Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Tķmarit Mįls og menningar

PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Tķmarit Mįls og menningar

						Um beinfatta menn
undar fornsagnanna en um leið endurnýjar hann skáldsöguformið á líkan
hátt og ýmsir rithöfundar á meginlandinu, þar með talinn Brecht, höfðu
gert þegar á 3. og 4. áratugnum. Hann dregur upp söguheim sem ber flest
megineinkenni kvikmyndaskáldsögunnar, sem svo er kölluð af því að hún
þiggur sitthvað frá tækni kvikmynda.
Til einkenna kvikmyndaskáldsögunnar telst til dæmis sú aðferð að lýsa
persónum og atburðum utan frá (þ. Aussenschau). Það er sem sé ekki bara
£g/«höfundur sem lætur brúnir aðalpersónunnar síga niður á vanga henni
til marks um að henni hafi runnið í skap, hið sama gerir höfundur eða leik-
stjóri kvikmyndarinnar Kvenholli kúrekinn. I Gerplu gegna ytri lýsingar
einkum því hlutverki að halda lesendum í ákveðinni fjarlægð frá per-
sónunum svo að þeir skoði menn og málefni í samhengi fremur en týni sér
í sálarlífi einstaklinga. Þessar lýsingar bera þá vitni um andúð höfundarins á
súbjektífum skáldverkum en um miðja öldina talaði Halldór gjarna af lítilli
virðingu um tóman einkamálaskáldskap sem gerðist „í sálarfylgsnum á ein-
hverjum dulrænum sviðum".9' Á sama tíma lýsti hann einnig þeirri skoðun
sinni að skáldskapurinn væri umfram annað tæki mannsins til að ná stjórn
á veruleikanum og hélt því fram að milli vestrænna rithöfunda og alþýðu
manna hefði opnast djúp gjá, m.a. vegna þess að drjúgur hluti rithöfunda
helgaði sig sjálfsupptekningu og afneitaði lífinu og hverju því sem talist
gæti „alþýðlegt, blátt áfram og áþreifanlegt".l0)
Annað kvikmyndaeinkenni Gerplu, heimildaívafið (þ. Quelleneinbau)
sýnir einmitt löngun höfundarins til að færa skáldskapinn nær lesendum,
lífi þeirra og reynslu. Kvikmyndir eru jafnan dokúmentarískar, hafa viss
einkenni heimildaverka af því að persónur og hlutir á tjaldinu eru ekki að-
eins þáttur í ákveðinni skáldaðri veröld, heldur eru einnig til utan hennar.
Sambærileg einkenni hefur Gerpla af því að veruleikinn utan sögunnar,
bæði á sögutíma og frásagnartíma, er ofinn markvisst og opinskátt inn í
hana. Með heimildaívafinu leitast söguhöfundur við að víkka form skáld-
sögunnar, hann gerir sitt til að koma í veg fyrir að lesendur upplifi sögu-
heiminn sem lokaða heild án tengsla við umheiminn. Athugasemdir sögu-
manns um ástand og aðstæður á 11. og 20. öld eru þá ekki aðeins fram sett-
ar til að ná yfirbragði fornsögunnar heldur reynast harla oft heimildaívaf
og styðjast við forna annála eða skrif mannfræðinga og sagnfræðinga um
miðaldir eða samtímann. Svipaða sögu er oftast að segja um skírskotanir
sögumanns til ýmissa bóka, þó fyrir komi að þær þjóni paródíunni og séu
augljós tilbúningur höfundar til að vekja með hlátri athygli á einhverjum
þeim atriðum sem stangast á við fyrri vitneskju lesenda. Annars kemur
heimildaívafið víðar fram en í athugasemdum sögumanns og er þá nútíma-
saga ekki fyrirferðarminnst, einkum saga fasismans og kalda stríðsins.
287
					
