Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Tķmarit Mįls og menningar

PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Tķmarit Mįls og menningar

						Um beinfíStta menn
staðan er til slíkra manna og enn má vænta að skoðanir lesenda séu skiptar.
Hvernig sem því er farið, reynist fjórða atriðið rökrétt framhald hins
þriðja; Vermundur lifir af eignunum og gjaldmiðill hans er vörur - sá sem
lesið hefur almenna sögu hnýtur enn. Fimmta atriðið fyllir upp í þá lýsingu
sem áður er komin og ber svo lymskufullt yfirbragð fornsögufrásagnar að
vafamál er að margir lesendur sjái að svo komnu máli annað fyrir sér en
kostulegan stórbónda, stjórnsaman, kvensaman og snjallan. En sjötta at-
riðið tekur af allan vafa um hverjum manni skal lýst: auðhyggjan er kjarn-
inn í hugmyndaheimi Vermundar ekki síður en Þorgils; kvensemi hans er
merkileg, konur hans eru fjárfesting sem til er kostað eftir því hvaða arður
fæst af þeim. Það sem á undan er komið, tekur stakkaskiptum, sé allt skoð-
að í samhengi eins og til er ætlast. Hugmyndaflugið kann að fara af stað og
spurningar sem þessar að vakna: „Hann (leturbr. bk.) var búsýslumaður
„góður" - en hver vann verkin? hann var „vitur maður" en til hvers notaði
hann viskuna? „hafði áttar konur margar og gert til sumra skyndibrullaup"
- hvað varð um þær og allar hinar?
Ljóst er af þessum lýsingum að höfðingjarnir eru ekki einfaldlega menn
friðar. Lýsingarnar afhjúpa einingu andstæðnanna: hin skoplega kvensemi
Vermundar felur í sér samfélagslegan harmleik; friðarhyggja Þorgils grund-
vallast á gróðahyggju sem aftur heldur við samfélagsskipan er daglega
sviptir fólk lífi í beinni eða óbeinni merkingu - eins og sagan sýnir best
sjálf í atburðanna rás. Þeir félagar eru njörvaðir niður með tilliti til stétta-
stöðu og sýnt er hvaða þróunarferli hefur markað þá. Skoði lesandinn lýs-
ingarnar tvær í samhengi, stendur hann á endanum uppi með tvo dæmi-
gerða fulltrúa efnastéttar 11. aldar sem eru hliðstæður að eignum og áhrif-
um en andstæður að öðru leyti. Þeir eiga sér ólíkan hugmyndaheim og
ólíkan lífsstíl þar eð stéttastaða þeirra er á ólíkan hátt til komin; þeir bera
vitni um samfélag þar sem ríkir „sambland peninga og landaurabúskapar",
þar sem skeið siðmenningar og hálfsiðunar mætist. 15)
Lesendum er látið eftir að tengja nútíð og fortíð í kynningunum og deila
má um hversu langt skal ganga í slíkum tengingum. Hins vegar getur
naumast hjá því farið að hinar skipulögðu hliðstæður og andstæður veki at-
hygli á því sem ósagt er látið: tengsla Þorgils Arasonar við fortíðina er
hvergi getið. Og þá er varla órökrétt að sá sem nokkuð þekkir til íslensks
samfélags og skrifa íslenskra sósíalista á ritunartíma Gerplu, sjái fyrir sér
hina dæmigerðu tvennd íslenskrar borgarastéttar eftir heimsstyrjöldina síð-
ari, annars vegar „the self-made man", drifinn áfram af gróðahyggjunni
einni án nokkurra tengsla við sögu og menningu þjóðarinnar; hins vegar
„gamla aristókratíið" sem stendur föstum fótum í fortíðinni og hefur að
því skapi annað gildismat og annan hugmyndaheim en hinir nýríku efna-
291
					
