Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Tķmarit Mįls og menningar

PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Tķmarit Mįls og menningar

						Tímarit Máls og menningar
ið, er hitt víst að mörg verka Halldórs eiga sitthvað sameiginlegt með verk-
um Brechts. Það er kannski ekki að undra þar sem þessir tveir eru sam-
tímamenn, sem höfðu um hríð ekki alls óáþekka lífsskoðun og urðu raunar
að nokkru leyti fyrir áhrifum af sömu höfundum, Shakespeare og Cervan-
tes, Sinclair Lewis og Jaroslav Hasek svo að fáein dæmi séu nefnd. En í
a.m.k. eiriu verka Halldórs er líkingin við ýmis verk Brechts slík, að vart
verður hjá því komist að segja fullum fetum að Brecht sé þar nálægur. Þetta
verk er Gerpla.
I síðari hluta Gerplu, virðist Halldór nýta sér a.m.k. tvö verk Brechts,
þ.e. útvarpsleikritið Das Verbör des Lukullus og smásöguna Cdsar und sein
Legionár, en hún var upphaflega skrifuð sem kvikmyndahandrit. Að auki
má finna efnis- og hugmyndatengsl með Gerplu og a.m.k. 10—15 öðrum
verkum Brechts. Dálítil dæmaþula skal hér látin nægja þessu til stuðnings.
Eitt helsta viðfangsefni Gerplu, styrjaldarrekstur, afstaða alþýðu til hans,
orsakir hans og afleiðingar, er alþekkt yrkisefni Brechts.
-  Ranghugmyndir Mutter Courage um stríðið og samfélagið kalla dauð-
ann yfir börnin hennar öll, sambærilegar hugmyndir Þorgeirs og Þormóðs
verða þeim báðum að fjörtjóni.
-  I fyrsta sinn sem Eilífur, hinn hugrakki sonur Courage, vinnur hetju-
dáðir sínar í styrjöldinni, hlýtur hann hlýjar þakkir og ljúfar kræsingar. I
næsta sinn teljast sömu dáðir hins vegar glæpur og Eilífur uppsker dauðann
einn. Svipaða sögu er að segja af Olafi digra. I Hjartrósarborg fær hann
ríkuleg laun fyrir kirkjubrennu en í Noregi eru brennur hans taldar argasti
glæpur og stuðla þar ekki síst að falli hans.
-  I Mutter Courage er um það rætt að Svíakonungur hafi viljað „vernda
Pólland fyrir vondum mönnum", þ.e.a.s. Pólverjum, sem fóru „að skipta
sér af sínum eigin málum".4' I Gerplu heldur Knútur ríki af Englandi, til
„að verja Danmörk fyrir dönskum bóndum" er hann spyr að þeir „sé í til-
ferð" að skipa málum sjálfir „í eigin landi".5)
Víkingarnir í Gerplu gegna sama hlutverki og bófaflokkar í ýmsum verk-
um Brechts, (t.d. í sögunum Dreigrosschenroman, Die Geschichte vom
Herrn Julius Cásar og leikritinu um Arturo Ui). Bæði víkingum og bófum
er ætlað að sýna hver eru megineinkenni ráðandi eignastéttar. Einstakar
senur sem bófunum tengjast virðast og endurspeglast í Gerplu. Þegar Ólaf-
ur digri gengur á fund Knúts ríka, minnir lýsingin t.d. á fleiri en einn veg á
fyrsta fund gángstersins Arturo Ui og blómkálsfurstanna í Chicago, en
Arturo er hjá Brecht táknmynd Hitlers.
Brecht lýsir gjarnan í verkum sínum útsmognum aðferðum fólks til að
bjarga eigin skinni þegar valdahlutföll í samfélaginu breytast. Svipaðar lýs-
ingar má finna í Gerplu: Sighvatur hoppar milli konungsskipa á sama hátt
284
					
