Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Tķmarit Mįls og menningar

PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Tķmarit Mįls og menningar

						Ottó Weininger og Vínarborg
Kynferðismálin var það svið þar sem mótsögnin milli opinberrar hug-
myndafræði sem þóttist vera skynsamleg og rökleg, og raunveruleikans
hefur verið hvað stærst. Vinsældir Weiningers byggðust ekki hvað síst á
því að hann fékkst einmitt við þessi mál. En verk hans var líka liður í
uppgjöri æskumanna þessa tíma við borgaralega skynsemishyggju yfir-
leitt. Menn voru að finna sér ný viðmið og ný átrúnaðargoð, samanber
eftirfarandi mynd Zweigs frá skólaárunum:
Meðan kennarinn þuldi sinn margtuggna fyrirlestur um „Bernskan skáldskap og
tilfinningaskáldskap" eftir Schiller, lásum við Nietzsche og Strindberg undir borð-
um, en þeirra hafði hinn frómi öldungur aldrei heyrt getið.3
Innhverf sjálfsskoðun aldamótanna takmarkaðist ekki við ljóðskáld.
Miklu stærri hópur menntamanna, sem stóð utan ráðandi hóps í samfé-
laginu, tók þátt í því sem bandaríski sagnfræðingurinn Carl Schorske
hefur kallað atlöguna að hinum skynsama manni, „sem varð að víkja fyrir
þessu ólíkt innihaldsmeira, en hættulegra og þokukenndara kvikindi,
hinum sálfræðilega manni."4 Það liggur við að hægt sé að fylgja þessari
þróun í verki Weiningers um kynferði og skapgerð, því það skiptist í tvo
hluta, þar sem sá fyrri hefur yfir sér miklu sálvísindalegra yfirbragð, á
meðan háspekilegar hugsanir Weiningers um tilgang konunnar og tilver-
unnar yfirleitt setja svip sinn á seinni hlutann.
Aðferð Weiningers er andsöguleg, og hann telur kenningar sínar byggj-
ast á óbreytanlegum forsendum tilverunnar. Hann ætlar sér að hreinsa til í
umræðu sem var þó, eins og hún þá var, mjög tengd þessu söguskeiði,
nefnilega umræðunni um stöðu konunnar og jafnrétti kynjanna. Weining-
er byrjar á því að búa til tvær hreinræktaðar manngerðir, eins konar
frummyndir: Karl (Mann, M) og konu (Weib, W). Hann fullyrðir að allt
raunverulegt fólk sé í líffræðilegum skilningi eins konar blanda af þessum
manngerðum, margir karlmenn t.d. samsetningur á borð við ^ÁM+'AW.
Það sem hann svo segir í bókinni um konuna almennt á semsé við þessa
frummynd en ekki allar núlifandi konur.
Annan mikilvægan fyrirvara verður að hafa um kenningar Weiningers.
Háspekilegar niðurstöður hans hafa ekki í för með sér tilteknar samfélags-
legar athafnir, og hér sver hann sig í ætt við þá borg sem hann ólst upp í.
Þrátt fyrir það sem hann segir um skelfilega eiginleika konunnar er hann
til dæmis fylgjandi fullu jafnrétti kynjanna að lögum: „I þessu verki, þar
sem reynt er að brjóta til mergjar umræðuna um stöðu konunnar, er
fremur sett spurningamerki við þá þrá konunnar, að verða eins og
karlmaðurinn er í innsta eðli sínu"5, sem er reyndar gagnrýni á hefð-
bundna jafnréttisbaráttu sem einnig hefur heyrst innan nýju kvennahreyf-
277
					
