS sögn Diirrenmatts, ekki hinn undir-
furðulega, hinn andríka, hinn þróttmikla.
En hinn þróttmikli húmor, sem segir þrátt
fyrir allt það sem menn treysta sér sízt til
að segja opinskátt (samkvæmt skilgrein-
ingu Freuds), mun reyndar vera sjaldgæft
fyrirbæri í íslenzkum bókmenntum, svo
mönnum er líklega vorkunn.
AuðvitaS er skop þessarar sögu ekki allt
þar sem þaS er séS, þaS eflist til dæmis
stórum af árekstrinum við ólíkindalegan
frásagnarháttinn, hinn „hægfara setníng
sem prýðir góðan sögumann". En þar á of-
an gerir sagan skop að sjáljri sér, leysir
sjálfa sig í sundur, endar í tvíræði og snýr
sér frá lesandanum. ÞaS er ekki aðeins
nokkuð hæpin „draumkona vikublaðsins,
álfko"« nútímaþjóðsögunnar" sem sundrar
Umsagnir um bœkur
sögunni, heldur einkum matrónan góða,
sem stendur að lokum með pálmann í hönd-
unum: spurning, óskiljanleiki, storkun.
Sagan verður annað en hún virtist vera.
Það er mögulegt aS líta á þessa byggingu
aðeins sem tækni, sem bragð höfundarins
til að halda lesendum í hæfilegri fjarlægð.
Sú viðleitni er algengari en menn kynnu
að halda að óathuguðu máli, og á sér djúp-
stæðari orsakir en svo að nægjanlegt sé að
hrista höfuðiS yfir henni. Höfundur sem er
að byrja að skrifa heldur gjarnan að hann
sé aS gefa sig lesendum heilan og óskiptan.
Hann kemst fljótlega aS því aS aSeins litl-
um hluta gjafarinnar er tekiS meS þökkum,
og að sá hluti er gerSur að allt öðru en
hann vildi. Því ástríðufyllri og opinskárri
sem höfundurinn var, því meiri líkur eru
til að verk hans séu „túlkuð" af lesendum
í allt aðra átt en honum gat dottið í hug.
Dreginn út úr þeim einn þáttur, teygður,
tættur, — hinum kastaS á glæ. Höfundur-
inn rekur sig á takmarkaSa samskiptahæfni
mannlegra vitunda. ViS þessa annmarka
verSur hann aS búa, sætta sig viS að þeir
séu fylgifiskur stöðu hans í heiminum, og
starfa þrátt fyrir þá vitneskju. Nú veit höf-
undurinn raunar að veruleikinn er veru-
leiki og bók er aSeins bók, en viS þessum
vanda getur hann snúizt á þann hátt aS
leitast viS að gera bækur sínar sjálfum sér
nœgar eins og veruleikann, ógagnsæar eins
og veruleikann. Hann neitar að draga niS-
urstöSur fyrir lesandann, hann „setur upp"
sjálfstæSan heim og lætur lesandann um aS
rata um þann heim. Vér hyggjum raunar
að í þessu sé nokkur sjálfsblekking fólgin,
en ekki að viSIeitnin sé einskisnýt eða
ástæðulaus, og hitt er óhrekjanlegt að hún
er mikilsráðandi í bókmenntum þessara
ára.
En það er líka hægt að skoSa sundrungu
sögunnar sem augljóst merki þess aS skop-
iS sé aSeins aukaatriSi, eSa betur sagt: aS
213
					
Fela smįmyndir
Kįpa I
Kįpa I
Kįpa II
Kįpa II
Blašsķša 113
Blašsķša 113
Blašsķša 114
Blašsķša 114
Blašsķša 115
Blašsķša 115
Blašsķša 116
Blašsķša 116
Blašsķša 117
Blašsķša 117
Blašsķša 118
Blašsķša 118
Blašsķša 119
Blašsķša 119
Blašsķša 120
Blašsķša 120
Blašsķša 121
Blašsķša 121
Blašsķša 122
Blašsķša 122
Blašsķša 123
Blašsķša 123
Blašsķša 124
Blašsķša 124
Blašsķša 125
Blašsķša 125
Blašsķša 126
Blašsķša 126
Blašsķša 127
Blašsķša 127
Blašsķša 128
Blašsķša 128
Blašsķša 129
Blašsķša 129
Blašsķša 130
Blašsķša 130
Blašsķša 131
