Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Tķmarit Mįls og menningar

PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Tķmarit Mįls og menningar

						Tímarit Máls og menningar
8.  Ég lýsi Ödipusarflækju sálgreiningarinnar í þessum fleyguðu samtengingum til
að undirstrika að samkvæmt Freud er sálarlíf mannsins fleygað, aðgreiningin í kyn-
in tvö er síðasti hnúturinn sem hertur er að mótun barnsins í samfélagsveru.
Samkvæmt Lacan er málið „Hinn", eða þriðji „aðilinn", það sem gerir tilurð
sjálfsins mögulega. Málið býr manninn til en ekki öfugt. Það er ekki „ég" en það
gerir „mig" mögulega - verður mín tjáning, mín vitund (ekki dulvitund, hún hefur
sitt eigið, annars konar „mál"). Málið gerir samskipti möguleg en orðin eru ekki
mín, heldur rödd „hins" í „mér".
Málið er táknkerfi sem er til áður en barnið verður til, málið er flókið kerfi að-
greininga en hið yfirskipaða tákn, tákn föðurins, er fallosinn. Fallosinn er tákn dul-
vitundarinnar fyrir hið heildstæða, hið heilsteypta, andstæða hins margræða,
splundraða og óræða. Fallosinn er jafnframt tákn aðskilnaðarins, missisins, þess
sem við getum haft - eða ekki haft - en aldrei runnið saman við. Að gangast undir
lögmál föðurins er að ganga málinu og siðmenningunni á hönd, viðurkenna að-
skilnaðinn, vöntunina sem tilvistarlegt hlutskipti sitt. Venjulegt fólk gengur að hinu
firrta eðli málsins, en þeir „afbrigðilegu" gera það ekki til fulls.
9.  Sálgreiningin (Lacan, Kristeva) setur upp eftirfarandi líkan (einfaldað): þegar
barnið uppgötvar að móðirin getur ekki fullnægt bæði þörf þess og þrá, uppgötvar
það jafnframt að hún er ekki almáttug, hana skortir eitthvað. Hvað? Ekki „mig"
eins og „ég" er. Það sem móðirin kann að þrá er fallos og barnið vildi breytast í
hann svo að það yrði það/sá sem móðirin þráir. Hugmyndin um „fyrirmyndarsjálf"
er undanfari og undirbúningur undir tilurð yfirsjálfs (á Ödipusarstiginu). Þegar
barnið gefur þessa hugmynd uppá bátinn, er það tilbúið til að taka við „hinum",
málinu. Það viðurkennir að ekki er hægt að „vera fallos", aðskilnaðurinn er veru-
leikinn, draumurinn um samruna heyrir þránni til.
Samkvæmt Lacan flýr hinn geðveiki aðskilnaðinn, geldinguna, með því að sam-
sama sig fallosinum, taka sér stöðu hins almáttuga. Hinn afbrigðilegi forðast geld-
inguna með því að taka sér stöðu sem viðfang hvatanna (móðurinnar/föðurins), sá
sem hvatirnar beinast að, ekki sá sem hefur þær. Hinn „afbrigðilegi" ímyndar sér að
hann gæti verið tækið til þess að svala fýsnum „hins".
Heitasta ósk sadistans er að viðfang hans vilji kvölina, vilji vera undirgefið - og
valdabarátta vilja gegn vilja breytist í sátt, einn vilja. Á þann hátt fengi sadistinn
viðurkenningu á hinum klofnu hvötum sínum, viðurkenningu sem hann þráir en
getur aldrei fengið. Vegna þess að á meðan viðfangið lifir, er vilji þess alltaf ótrygg-
ur og getur hvenær sem er ógnað sjálfsskilningi kvalarans. Endanlegur sigur fæst
aðeins með því að eyða vilja/lífi viðfangsins - og það er jafnframt hinn endanlegi
ósigur sadistans.
Texti persónunnar Ólafs Haraldssonar er oft látinn renna á milli þessara tveggja
mynstra.
10.  Sjá Harald Matthíasson: Setningaform og stíll, bls. 91. Rvk. 1939.
11.  Fyrirlesturinn sem þessi grein byggir á var upphaflega fluttur á Laxnessþingi í
320
					