Fela smįmyndir
Kįpa I
Kįpa I
Kįpa II
Kįpa II
Blašsķša 265
Blašsķša 265
Blašsķša 266
Blašsķša 266
Blašsķša 267
Blašsķša 267
Blašsķša 268
Blašsķša 268
Blašsķša 269
Blašsķša 269
Blašsķša 270
Blašsķša 270
Blašsķša 271
Blašsķša 271
Blašsķša 272
Blašsķša 272
Blašsķša 273
Blašsķša 273
Blašsķša 274
Blašsķša 274
Blašsķša 275
Blašsķša 275
Blašsķša 276
Blašsķša 276
Blašsķša 277
Blašsķša 277
Blašsķša 278
Blašsķša 278
Blašsķša 279
Blašsķša 279
Blašsķša 280
Blašsķša 280
Blašsķša 281
Blašsķša 281
Blašsķša 282
Blašsķša 282
Blašsķša 283
Blašsķša 283
Blašsķša 284
Blašsķša 284
Blašsķša 285
Blašsķša 285
Blašsķša 286
Blašsķša 286
Blašsķša 287
Blašsķša 287
Blašsķša 288
Blašsķša 288
Blašsķša 289
Blašsķša 289
Blašsķša 290
Blašsķša 290
Blašsķša 291
Blašsķša 291
Blašsķša 292
Blašsķša 292
Blašsķša 293
Blašsķša 293
Blašsķša 294
Blašsķša 294
Blašsķša 295
Blašsķša 295
Blašsķša 296
Blašsķša 296
Blašsķša 297
Blašsķša 297
Blašsķša 298
Blašsķša 298
Blašsķša 299
Blašsķša 299
Blašsķša 300
Blašsķša 300
Blašsķša 301
Blašsķša 301
Blašsķša 302
Blašsķša 302
Blašsķša 303
Blašsķša 303
Blašsķša 304
Blašsķša 304
Blašsķša 305
Blašsķša 305
Blašsķša 306
Blašsķša 306
Blašsķša 307
Blašsķša 307
Blašsķša 308
Blašsķša 308
Blašsķša 309
Blašsķša 309
Blašsķša 310
Blašsķša 310
Blašsķša 311
Blašsķša 311
Blašsķša 312
Blašsķša 312
Blašsķša 313
Blašsķša 313
Blašsķša 314
Blašsķša 314
Blašsķša 315
Blašsķša 315
Blašsķša 316
Blašsķša 316
Blašsķša 317
Blašsķša 317
Blašsķša 318
Blašsķša 318
Blašsķša 319
Blašsķša 319
Blašsķša 320
Blašsķša 320
Blašsķša 321
Blašsķša 321
Blašsķša 322
Blašsķša 322
Blašsķša 323
Blašsķša 323
Blašsķša 324
Blašsķša 324
Blašsķša 325
Blašsķša 325
Blašsķša 326
Blašsķša 326
Blašsķša 327
Blašsķša 327
Blašsķša 328
Blašsķša 328
Blašsķša 329
Blašsķša 329
Blašsķša 330
Blašsķša 330
Blašsķša 331
Blašsķša 331
Blašsķša 332
Blašsķša 332
Blašsķša 333
Blašsķša 333
Blašsķša 334
Blašsķša 334
Blašsķša 335
Blašsķša 335
Blašsķša 336
Blašsķša 336
Blašsķša 337
Blašsķša 337
Blašsķša 338
Blašsķša 338
Blašsķša 339
Blašsķša 339
Blašsķša 340
Blašsķša 340
Blašsķša 341
Blašsķša 341
Blašsķša 342
Blašsķša 342
Blašsķša 343
Blašsķša 343
Blašsķša 344
Blašsķša 344
Blašsķša 345
Blašsķša 345
Blašsķša 346
Blašsķša 346
Blašsķša 347
Blašsķša 347
Blašsķša 348
Blašsķša 348
Blašsķša 349
Blašsķša 349
Blašsķša 350
Blašsķša 350
Blašsķša 351
Blašsķša 351
Blašsķša 352
Blašsķša 352
Blašsķša 353
Blašsķša 353
Blašsķša 354
Blašsķša 354
Blašsķša 355
Blašsķša 355
Blašsķša 356
Blašsķša 356
Blašsķša 357
Blašsķša 357
Blašsķša 358
Blašsķša 358
Blašsķša 359
Blašsķša 359
Blašsķša 360
Blašsķša 360
Blašsķša 361
Blašsķša 361
Blašsķša 362
Blašsķša 362
Blašsķša 363
Blašsķša 363
Blašsķša 364
Blašsķša 364
Blašsķša 365
Blašsķša 365
Blašsķša 366
Blašsķša 366
Blašsķša 367
Blašsķša 367
Blašsķša 368
Blašsķša 368
Blašsķša 369
Blašsķša 369
Blašsķša 370
Blašsķša 370
Blašsķša 371
Blašsķša 371
Blašsķša 372
Blašsķša 372
Blašsķša 373
Blašsķša 373
Blašsķša 374
Blašsķša 374
Blašsķša 375
Blašsķša 375
Blašsķša 376
Blašsķša 376
Blašsķša 377
Blašsķša 377
Blašsķša 378
Blašsķša 378
Blašsķša 379
Blašsķša 379
Blašsķša 380
Blašsķša 380
Blašsķša 381
Blašsķša 381
Blašsķša 382
Blašsķša 382
Blašsķša 383
Blašsķša 383
Blašsķša 384
Blašsķša 384
Blašsķša 385
Blašsķša 385
Blašsķša 386
Blašsķša 386
Blašsķša 387
Blašsķša 387
Blašsķša 388
Blašsķša 388
Blašsķša 389
Blašsķša 389
Blašsķša 390
Blašsķša 390
Blašsķša 391
Blašsķša 391
Blašsķša 392
Blašsķša 392
Blašsķša 393
Blašsķša 393
Blašsķša 394
Blašsķša 394
Blašsķša 395
Blašsķša 395
Blašsķša 396
Blašsķša 396
Blašsķša 397
Blašsķša 397
Blašsķša 398
Blašsķša 398
Blašsķša 399
Blašsķša 399
Blašsķša 400
Blašsķša 400
Kįpa III
Kįpa III
Kįpa IV
Kįpa IV