Blašsķša 131
Blašsķša 132
Blašsķša 132
Blašsķša 133
Blašsķša 133
Blašsķša 134
Blašsķša 134
Blašsķša 135
Blašsķša 135
Blašsķša 136
Blašsķša 136
Blašsķša 137
Blašsķša 137
Blašsķša 138
Blašsķša 138
Blašsķša 139
Blašsķša 139
Blašsķša 140
Blašsķša 140
Blašsķša 141
Blašsķša 141
Blašsķša 142
Blašsķša 142
Blašsķša 143
Blašsķša 143
Blašsķša 144
Blašsķša 144
Blašsķša 145
Blašsķša 145
Blašsķša 146
Blašsķša 146
Blašsķša 147
Blašsķša 147
Blašsķša 148
Blašsķša 148
Blašsķša 149
Blašsķša 149
Blašsķša 150
Blašsķša 150
Blašsķša 151
Blašsķša 151
Blašsķša 152
Blašsķša 152
Blašsķša 153
Blašsķša 153
Blašsķša 154
Blašsķša 154
Blašsķša 155
Blašsķša 155
Blašsķša 156
Blašsķša 156
Blašsķša 157
Blašsķša 157
Blašsķša 158
Blašsķša 158
Blašsķša 159
Blašsķša 159
Blašsķša 160
Blašsķša 160
Blašsķša 161
Blašsķša 161
Blašsķša 162
Blašsķša 162
Blašsķša 163
Blašsķša 163
Blašsķša 164
Blašsķša 164
Blašsķša 165
Blašsķša 165
Blašsķša 166
Blašsķša 166
Blašsķša 167
Blašsķša 167
Blašsķša 168
Blašsķša 168
Blašsķša 169
Blašsķša 169
Blašsķša 170
Blašsķša 170
Blašsķša 171
Blašsķša 171
Blašsķša 172
Blašsķša 172
Blašsķša 173
Blašsķša 173
Blašsķša 174
Blašsķša 174
Blašsķša 175
Blašsķša 175
Blašsķša 176
Blašsķša 176
Blašsķša 177
Blašsķša 177
Blašsķša 178
Blašsķša 178
Blašsķša 179
Blašsķša 179
Blašsķša 180
Blašsķša 180
Blašsķša 181
Blašsķša 181
Blašsķša 182
Blašsķša 182
Blašsķša 183
Blašsķša 183
Blašsķša 184
Blašsķša 184
Blašsķša 185
Blašsķša 185
Blašsķša 186
Blašsķša 186
Blašsķša 187
Blašsķša 187
Blašsķša 188
Blašsķša 188
Blašsķša 189
Blašsķša 189
Blašsķša 190
Blašsķša 190
Blašsķša 191
Blašsķša 191
Blašsķša 192
Blašsķša 192
Blašsķša 193
Blašsķša 193
Blašsķša 194
Blašsķša 194
Blašsķša 195
Blašsķša 195
Blašsķša 196
Blašsķša 196
Blašsķša 197
Blašsķša 197
Blašsķša 198
Blašsķša 198
Blašsķša 199
Blašsķša 199
Blašsķša 200
Blašsķša 200
Blašsķša 201
Blašsķša 201
Blašsķša 202
Blašsķša 202
Blašsķša 203
Blašsķša 203
Blašsķša 204
Blašsķša 204
Blašsķša 205
Blašsķša 205
Blašsķša 206
Blašsķša 206
Blašsķša 207
Blašsķša 207
Blašsķša 208
Blašsķša 208
Blašsķša 209
Blašsķša 209
Blašsķša 210
Blašsķša 210
Blašsķša 211
Blašsķša 211
Blašsķša 212
Blašsķša 212
Blašsķša 213
Blašsķša 213
Blašsķša 214
Blašsķša 214
Blašsķša 215
Blašsķša 215
Blašsķša 216
Blašsķša 216
Blašsķša 217
Blašsķša 217
Blašsķša 218
Blašsķša 218
Blašsķša 219
Blašsķša 219
Blašsķša 220
Blašsķša 220
Blašsķša 221
Blašsķša 221
Blašsķša 222
Blašsķša 222
Blašsķša 223
Blašsķša 223
Blašsķša 224
Blašsķša 224
Blašsķša 225
Blašsķša 225
Blašsķša 226
Blašsķša 226
Blašsķša 227
Blašsķša 227
Blašsķša 228
Blašsķša 228
Blašsķša 229
Blašsķša 229
Blašsķša 230
Blašsķša 230
Blašsķša 231
Blašsķša 231
Blašsķša 232
Blašsķša 232
Blašsķša 233
Blašsķša 233
Blašsķša 234
Blašsķša 234
Blašsķša 235
Blašsķša 235
Blašsķša 236
Blašsķša 236
Blašsķša 237
Blašsķša 237
Blašsķša 238
Blašsķša 238
Blašsķša 239
Blašsķša 239
Blašsķša 240
Blašsķša 240
Auglżsingar
Auglżsingar
Auglżsingar
Auglżsingar
Auglżsingar
Auglżsingar
Auglżsingar
Auglżsingar
Auglżsingar
Auglżsingar
Auglżsingar
Auglżsingar
Auglżsingar
Auglżsingar
Auglżsingar
Auglżsingar
Kįpa III
Kįpa III
Kįpa IV
Kįpa IV