Fela smįmyndir
Kįpa I
Kįpa I
Kįpa II
Kįpa II
Blašsķša 257
Blašsķša 257
Blašsķša 258
Blašsķša 258
Blašsķša 259
Blašsķša 259
Blašsķša 260
Blašsķša 260
Blašsķša 261
Blašsķša 261
Blašsķša 262
Blašsķša 262
Blašsķša 263
Blašsķša 263
Blašsķša 264
Blašsķša 264
Blašsķša 265
Blašsķša 265
Blašsķša 266
Blašsķša 266
Blašsķša 267
Blašsķša 267
Blašsķša 268
Blašsķša 268
Blašsķša 269
Blašsķša 269
Blašsķša 270
Blašsķša 270
Blašsķša 271
Blašsķša 271
Blašsķša 272
Blašsķša 272
Blašsķša 273
Blašsķša 273
Blašsķša 274
Blašsķša 274
Blašsķša 275
Blašsķša 275
Blašsķša 276
Blašsķša 276
Blašsķša 277
Blašsķša 277
Blašsķša 278
Blašsķša 278
Blašsķša 279
Blašsķša 279
Blašsķša 280
Blašsķša 280
Blašsķša 281
Blašsķša 281
Blašsķša 282
Blašsķša 282
Blašsķša 283
Blašsķša 283
Blašsķša 284
Blašsķša 284
Blašsķša 285
Blašsķša 285
Blašsķša 286
Blašsķša 286
Blašsķša 287
Blašsķša 287
Blašsķša 288
Blašsķša 288
Blašsķša 289
Blašsķša 289
Blašsķša 290
Blašsķša 290
Blašsķša 291
Blašsķša 291
Blašsķša 292
Blašsķša 292
Blašsķša 293
Blašsķša 293
Blašsķša 294
Blašsķša 294
Blašsķša 295
Blašsķša 295
Blašsķša 296
Blašsķša 296
Blašsķša 297
Blašsķša 297
Blašsķša 298
Blašsķša 298
Blašsķša 299
Blašsķša 299
Blašsķša 300
Blašsķša 300
Blašsķša 301
Blašsķša 301
Blašsķša 302
Blašsķša 302
Blašsķša 303
Blašsķša 303
Blašsķša 304
Blašsķša 304
Blašsķša 305
Blašsķša 305
Blašsķša 306
Blašsķša 306
Blašsķša 307
Blašsķša 307
Blašsķša 308
Blašsķša 308
Blašsķša 309
Blašsķša 309
Blašsķša 310
Blašsķša 310
Blašsķša 311
Blašsķša 311
Blašsķša 312
Blašsķša 312
Blašsķša 313
Blašsķša 313
Blašsķša 314
Blašsķša 314
Blašsķša 315
Blašsķša 315
Blašsķša 316
Blašsķša 316
Blašsķša 317
Blašsķša 317
Blašsķša 318
Blašsķša 318
Blašsķša 319
Blašsķša 319
Blašsķša 320
Blašsķša 320
Blašsķša 321
Blašsķša 321
Blašsķša 322
Blašsķša 322
Blašsķša 323
Blašsķša 323
Blašsķša 324
Blašsķša 324
Blašsķša 325
Blašsķša 325
Blašsķša 326
Blašsķša 326
Blašsķša 327
Blašsķša 327
Blašsķša 328
Blašsķša 328
Blašsķša 329
Blašsķša 329
Blašsķša 330
Blašsķša 330
Blašsķša 331
Blašsķša 331
Blašsķša 332
Blašsķša 332
Blašsķša 333
Blašsķša 333
Blašsķša 334
Blašsķša 334
Blašsķša 335
Blašsķša 335
Blašsķša 336
Blašsķša 336
Blašsķša 337
Blašsķša 337
Blašsķša 338
Blašsķša 338
Blašsķša 339
Blašsķša 339
Blašsķša 340
Blašsķša 340
Blašsķša 341
Blašsķša 341
Blašsķša 342
Blašsķša 342
Blašsķša 343
Blašsķša 343
Blašsķša 344
Blašsķša 344
Blašsķša 345
Blašsķša 345
Blašsķša 346
Blašsķša 346
Blašsķša 347
Blašsķša 347
Blašsķša 348
Blašsķša 348
Blašsķša 349
Blašsķša 349
Blašsķša 350
Blašsķša 350
Blašsķša 351
Blašsķša 351
Blašsķša 352
Blašsķša 352
Blašsķša 353
Blašsķša 353
Blašsķša 354
Blašsķša 354
Blašsķša 355
Blašsķša 355
Blašsķša 356
Blašsķša 356
Blašsķša 357
Blašsķša 357
Blašsķša 358
Blašsķša 358
Blašsķša 359
Blašsķša 359
Blašsķša 360
Blašsķša 360
Blašsķša 361
Blašsķša 361
Blašsķša 362
Blašsķša 362
Blašsķša 363
Blašsķša 363
Blašsķša 364
Blašsķša 364
Blašsķša 365
Blašsķša 365
Blašsķša 366
Blašsķša 366
Blašsķša 367
Blašsķša 367
Blašsķša 368
Blašsķša 368
Blašsķša 369
Blašsķša 369
Blašsķša 370
Blašsķša 370
Blašsķša 371
Blašsķša 371
Blašsķša 372
Blašsķša 372
Blašsķša 373
Blašsķša 373
Blašsķša 374
Blašsķša 374
Blašsķša 375
Blašsķša 375
Blašsķša 376
Blašsķša 376
Blašsķša 377
Blašsķša 377
Blašsķša 378
Blašsķša 378
Blašsķša 379
Blašsķša 379
Blašsķša 380
Blašsķša 380
Blašsķša 381
Blašsķša 381
Blašsķša 382
Blašsķša 382
Blašsķša 383
Blašsķša 383
Blašsķša 384
Blašsķša 384
Blašsķša 385
Blašsķša 385
Blašsķša 386
Blašsķša 386
Blašsķša 387
Blašsķša 387
Blašsķša 388
Blašsķša 388
Blašsķša 389
Blašsķša 389
Blašsķša 390
Blašsķša 390
Blašsķša 391
Blašsķša 391
Blašsķša 392
Blašsķša 392
Kįpa III
Kįpa III
Kįpa IV
Kįpa IV