Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Tķmarit Mįls og menningar

PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Tķmarit Mįls og menningar

						hefur Vésteinn Lúðvíksson óneitanlega
gert. Fiskurinn hefur svo lengi sem elstu
heimildir sýna, verið tákn leyndar-
dómsfullrar nálægðar guðdómsins og sá
sem getur séð fyrir sér dimma fiska
skjótast hljóðlaust rétt undir yfirborð-
inu, hann skynjar merkingarsvið þessa
tákns.
Svipað er að segja um hafið, sem hefur
ekki aðeins heillað og laðað manninn,
heldur ævinlega verið ímynd hins
óræða, hafdrekinn var skrímsli sem
fornþjóðirnar þekktu býsna vel af af-
spurn, hann táknaði leyndardóma haf-
djúpanna, á bak við þá ímynd leyndist
spurningin: hvað býr í djúpinu, hvað býr
í þessari ljósfirrtu andhverfu himinsins,
hafinu? Og á öllum öldum hafa rithöf-
undar glímt við sjóinn, hver man ekki
eftir Akab skipstjóra og glímu hans við
hvíta hvalinn, Moby Dick, og sögu
Nóbelskáldsins Hemingway um gamla
manninn og hafið.
Og ekki má gleyma goðsögunum,
t. d. sögunni um Jónas spámann, sem
hélt til hafs í kviði stórfisksins, (kannski
var sá stórfiskur Hrefna, hver veit) og
var þar ! þrjá daga og þrjár nætur. Jónas
var fyrirmynd annars spámanns miklu
síðar, sem var þrjá daga í kviði jarðar og
reis upp á þriðja degi. Jóhannes er að
vísu ekki spámaður og því síður endur-
lausnari heldur endurskoðandi, en hvað
vitum við um skrifstofuna hans, hvaða
pappírar eru það, sem hann er að endur-
skoða? Kannski eigið líf og lífsviðhorf.
Þess eru mörg dæmi úr djúpsálarfræð-
inni, að þunglyndissjúklingar lýsi
ástandi sinu í anda goðsagnarinnar um
Jónas, án þess jafnvel að hafa nokkru
sinni þekkt þá tilteknu sögu. Þeir lýsa
ferð til hafs í kviði ófreskju, myrkur á
alla kanta. En loks birtir, framundan er
land og lausn úr kviði fisksins er í nánd.
Umsagnir um bækur
Sé nokkur maður á leið til hafs, helst alla
leið útí hafsauga, þá er það Jóhannes
endurskoðandi. En sagan fjallar samt
ekki um glötun Jóhannesar heldur lausn.
I lok sögunnar undrast hann í fyrsta
skipti, hvers vegna enginn vill kannast
við sjóinn. Jóhannes er reiðubúinn til
þess að kannast við sjóinn, horfast í
augu við hið óumflýjanlega.
Sem fyrr segir er hafið eftir allt saman
tvírætt tákn þótt það skírskoti einkum
til eyðingar og dauða. Hins vegar hefur
vatnið gjörólíka merkingu, það er
ímynd lífsins, sem manninn þyrstir í. I
bók Vésteins er vatnið eitt af megintákn-
unum, lírum t. d. á þessa setningu, sem
er bæði í upphafs- og lokakaflanum. „ —
Utaf Guði gengur vatn, útaf mönnum
gengur vatn, svo er einsog enginn vilji
kannast við sjóinn." Þessi orð mætti
leggja út á þann veg, að lífið gangi út af
Guði og mönnum en enginn vilji horfast
í augu við dauðann, hinn óumflýjanlega
förunaut lífsins.
En þar með er ekki öll sagan sögð um
vatnið i bókinni, það verður enn fremur
tákngervingur hinna mjúku gilda, t. d. í
þessum orðum: „— Vatn gefur eftir,
sagði hún. — En vatn verður ekki brot-
ið, mótmælti hann." Með öðrum orð-
um: Jóhannes hefur uppgötvað, að í
þessum harða og miskunnarlausa heimi
er mýktin lífvænlegri en harkan.
Og svo synda fiskarnir í tárinu, sem er
eitt þessara mjúku gilda, angi af höfuð-
skepnunni miklu. Þeir fiskar sem synda í
tárinu, hvaða fiskar eru það? Kannski
fiskar hinnar guðlegu návistar, kannski
þeir séu í hinum mjúku gildum, eins og
vatninu og tárinu.
Kannski er það boðskapur höfundar,
ef einhver er, að tárið og á bak við það
397
					