Fela smįmyndir
Kįpa I
Kįpa I
Kįpa II
Kįpa II
Blašsķša 257
Blašsķša 257
Blašsķša 258
Blašsķša 258
Blašsķša 259
Blašsķša 259
Blašsķša 260
Blašsķša 260
Blašsķša 261
Blašsķša 261
Blašsķša 262
Blašsķša 262
Blašsķša 263
Blašsķša 263
Blašsķša 264
Blašsķša 264
Blašsķša 265
Blašsķša 265
Blašsķša 266
Blašsķša 266
Blašsķša 267
Blašsķša 267
Blašsķša 268
Blašsķša 268
Blašsķša 269
Blašsķša 269
Blašsķša 270
Blašsķša 270
Blašsķša 271
Blašsķša 271
Blašsķša 272
Blašsķša 272
Blašsķša 273
Blašsķša 273
Blašsķša 274
Blašsķša 274
Blašsķša 275
Blašsķša 275
Blašsķša 276
Blašsķša 276
Blašsķša 277
Blašsķša 277
Blašsķša 278
Blašsķša 278
Blašsķša 279
Blašsķša 279
Blašsķša 280
Blašsķša 280
Blašsķša 281
Blašsķša 281
Blašsķša 282
Blašsķša 282
Blašsķša 283
Blašsķša 283
Blašsķša 284
Blašsķša 284
Blašsķša 285
Blašsķša 285
Blašsķša 286
Blašsķša 286
Blašsķša 287
Blašsķša 287
Blašsķša 288
Blašsķša 288
Blašsķša 289
Blašsķša 289
Blašsķša 290
Blašsķša 290
Blašsķša 291
Blašsķša 291
Blašsķša 292
Blašsķša 292
Blašsķša 293
Blašsķša 293
Blašsķša 294
Blašsķša 294
Blašsķša 295
Blašsķša 295
Blašsķša 296
Blašsķša 296
Blašsķša 297
Blašsķša 297
Blašsķša 298
Blašsķša 298
Blašsķša 299
Blašsķša 299
Blašsķša 300
Blašsķša 300
Blašsķša 301
Blašsķša 301
Blašsķša 302
Blašsķša 302
Blašsķša 303
Blašsķša 303
Blašsķša 304
Blašsķša 304
Blašsķša 305
Blašsķša 305
Blašsķša 306
Blašsķša 306
Blašsķša 307
Blašsķša 307
Blašsķša 308
Blašsķša 308
Blašsķša 309
Blašsķša 309
Blašsķša 310
Blašsķša 310
Blašsķša 311
Blašsķša 311
Blašsķša 312
Blašsķša 312
Blašsķša 313
Blašsķša 313
Blašsķša 314
Blašsķša 314
Blašsķša 315
Blašsķša 315
Blašsķša 316
Blašsķša 316
Blašsķša 317
Blašsķša 317
Blašsķša 318
Blašsķša 318
Blašsķša 319
Blašsķša 319
Blašsķša 320
Blašsķša 320
Blašsķša 321
Blašsķša 321
Blašsķša 322
Blašsķša 322
Blašsķša 323
Blašsķša 323
Blašsķša 324
Blašsķša 324
Blašsķša 325
Blašsķša 325
Blašsķša 326
Blašsķša 326
Blašsķša 327
Blašsķša 327
Blašsķša 328
Blašsķša 328
Blašsķša 329
Blašsķša 329
Blašsķša 330
Blašsķša 330
Blašsķša 331
Blašsķša 331
Blašsķša 332
Blašsķša 332
Blašsķša 333
Blašsķša 333
Blašsķša 334
Blašsķša 334
Blašsķša 335
Blašsķša 335
Blašsķša 336
Blašsķša 336
Blašsķša 337
Blašsķša 337
Blašsķša 338
Blašsķša 338
Blašsķša 339
Blašsķša 339
Blašsķša 340
Blašsķša 340
Blašsķša 341
Blašsķša 341
Blašsķša 342
Blašsķša 342
Blašsķša 343
Blašsķša 343
Blašsķša 344
Blašsķša 344
Blašsķša 345
Blašsķša 345
Blašsķša 346
Blašsķša 346
Blašsķša 347
Blašsķša 347
Blašsķša 348
Blašsķša 348
Blašsķša 349
Blašsķša 349
Blašsķša 350
Blašsķša 350
Blašsķša 351
Blašsķša 351
Blašsķša 352
Blašsķša 352
Blašsķša 353
Blašsķša 353
Blašsķša 354
Blašsķša 354
Blašsķša 355
Blašsķša 355
Blašsķša 356
Blašsķša 356
Blašsķša 357
Blašsķša 357
Blašsķša 358
Blašsķša 358
Blašsķša 359
Blašsķša 359
Blašsķša 360
Blašsķša 360
Blašsķša 361
Blašsķša 361
Blašsķša 362
Blašsķša 362
Blašsķša 363
Blašsķša 363
Blašsķša 364
Blašsķša 364
Blašsķša 365
Blašsķša 365
Blašsķša 366
Blašsķša 366
Blašsķša 367
Blašsķša 367
Blašsķša 368
Blašsķša 368
Blašsķša 369
Blašsķša 369
Blašsķša 370
Blašsķša 370
Blašsķša 371
Blašsķša 371
Blašsķša 372
Blašsķša 372
Blašsķša 373
Blašsķša 373
Blašsķša 374
Blašsķša 374
Blašsķša 375
Blašsķša 375
Blašsķša 376
Blašsķša 376
Blašsķša 377
Blašsķša 377
Blašsķša 378
Blašsķša 378
Blašsķša 379
Blašsķša 379
Blašsķša 380
Blašsķša 380
Blašsķša 381
Blašsķša 381
Blašsķša 382
Blašsķša 382
Blašsķša 383
Blašsķša 383
Blašsķša 384
Blašsķša 384
Blašsķša 385
Blašsķša 385
Blašsķša 386
Blašsķša 386
Blašsķša 387
Blašsķša 387
Blašsķša 388
Blašsķša 388
Blašsķša 389
Blašsķša 389
Blašsķša 390
Blašsķša 390
Blašsķša 391
Blašsķša 391
Blašsķša 392
Blašsķša 392
Kįpa III
Kįpa III
Kįpa IV
Kįpa IV