Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Tķmarit Mįls og menningar

PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Tķmarit Mįls og menningar

						Athugasemd við ritdóm
Próf. dr. Mattbías Jónasson birtir ritdóm
um bók Sigurjóns Björnssonar, „Ur hugar-
heimi" í 4. hefti 25. árgangs Tímarits Máls
og menningar (1964).
Dr. Matthías leggur í ritdómi sínum
mjög harðan dóm á kenningu S. Freuds og
telur, að í fræðilegri undirstöðu hennar séu
veilur, sem kippi algerlega grunninum und-
an henni. Kemur þar einkum við sögu
nauðhyggja (determínismi) Freuds, sem
dr. Matthías túlkar þannig, „að tilveran öll,
jafnt lffræn sem dauð, hlfti óhagganlegu
orsakalögmáli. Þetta er hin mekanistíska
skýring efnishyggjunnar" (bls. 416).
Dr. Matthías stillir þýzka líffræðingnum
H. Driesch gegn Freud og telur, að hann
hafi með sinni kenningu (Neo-Vitalisma)
unnið bug á Freudskenningu. I draumtúlk-
un Freuds standi ekki lengur steinn yfir
steini.
Hér er drepið á mjög mikilvæg vanda-
mál.
Er þá fyrst þar til að taka, að ekki er
eins víst og dr. Matthías vill vera láta, að
Freud hafi verið vélgengissinni. Fortíðin
ákvarðar að vísu framtíðina, en þar með er
ekki sagt, að sérhvað, sem gerist, sé fyrir-
fram ákvarðað af forlögunum. Sagan er
stöðug sköpun, og sú sköpun er samhlaup
hinna margvíslegustu tilviljana. Það er
þannig alls ekki rétt, að „vélgengi lífeðlis-
og sálarlífshræringa" sé „hornsteinn undir
sálkönnuninni í heild", enda kemur í ljós
á næstu blaðsíðu (417), að höfundur rit-
dómsins hnýtur um atriði, sem kemur ekki
heim og saman við þá fyrirframskoðun, að
sálkönnunin sé vélgengiskenning. („Getur
sama orka verið bundin og frjáls í senn?"
spyr dr. Matthías). Að vísu er það rétt, að
á dögum Freuds kvað nokkuð að vélgengis-
kenningum í Þýzkalandi; en í Þýzkalandi
hefur dfalektisk þrætubók einnig verið í
umferð a. m. k. frá dö'gum Kants og Hegels.
Það er ekki hvað sízt hið skarpa skyn
Freuds fyrir andstæðunum í mannlegu sál-
arlífi og samlífi, sem gefur kenningu hans
gildi.
En víkjum þá að hinu, hvort Hans
Driesch hafi kollvarpað Freudskenningu.
Aðalatriði Drieschkenningar munu vera
þessi (eftir því sem næst verður komizt):
Af ýmsum rannsóknum á Jífverum dró
Driesch þá ályktun, að ákveðnir „faktorar"
ákvarði hlutverk, byggingu og starfsemi
hverrar lífveru. Þetta Iffgjafarafl er ekki
efniskennt; það er ummálslaust og andlegt.
Innsta eðli þess- verður aldrei þekkt.
Það skal tekið fram, að þessi lýsing á
Drieschkenningu er ekki byggð á hans eig-
in ritum, heldur umsögn annarra, enda
heimildir um mann þenna mjög af skornum
skammti hér á landi. Virðist hann nú um
tíðir allsendis óþekktur, einnig meðal læri-
sveina Freuds. Sýnist mér og, að vart muni
ástæða að tilnefna Hans Driesch til þessar-
ar sögu, þar sem skoðanir hans á eðli lífs-
ins eni ekki annað en ný útgáfa á kenningu
Aristotelesar um „entelekheia". Er og til-
efni til að ætla, að kenningar Leibniz og
Schellings komi hér til.
Frá kenningunni um andlegt eðli lífsins
er ekki nema lítið hænufet til þeirrar kenn-
230
					
