Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Tķmarit Mįls og menningar

PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Tķmarit Mįls og menningar

						Loftur á „hinu leiksviðinu"
aðskilnað barns frá móður, barnið leggur niður baráttu sína, upphefur
föðurinn og samsamar sig honum og fær þannig í sárabætur loforðið um
félagslega yfirburði og aðra ást — seinna. Þetta er grunnmynstrið í
kenningum Freuds um tilurð persónuleikans.
Loftur Jóhanns Sigurjónssonar getur hvorki upphafið né samsamað sig
hinum ógnandi föður sem hann sér fyrir hugskotssjónum sínum. I upphafi
leikritsins er hann í lítt meðvitaðri og fálmkenndri uppreisn gegn kúgun
föðurins, uppreisn sem kemur fram í smálygum hans og sambandinu við
Steinunni. Steinunn skynjar betur en hann sjálfur hvar vandinn liggur og
hvað eftir annað reynir hún að fá Loft til að takast á við föðurinn en hann
þverneitar, frestar átökunum eins lengi og hann getur. Þegar hann segir
við Steinunni að metnaður þeirra feðga fari ekki saman, spyr hún:
STEINUNN: (byrstari) Hvað ætlarðu þér sjálfur?
LOFTUR: Ég? — Ég vil standa með alla visku mannanna á þrösk-
uldi leyndardómanna. (21)
Þetta fræga tilsvar, stefnuskrá Lofts, má túlka á marga vegu. Það má lesa
úr því hamslausan metnað og dulda ósk um að sigra föðurinn („alla
þekkingu mannanna") og Loftur heldur áfram og tengir ósk sína ógninni,
hinu óþekkta, myrkrinu, dauðanum („á þröskuldi leyndardómanna"). Sé
þessi setning þýdd á „dólga-freudískan hátt", þýðir hún einfaldlega: Ég vil
komast í gegnum Ödipusstigið og yfirvinna óttann við geldingu, ég vil
verða fullorðinn. En svona einfalt er sambandið á milli vitundar og
dulvitundar ekki.
I ósk sinni afneitar Loftur takmörkunum á milli lífs og dauða (sbr. 31:
„Hefur þú nokkurn tíma óskað þess, að þú þekktir leyndardóma hinna
framliðnu?) Annars staðar afneitar hann mörkunum milli mannsins og
óskar hans (sbr. 18 og 23: „Og í upphafi var óskin. Óskirnar eru sálir
mannanna.") Fyrst og síðast tjáir stefnuskrá Lofts að hann neitar að
horfast í augu við eigin takmörk.
Búlgarski sálgreinandinn Julia Kristeva byggir kenningar sínar á Freud
og Lacan, en hún telur að sjálf barnsins verði til fyrr en þeir telja.13 Eins og
þeir talar hún um hina fyrstu, narkissísku ást ungbarnsins til móðurinnar
þar sem barnið hefur ekki aðra sjálfsvitund en þá sem felst í óljósri
hugmynd um „mömmu-og-mig" einingu sem felur alla fullnægingu í
sjálfri sér. En barnið fær þá óttalegu vitneskju fyrir 6 mánaða aldur, að til
er „annar" sem móðirin elskar, þessi „annar" getur verið hugmyndin um
frumföðurinn, starf móðurinnar eða eitthvað annað sem tekur óskipta ást
hennar frá barninu. Þessi „annar" rýfur þá narkissísku sameiningu sem
barnið hélt að væri allt og afhjúpar hana um leið, það verður ekki aðeins
297
					
