Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Tķmarit Mįls og menningar

PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Tķmarit Mįls og menningar

						Tímarit Máls og menningar
persónulegu takmörkum sem það reynir að setja honum. Eins og Breds-
dorf bendir á er sjaldan langt á milli Tristans og Don Juan í bókmenntun-
um, oft eru þeir á ferðinni í sama verki, oft í sama karlmanninum (eftir því
hve „gott honum verður til kvenna"?).
Við skulum hverfa aftur til Gerplu og Þormóðs Bessasonar. Tristans-
mynstrið í ástum Þormóðs er alveg augljóst. I fyrra sinnið sem hann yfir-
gefur Þórdísi með Þorgeiri segir hann:
Af ást hef eg gert mínar farar yfir fjallið til þín. En svo feginn sem eg var
fundum okkrum marga nótt mun eg þó unna þér mest á þeirri er eg hverf í
brott frá þér. (97)
Ekki hefur hann fyrr sagt þetta en hann stýrir skipi þeirra Þorgeirs rakleið-
is til Hrafnsfjarðar á fund Kolbrúnar. Hann á í engum erfiðleikum með að
snúa aftur kvæðinu sem hann hafði upphaflega ort til hennar. Því næst snýr
hann kvæði Þórdísar til Kolbrúnar og loks yrkir hann nýtt kvæði um lík-
ama Kolbrúnar, kvæði sem er svo persónulegt að því verður ekki snúið til
annarra kvenna. Þá er Kolbrúnu goldinn „hvílutollurinn". Með hvílutollin-
um hefur Þormóður jafnframt gert sínar eigin fýsnir bæði að viðfangsefni
og markmiði listar sinnar, kvæði hans kemur engum öðrum við, það er
klám og dýpra verður ekki sokkið.
Til að fá að sofa hjá Kolbrúnu, brýtur Þormóður gegn svo margháttaðri
bannhelgi, að sektarkenndin hvolfist yfir hann mögnuð og margefld. Hún
persónugerist honum í sýn daginn eftir. I sýninni birtist Þórdís honum í
líki valkyrju og leggur hann með spjóti milli augnanna.
Valkyrjan er einkennilega tvírætt fyrirbæri í germönskum fornbók-
menntum. Valkyrjurnar eru sendiboðar Óðins, skáldguðsins. Þær eru tákn
stríðsins, vopnaðar spjótum og búnar sem hermenn. Þeirra hlutverk er að
velja úr valnum þá karlmenn sem verðugir eru að lifna að nýju í Valhöll.
Dauði karlmannsins er þannig forsenda þess að valkyrjan geti gefið honum
líf og því stafar af henni ógn þó að hún sé fögur, hún er kona og um leið
hermaður eða karl. í valkyrjuhugmyndinni má sjá leifar af þeirri bernsku
ímyndun sem sálgreiningin hefur kallað „hinna fallísku móður".
Smábarnið trúir því að móðirin hafi allt, sé al-máttug, fullkomin og um
leið ægileg af því að líf barnsins er komið undir duttlungum hennar. Breski
sálgreinandinn Melanie Klein hefur sett fram kenningar um að sálfræðileg
vörn bamsins gegn þessari ægilegu móðurmynd sé að kljúfa hugmyndina
um móðurina í tvennt; í hina góðu móður og hina illu móður. Þessarar tví-
skiptingar sér víða stað, augljósust er hún kannski í þjóðsögum og ævintýr-
um, þar sem stjúpan eða nornin taka við hlutverki illu móðurinnar.
Refsing valkyrjunnar í Gerplu (sem skáldguðinn Óðinn sendir) er aug-
308
					