Fela smįmyndir
Kįpa I
Kįpa I
Kįpa II
Kįpa II
Blašsķša 113
Blašsķša 113
Blašsķša 114
Blašsķša 114
Blašsķša 115
Blašsķša 115
Blašsķša 116
Blašsķša 116
Blašsķša 117
Blašsķša 117
Blašsķša 118
Blašsķša 118
Blašsķša 119
Blašsķša 119
Blašsķša 120
Blašsķša 120
Blašsķša 121
Blašsķša 121
Blašsķša 122
Blašsķša 122
Blašsķša 123
Blašsķša 123
Blašsķša 124
Blašsķša 124
Blašsķša 125
Blašsķša 125
Blašsķša 126
Blašsķša 126
Blašsķša 127
Blašsķša 127
Blašsķša 128
Blašsķša 128
Blašsķša 129
Blašsķša 129
Blašsķša 130
Blašsķša 130
Blašsķša 131
Blašsķša 131
Blašsķša 132
Blašsķša 132
Blašsķša 133
Blašsķša 133
Blašsķša 134
Blašsķša 134
Blašsķša 135
Blašsķša 135
Blašsķša 136
Blašsķša 136
Blašsķša 137
Blašsķša 137
Blašsķša 138
Blašsķša 138
Blašsķša 139
Blašsķša 139
Blašsķša 140
Blašsķša 140
Blašsķša 141
Blašsķša 141
Blašsķša 142
Blašsķša 142
Blašsķša 143
Blašsķša 143
Blašsķša 144
Blašsķša 144
Blašsķša 145
Blašsķša 145
Blašsķša 146
Blašsķša 146
Blašsķša 147
Blašsķša 147
Blašsķša 148
Blašsķša 148
Blašsķša 149
Blašsķša 149
Blašsķša 150
Blašsķša 150
Blašsķša 151
Blašsķša 151
Blašsķša 152
Blašsķša 152
Blašsķša 153
Blašsķša 153
Blašsķša 154
Blašsķša 154
Blašsķša 155
Blašsķša 155
Blašsķša 156
Blašsķša 156
Blašsķša 157
Blašsķša 157
Blašsķša 158
Blašsķša 158
Blašsķša 159
Blašsķša 159
Blašsķša 160
Blašsķša 160
Blašsķša 161
Blašsķša 161
Blašsķša 162
Blašsķša 162
Blašsķša 163
Blašsķša 163
Blašsķša 164
Blašsķša 164
Blašsķša 165
Blašsķša 165
Blašsķša 166
Blašsķša 166
Blašsķša 167
Blašsķša 167
Blašsķša 168
Blašsķša 168
Blašsķša 169
Blašsķša 169
Blašsķša 170
Blašsķša 170
Blašsķša 171
Blašsķša 171
Blašsķša 172
Blašsķša 172
Blašsķša 173
Blašsķša 173
Blašsķša 174
Blašsķša 174
Blašsķša 175
Blašsķša 175
Blašsķša 176
Blašsķša 176
Blašsķša 177
Blašsķša 177
Blašsķša 178
Blašsķša 178
Blašsķša 179
Blašsķša 179
Blašsķša 180
Blašsķša 180
Blašsķša 181
Blašsķša 181
Blašsķša 182
Blašsķša 182
Blašsķša 183
Blašsķša 183
Blašsķša 184
Blašsķša 184
Blašsķša 185
Blašsķša 185
Blašsķša 186
Blašsķša 186
Blašsķša 187
Blašsķša 187
Blašsķša 188
Blašsķša 188
Blašsķša 189
Blašsķša 189
Blašsķša 190
Blašsķša 190
Blašsķša 191
Blašsķša 191
Blašsķša 192
Blašsķša 192
Blašsķša 193
Blašsķša 193
Blašsķša 194
Blašsķša 194
Blašsķša 195
Blašsķša 195
Blašsķša 196
Blašsķša 196
Blašsķša 197
Blašsķša 197
Blašsķša 198
Blašsķša 198
Blašsķša 199
Blašsķša 199
Blašsķša 200
Blašsķša 200
Blašsķša 201
Blašsķša 201
Blašsķša 202
Blašsķša 202
Blašsķša 203
Blašsķša 203
Blašsķša 204
Blašsķša 204
Blašsķša 205
Blašsķša 205
Blašsķša 206
Blašsķša 206
Blašsķša 207
Blašsķša 207
Blašsķša 208
Blašsķša 208
Blašsķša 209
Blašsķša 209
Blašsķša 210
Blašsķša 210
Blašsķša 211
Blašsķša 211
Blašsķša 212
Blašsķša 212
Blašsķša 213
Blašsķša 213
Blašsķša 214
Blašsķša 214
Blašsķša 215
Blašsķša 215
Blašsķša 216
Blašsķša 216
Blašsķša 217
Blašsķša 217
Blašsķša 218
Blašsķša 218
Blašsķša 219
Blašsķša 219
Blašsķša 220
Blašsķša 220
Blašsķša 221
Blašsķša 221
Blašsķša 222
Blašsķša 222
Blašsķša 223
Blašsķša 223
Blašsķša 224
Blašsķša 224
Blašsķša 225
Blašsķša 225
Blašsķša 226
Blašsķša 226
Blašsķša 227
Blašsķša 227
Blašsķša 228
Blašsķša 228
Blašsķša 229
Blašsķša 229
Blašsķša 230
Blašsķša 230
Blašsķša 231
Blašsķša 231
Blašsķša 232
Blašsķša 232
Blašsķša 233
Blašsķša 233
Blašsķša 234
Blašsķša 234
Blašsķša 235
Blašsķša 235
Blašsķša 236
Blašsķša 236
Blašsķša 237
Blašsķša 237
Blašsķša 238
Blašsķša 238
Blašsķša 239
Blašsķša 239
Blašsķša 240
Blašsķša 240
Auglżsingar
Auglżsingar
Auglżsingar
Auglżsingar
Auglżsingar
Auglżsingar
Auglżsingar
Auglżsingar
Auglżsingar
Auglżsingar
Auglżsingar
Auglżsingar
Auglżsingar
Auglżsingar
Auglżsingar
Auglżsingar
Kįpa III
Kįpa III
Kįpa IV
Kįpa IV