Fela smįmyndir
Kįpa I
Kįpa I
Kįpa II
Kįpa II
Blašsķša 265
Blašsķša 265
Blašsķša 266
Blašsķša 266
Blašsķša 267
Blašsķša 267
Blašsķša 268
Blašsķša 268
Blašsķša 269
Blašsķša 269
Blašsķša 270
Blašsķša 270
Blašsķša 271
Blašsķša 271
Blašsķša 272
Blašsķša 272
Blašsķša 273
Blašsķša 273
Blašsķša 274
Blašsķša 274
Blašsķša 275
Blašsķša 275
Blašsķša 276
Blašsķša 276
Blašsķša 277
Blašsķša 277
Blašsķša 278
Blašsķša 278
Blašsķša 279
Blašsķša 279
Blašsķša 280
Blašsķša 280
Blašsķša 281
Blašsķša 281
Blašsķša 282
Blašsķša 282
Blašsķša 283
Blašsķša 283
Blašsķša 284
Blašsķša 284
Blašsķša 285
Blašsķša 285
Blašsķša 286
Blašsķša 286
Blašsķša 287
Blašsķša 287
Blašsķša 288
Blašsķša 288
Blašsķša 289
Blašsķša 289
Blašsķša 290
Blašsķša 290
Blašsķša 291
Blašsķša 291
Blašsķša 292
Blašsķša 292
Blašsķša 293
Blašsķša 293
Blašsķša 294
Blašsķša 294
Blašsķša 295
Blašsķša 295
Blašsķša 296
Blašsķša 296
Blašsķša 297
Blašsķša 297
Blašsķša 298
Blašsķša 298
Blašsķša 299
Blašsķša 299
Blašsķša 300
Blašsķša 300
Blašsķša 301
Blašsķša 301
Blašsķša 302
Blašsķša 302
Blašsķša 303
Blašsķša 303
Blašsķša 304
Blašsķša 304
Blašsķša 305
Blašsķša 305
Blašsķša 306
Blašsķša 306
Blašsķša 307
Blašsķša 307
Blašsķša 308
Blašsķša 308
Blašsķša 309
Blašsķša 309
Blašsķša 310
Blašsķša 310
Blašsķša 311
Blašsķša 311
Blašsķša 312
Blašsķša 312
Blašsķša 313
Blašsķša 313
Blašsķša 314
Blašsķša 314
Blašsķša 315
Blašsķša 315
Blašsķša 316
Blašsķša 316
Blašsķša 317
Blašsķša 317
Blašsķša 318
Blašsķša 318
Blašsķša 319
Blašsķša 319
Blašsķša 320
Blašsķša 320
Blašsķša 321
Blašsķša 321
Blašsķša 322
Blašsķša 322
Blašsķša 323
Blašsķša 323
Blašsķša 324
Blašsķša 324
Blašsķša 325
Blašsķša 325
Blašsķša 326
Blašsķša 326
Blašsķša 327
Blašsķša 327
Blašsķša 328
Blašsķša 328
Blašsķša 329
Blašsķša 329
Blašsķša 330
Blašsķša 330
Blašsķša 331
Blašsķša 331
Blašsķša 332
Blašsķša 332
Blašsķša 333
Blašsķša 333
Blašsķša 334
Blašsķša 334
Blašsķša 335
Blašsķša 335
Blašsķša 336
Blašsķša 336
Blašsķša 337
Blašsķša 337
Blašsķša 338
Blašsķša 338
Blašsķša 339
Blašsķša 339
Blašsķša 340
Blašsķša 340
Blašsķša 341
Blašsķša 341
Blašsķša 342
Blašsķša 342
Blašsķša 343
Blašsķša 343
Blašsķša 344
Blašsķša 344
Blašsķša 345
Blašsķša 345
Blašsķša 346
Blašsķša 346
Blašsķša 347
Blašsķša 347
Blašsķša 348
Blašsķša 348
Blašsķša 349
Blašsķša 349
Blašsķša 350
Blašsķša 350
Blašsķša 351
Blašsķša 351
Blašsķša 352
Blašsķša 352
Blašsķša 353
Blašsķša 353
Blašsķša 354
Blašsķša 354
Blašsķša 355
Blašsķša 355
Blašsķša 356
Blašsķša 356
Blašsķša 357
Blašsķša 357
Blašsķša 358
Blašsķša 358
Blašsķša 359
Blašsķša 359
Blašsķša 360
Blašsķša 360
Blašsķša 361
Blašsķša 361
Blašsķša 362
Blašsķša 362
Blašsķša 363
Blašsķša 363
Blašsķša 364
Blašsķša 364
Blašsķša 365
Blašsķša 365
Blašsķša 366
Blašsķša 366
Blašsķša 367
Blašsķša 367
Blašsķša 368
Blašsķša 368
Blašsķša 369
Blašsķša 369
Blašsķša 370
Blašsķša 370
Blašsķša 371
Blašsķša 371
Blašsķša 372
Blašsķša 372
Blašsķša 373
Blašsķša 373
Blašsķša 374
Blašsķša 374
Blašsķša 375
Blašsķša 375
Blašsķša 376
Blašsķša 376
Blašsķša 377
Blašsķša 377
Blašsķša 378
Blašsķša 378
Blašsķša 379
Blašsķša 379
Blašsķša 380
Blašsķša 380
Blašsķša 381
Blašsķša 381
Blašsķša 382
Blašsķša 382
Blašsķša 383
Blašsķša 383
Blašsķša 384
Blašsķša 384
Blašsķša 385
Blašsķša 385
Blašsķša 386
Blašsķša 386
Blašsķša 387
Blašsķša 387
Blašsķša 388
Blašsķša 388
Blašsķša 389
Blašsķša 389
Blašsķša 390
Blašsķša 390
Blašsķša 391
Blašsķša 391
Blašsķša 392
Blašsķša 392
Blašsķša 393
Blašsķša 393
Blašsķša 394
Blašsķša 394
Blašsķša 395
Blašsķša 395
Blašsķša 396
Blašsķša 396
Blašsķša 397
Blašsķša 397
Blašsķša 398
Blašsķša 398
Blašsķša 399
Blašsķša 399
Blašsķša 400
Blašsķša 400
Kįpa III
Kįpa III
Kįpa IV
Kįpa IV