Fela smįmyndir
Kįpa I
Kįpa I
Kįpa II
Kįpa II
Blašsķša 257
Blašsķša 257
Blašsķša 258
Blašsķša 258
Blašsķša 259
Blašsķša 259
Blašsķša 260
Blašsķša 260
Blašsķša 261
Blašsķša 261
Blašsķša 262
Blašsķša 262
Blašsķša 263
Blašsķša 263
Blašsķša 264
Blašsķša 264
Blašsķša 265
Blašsķša 265
Blašsķša 266
Blašsķša 266
Blašsķša 267
Blašsķša 267
Blašsķša 268
Blašsķša 268
Blašsķša 269
Blašsķša 269
Blašsķša 270
Blašsķša 270
Blašsķša 271
Blašsķša 271
Blašsķša 272
Blašsķša 272
Blašsķša 273
Blašsķša 273
Blašsķša 274
Blašsķša 274
Blašsķša 275
Blašsķša 275
Blašsķša 276
Blašsķša 276
Blašsķša 277
Blašsķša 277
Blašsķša 278
Blašsķša 278
Blašsķša 279
Blašsķša 279
Blašsķša 280
Blašsķša 280
Blašsķša 281
Blašsķša 281
Blašsķša 282
Blašsķša 282
Blašsķša 283
Blašsķša 283
Blašsķša 284
Blašsķša 284
Blašsķša 285
Blašsķša 285
Blašsķša 286
Blašsķša 286
Blašsķša 287
Blašsķša 287
Blašsķša 288
Blašsķša 288
Blašsķša 289
Blašsķša 289
Blašsķša 290
Blašsķša 290
Blašsķša 291
Blašsķša 291
Blašsķša 292
Blašsķša 292
Blašsķša 293
Blašsķša 293
Blašsķša 294
Blašsķša 294
Blašsķša 295
Blašsķša 295
Blašsķša 296
Blašsķša 296
Blašsķša 297
Blašsķša 297
Blašsķša 298
Blašsķša 298
Blašsķša 299
Blašsķša 299
Blašsķša 300
Blašsķša 300
Blašsķša 301
Blašsķša 301
Blašsķša 302
Blašsķša 302
Blašsķša 303
Blašsķša 303
Blašsķša 304
Blašsķša 304
Blašsķša 305
Blašsķša 305
Blašsķša 306
Blašsķša 306
Blašsķša 307
Blašsķša 307
Blašsķša 308
Blašsķša 308
Blašsķša 309
Blašsķša 309
Blašsķša 310
Blašsķša 310
Blašsķša 311
Blašsķša 311
Blašsķša 312
Blašsķša 312
Blašsķša 313
Blašsķša 313
Blašsķša 314
Blašsķša 314
Blašsķša 315
Blašsķša 315
Blašsķša 316
Blašsķša 316
Blašsķša 317
Blašsķša 317
Blašsķša 318
Blašsķša 318
Blašsķša 319
Blašsķša 319
Blašsķša 320
Blašsķša 320
Blašsķša 321
Blašsķša 321
Blašsķša 322
Blašsķša 322
Blašsķša 323
Blašsķša 323
Blašsķša 324
Blašsķša 324
Blašsķša 325
Blašsķša 325
Blašsķša 326
Blašsķša 326
Blašsķša 327
Blašsķša 327
Blašsķša 328
Blašsķša 328
Blašsķša 329
Blašsķša 329
Blašsķša 330
Blašsķša 330
Blašsķša 331
Blašsķša 331
Blašsķša 332
Blašsķša 332
Blašsķša 333
Blašsķša 333
Blašsķša 334
Blašsķša 334
Blašsķša 335
Blašsķša 335
Blašsķša 336
Blašsķša 336
Blašsķša 337
Blašsķša 337
Blašsķša 338
Blašsķša 338
Blašsķša 339
Blašsķša 339
Blašsķša 340
Blašsķša 340
Blašsķša 341
Blašsķša 341
Blašsķša 342
Blašsķša 342
Blašsķša 343
Blašsķša 343
Blašsķša 344
Blašsķša 344
Blašsķša 345
Blašsķša 345
Blašsķša 346
Blašsķša 346
Blašsķša 347
Blašsķša 347
Blašsķša 348
Blašsķša 348
Blašsķša 349
Blašsķša 349
Blašsķša 350
Blašsķša 350
Blašsķša 351
Blašsķša 351
Blašsķša 352
Blašsķša 352
Blašsķša 353
Blašsķša 353
Blašsķša 354
Blašsķša 354
Blašsķša 355
Blašsķša 355
Blašsķša 356
Blašsķša 356
Blašsķša 357
Blašsķša 357
Blašsķša 358
Blašsķša 358
Blašsķša 359
Blašsķša 359
Blašsķša 360
Blašsķša 360
Blašsķša 361
Blašsķša 361
Blašsķša 362
Blašsķša 362
Blašsķša 363
Blašsķša 363
Blašsķša 364
Blašsķša 364
Blašsķša 365
Blašsķša 365
Blašsķša 366
Blašsķša 366
Blašsķša 367
Blašsķša 367
Blašsķša 368
Blašsķša 368
Blašsķša 369
Blašsķša 369
Blašsķša 370
Blašsķša 370
Blašsķša 371
Blašsķša 371
Blašsķša 372
Blašsķša 372
Blašsķša 373
Blašsķša 373
Blašsķša 374
Blašsķša 374
Blašsķša 375
Blašsķša 375
Blašsķša 376
Blašsķša 376
Blašsķša 377
Blašsķša 377
Blašsķša 378
Blašsķša 378
Blašsķša 379
Blašsķša 379
Blašsķša 380
Blašsķša 380
Blašsķša 381
Blašsķša 381
Blašsķša 382
Blašsķša 382
Blašsķša 383
Blašsķša 383
Blašsķša 384
Blašsķša 384
Blašsķša 385
Blašsķša 385
Blašsķša 386
Blašsķša 386
Blašsķša 387
Blašsķša 387
Blašsķša 388
Blašsķša 388
Blašsķša 389
Blašsķša 389
Blašsķša 390
Blašsķša 390
Blašsķša 391
Blašsķša 391
Blašsķša 392
Blašsķša 392
Kįpa III
Kįpa III
Kįpa IV
Kįpa IV