Fela smįmyndir
Kįpa I
Kįpa I
Kįpa II
Kįpa II
Blašsķša 265
Blašsķša 265
Blašsķša 266
Blašsķša 266
Blašsķša 267
Blašsķša 267
Blašsķša 268
Blašsķša 268
Blašsķša 269
Blašsķša 269
Blašsķša 270
Blašsķša 270
Blašsķša 271
Blašsķša 271
Blašsķša 272
Blašsķša 272
Blašsķša 273
Blašsķša 273
Blašsķša 274
Blašsķša 274
Blašsķša 275
Blašsķša 275
Blašsķša 276
Blašsķša 276
Blašsķša 277
Blašsķša 277
Blašsķša 278
Blašsķša 278
Blašsķša 279
Blašsķša 279
Blašsķša 280
Blašsķša 280
Blašsķša 281
Blašsķša 281
Blašsķša 282
Blašsķša 282
Blašsķša 283
Blašsķša 283
Blašsķša 284
Blašsķša 284
Blašsķša 285
Blašsķša 285
Blašsķša 286
Blašsķša 286
Blašsķša 287
Blašsķša 287
Blašsķša 288
Blašsķša 288
Blašsķša 289
Blašsķša 289
Blašsķša 290
Blašsķša 290
Blašsķša 291
Blašsķša 291
Blašsķša 292
Blašsķša 292
Blašsķša 293
Blašsķša 293
Blašsķša 294
Blašsķša 294
Blašsķša 295
Blašsķša 295
Blašsķša 296
Blašsķša 296
Blašsķša 297
Blašsķša 297
Blašsķša 298
Blašsķša 298
Blašsķša 299
Blašsķša 299
Blašsķša 300
Blašsķša 300
Blašsķša 301
Blašsķša 301
Blašsķša 302
Blašsķša 302
Blašsķša 303
Blašsķša 303
Blašsķša 304
Blašsķša 304
Blašsķša 305
Blašsķša 305
Blašsķša 306
Blašsķša 306
Blašsķša 307
Blašsķša 307
Blašsķša 308
Blašsķša 308
Blašsķša 309
Blašsķša 309
Blašsķša 310
Blašsķša 310
Blašsķša 311
Blašsķša 311
Blašsķša 312
Blašsķša 312
Blašsķša 313
Blašsķša 313
Blašsķša 314
Blašsķša 314
Blašsķša 315
Blašsķša 315
Blašsķša 316
Blašsķša 316
Blašsķša 317
Blašsķša 317
Blašsķša 318
Blašsķša 318
Blašsķša 319
Blašsķša 319
Blašsķša 320
Blašsķša 320
Blašsķša 321
Blašsķša 321
Blašsķša 322
Blašsķša 322
Blašsķša 323
Blašsķša 323
Blašsķša 324
Blašsķša 324
Blašsķša 325
Blašsķša 325
Blašsķša 326
Blašsķša 326
Blašsķša 327
Blašsķša 327
Blašsķša 328
Blašsķša 328
Blašsķša 329
Blašsķša 329
Blašsķša 330
Blašsķša 330
Blašsķša 331
Blašsķša 331
Blašsķša 332
Blašsķša 332
Blašsķša 333
Blašsķša 333
Blašsķša 334
Blašsķša 334
Blašsķša 335
Blašsķša 335
Blašsķša 336
Blašsķša 336
Blašsķša 337
Blašsķša 337
Blašsķša 338
Blašsķša 338
Blašsķša 339
Blašsķša 339
Blašsķša 340
Blašsķša 340
Blašsķša 341
Blašsķša 341
Blašsķša 342
Blašsķša 342
Blašsķša 343
Blašsķša 343
Blašsķša 344
Blašsķša 344
Blašsķša 345
Blašsķša 345
Blašsķša 346
Blašsķša 346
Blašsķša 347
Blašsķša 347
Blašsķša 348
Blašsķša 348
Blašsķša 349
Blašsķša 349
Blašsķša 350
Blašsķša 350
Blašsķša 351
Blašsķša 351
Blašsķša 352
Blašsķša 352
Blašsķša 353
Blašsķša 353
Blašsķša 354
Blašsķša 354
Blašsķša 355
Blašsķša 355
Blašsķša 356
Blašsķša 356
Blašsķša 357
Blašsķša 357
Blašsķša 358
Blašsķša 358
Blašsķša 359
Blašsķša 359
Blašsķša 360
Blašsķša 360
Blašsķša 361
Blašsķša 361
Blašsķša 362
Blašsķša 362
Blašsķša 363
Blašsķša 363
Blašsķša 364
Blašsķša 364
Blašsķša 365
Blašsķša 365
Blašsķša 366
Blašsķša 366
Blašsķša 367
Blašsķša 367
Blašsķša 368
Blašsķša 368
Blašsķša 369
Blašsķša 369
Blašsķša 370
Blašsķša 370
Blašsķša 371
Blašsķša 371
Blašsķša 372
Blašsķša 372
Blašsķša 373
Blašsķša 373
Blašsķša 374
Blašsķša 374
Blašsķša 375
Blašsķša 375
Blašsķša 376
Blašsķša 376
Blašsķša 377
Blašsķša 377
Blašsķša 378
Blašsķša 378
Blašsķša 379
Blašsķša 379
Blašsķša 380
Blašsķša 380
Blašsķša 381
Blašsķša 381
Blašsķša 382
Blašsķša 382
Blašsķša 383
Blašsķša 383
Blašsķša 384
Blašsķša 384
Blašsķša 385
Blašsķša 385
Blašsķša 386
Blašsķša 386
Blašsķša 387
Blašsķša 387
Blašsķša 388
Blašsķša 388
Blašsķša 389
Blašsķša 389
Blašsķša 390
Blašsķša 390
Blašsķša 391
Blašsķša 391
Blašsķša 392
Blašsķša 392
Blašsķša 393
Blašsķša 393
Blašsķša 394
Blašsķša 394
Blašsķša 395
Blašsķša 395
Blašsķša 396
Blašsķša 396
Blašsķša 397
Blašsķša 397
Blašsķša 398
Blašsķša 398
Blašsķša 399
Blašsķša 399
Blašsķša 400
Blašsķša 400
Kįpa III
Kįpa III
Kįpa IV
Kįpa IV