Fela smįmyndir
Kįpa I
Kįpa I
Kįpa II
Kįpa II
Blašsķša 257
Blašsķša 257
Blašsķša 258
Blašsķša 258
Blašsķša 259
Blašsķša 259
Blašsķša 260
Blašsķša 260
Blašsķša 261
Blašsķša 261
Blašsķša 262
Blašsķša 262
Blašsķša 263
Blašsķša 263
Blašsķša 264
Blašsķša 264
Blašsķša 265
Blašsķša 265
Blašsķša 266
Blašsķša 266
Blašsķša 267
Blašsķša 267
Blašsķša 268
Blašsķša 268
Blašsķša 269
Blašsķša 269
Blašsķša 270
Blašsķša 270
Blašsķša 271
Blašsķša 271
Blašsķša 272
Blašsķša 272
Blašsķša 273
Blašsķša 273
Blašsķša 274
Blašsķša 274
Blašsķša 275
Blašsķša 275
Blašsķša 276
Blašsķša 276
Blašsķša 277
Blašsķša 277
Blašsķša 278
Blašsķša 278
Blašsķša 279
Blašsķša 279
Blašsķša 280
Blašsķša 280
Blašsķša 281
Blašsķša 281
Blašsķša 282
Blašsķša 282
Blašsķša 283
Blašsķša 283
Blašsķša 284
Blašsķša 284
Blašsķša 285
Blašsķša 285
Blašsķša 286
Blašsķša 286
Blašsķša 287
Blašsķša 287
Blašsķša 288
Blašsķša 288
Blašsķša 289
Blašsķša 289
Blašsķša 290
Blašsķša 290
Blašsķša 291
Blašsķša 291
Blašsķša 292
Blašsķša 292
Blašsķša 293
Blašsķša 293
Blašsķša 294
Blašsķša 294
Blašsķša 295
Blašsķša 295
Blašsķša 296
Blašsķša 296
Blašsķša 297
Blašsķša 297
Blašsķša 298
Blašsķša 298
Blašsķša 299
Blašsķša 299
Blašsķša 300
Blašsķša 300
Blašsķša 301
Blašsķša 301
Blašsķša 302
Blašsķša 302
Blašsķša 303
Blašsķša 303
Blašsķša 304
Blašsķša 304
Blašsķša 305
Blašsķša 305
Blašsķša 306
Blašsķša 306
Blašsķša 307
Blašsķša 307
Blašsķša 308
Blašsķša 308
Blašsķša 309
Blašsķša 309
Blašsķša 310
Blašsķša 310
Blašsķša 311
Blašsķša 311
Blašsķša 312
Blašsķša 312
Blašsķša 313
Blašsķša 313
Blašsķša 314
Blašsķša 314
Blašsķša 315
Blašsķša 315
Blašsķša 316
Blašsķša 316
Blašsķša 317
Blašsķša 317
Blašsķša 318
Blašsķša 318
Blašsķša 319
Blašsķša 319
Blašsķša 320
Blašsķša 320
Blašsķša 321
Blašsķša 321
Blašsķša 322
Blašsķša 322
Blašsķša 323
Blašsķša 323
Blašsķša 324
Blašsķša 324
Blašsķša 325
Blašsķša 325
Blašsķša 326
Blašsķša 326
Blašsķša 327
Blašsķša 327
Blašsķša 328
Blašsķša 328
Blašsķša 329
Blašsķša 329
Blašsķša 330
Blašsķša 330
Blašsķša 331
Blašsķša 331
Blašsķša 332
Blašsķša 332
Blašsķša 333
Blašsķša 333
Blašsķša 334
Blašsķša 334
Blašsķša 335
Blašsķša 335
Blašsķša 336
Blašsķša 336
Blašsķša 337
Blašsķša 337
Blašsķša 338
Blašsķša 338
Blašsķša 339
Blašsķša 339
Blašsķša 340
Blašsķša 340
Blašsķša 341
Blašsķša 341
Blašsķša 342
Blašsķša 342
Blašsķša 343
Blašsķša 343
Blašsķša 344
Blašsķša 344
Blašsķša 345
Blašsķša 345
Blašsķša 346
Blašsķša 346
Blašsķša 347
Blašsķša 347
Blašsķša 348
Blašsķša 348
Blašsķša 349
Blašsķša 349
Blašsķša 350
Blašsķša 350
Blašsķša 351
Blašsķša 351
Blašsķša 352
Blašsķša 352
Blašsķša 353
Blašsķša 353
Blašsķša 354
Blašsķša 354
Blašsķša 355
Blašsķša 355
Blašsķša 356
Blašsķša 356
Blašsķša 357
Blašsķša 357
Blašsķša 358
Blašsķša 358
Blašsķša 359
Blašsķša 359
Blašsķša 360
Blašsķša 360
Blašsķša 361
Blašsķša 361
Blašsķša 362
Blašsķša 362
Blašsķša 363
Blašsķša 363
Blašsķša 364
Blašsķša 364
Blašsķša 365
Blašsķša 365
Blašsķša 366
Blašsķša 366
Blašsķša 367
Blašsķša 367
Blašsķša 368
Blašsķša 368
Blašsķša 369
Blašsķša 369
Blašsķša 370
Blašsķša 370
Blašsķša 371
Blašsķša 371
Blašsķša 372
Blašsķša 372
Blašsķša 373
Blašsķša 373
Blašsķša 374
Blašsķša 374
Blašsķša 375
Blašsķša 375
Blašsķša 376
Blašsķša 376
Blašsķša 377
Blašsķša 377
Blašsķša 378
Blašsķša 378
Blašsķša 379
Blašsķša 379
Blašsķša 380
Blašsķša 380
Blašsķša 381
Blašsķša 381
Blašsķša 382
Blašsķša 382
Blašsķša 383
Blašsķša 383
Blašsķša 384
Blašsķša 384
Blašsķša 385
Blašsķša 385
Blašsķša 386
Blašsķša 386
Blašsķša 387
Blašsķša 387
Blašsķša 388
Blašsķša 388
Blašsķša 389
Blašsķša 389
Blašsķša 390
Blašsķša 390
Blašsķša 391
Blašsķša 391
Blašsķša 392
Blašsķša 392
Kįpa III
Kįpa III
Kįpa IV
Kįpa IV