Fela smįmyndir
Kįpa I
Kįpa I
Kįpa II
Kįpa II
Blašsķša 257
Blašsķša 257
Blašsķša 258
Blašsķša 258
Blašsķša 259
Blašsķša 259
Blašsķša 260
Blašsķša 260
Blašsķša 261
Blašsķša 261
Blašsķša 262
Blašsķša 262
Blašsķša 263
Blašsķša 263
Blašsķša 264
Blašsķša 264
Blašsķša 265
Blašsķša 265
Blašsķša 266
Blašsķša 266
Blašsķša 267
Blašsķša 267
Blašsķša 268
Blašsķša 268
Blašsķša 269
Blašsķša 269
Blašsķša 270
Blašsķša 270
Blašsķša 271
Blašsķša 271
Blašsķša 272
Blašsķša 272
Blašsķša 273
Blašsķša 273
Blašsķša 274
Blašsķša 274
Blašsķša 275
Blašsķša 275
Blašsķša 276
Blašsķša 276
Blašsķša 277
Blašsķša 277
Blašsķša 278
Blašsķša 278
Blašsķša 279
Blašsķša 279
Blašsķša 280
Blašsķša 280
Blašsķša 281
Blašsķša 281
Blašsķša 282
Blašsķša 282
Blašsķša 283
Blašsķša 283
Blašsķša 284
Blašsķša 284
Blašsķša 285
Blašsķša 285
Blašsķša 286
Blašsķša 286
Blašsķša 287
Blašsķša 287
Blašsķša 288
Blašsķša 288
Blašsķša 289
Blašsķša 289
Blašsķša 290
Blašsķša 290
Blašsķša 291
Blašsķša 291
Blašsķša 292
Blašsķša 292
Blašsķša 293
Blašsķša 293
Blašsķša 294
Blašsķša 294
Blašsķša 295
Blašsķša 295
Blašsķša 296
Blašsķša 296
Blašsķša 297
Blašsķša 297
Blašsķša 298
Blašsķša 298
Blašsķša 299
Blašsķša 299
Blašsķša 300
Blašsķša 300
Blašsķša 301
Blašsķša 301
Blašsķša 302
Blašsķša 302
Blašsķša 303
Blašsķša 303
Blašsķša 304
Blašsķša 304
Blašsķša 305
Blašsķša 305
Blašsķša 306
Blašsķša 306
Blašsķša 307
Blašsķša 307
Blašsķša 308
Blašsķša 308
Blašsķša 309
Blašsķša 309
Blašsķša 310
Blašsķša 310
Blašsķša 311
Blašsķša 311
Blašsķša 312
Blašsķša 312
Blašsķša 313
Blašsķša 313
Blašsķša 314
Blašsķša 314
Blašsķša 315
Blašsķša 315
Blašsķša 316
Blašsķša 316
Blašsķša 317
Blašsķša 317
Blašsķša 318
Blašsķša 318
Blašsķša 319
Blašsķša 319
Blašsķša 320
Blašsķša 320
Blašsķša 321
Blašsķša 321
Blašsķša 322
Blašsķša 322
Blašsķša 323
Blašsķša 323
Blašsķša 324
Blašsķša 324
Blašsķša 325
Blašsķša 325
Blašsķša 326
Blašsķša 326
Blašsķša 327
Blašsķša 327
Blašsķša 328
Blašsķša 328
Blašsķša 329
Blašsķša 329
Blašsķša 330
Blašsķša 330
Blašsķša 331
Blašsķša 331
Blašsķša 332
Blašsķša 332
Blašsķša 333
Blašsķša 333
Blašsķša 334
Blašsķša 334
Blašsķša 335
Blašsķša 335
Blašsķša 336
Blašsķša 336
Blašsķša 337
Blašsķša 337
Blašsķša 338
Blašsķša 338
Blašsķša 339
Blašsķša 339
Blašsķša 340
Blašsķša 340
Blašsķša 341
Blašsķša 341
Blašsķša 342
Blašsķša 342
Blašsķša 343
Blašsķša 343
Blašsķša 344
Blašsķša 344
Blašsķša 345
Blašsķša 345
Blašsķša 346
Blašsķša 346
Blašsķša 347
Blašsķša 347
Blašsķša 348
Blašsķša 348
Blašsķša 349
Blašsķša 349
Blašsķša 350
Blašsķša 350
Blašsķša 351
Blašsķša 351
Blašsķša 352
Blašsķša 352
Blašsķša 353
Blašsķša 353
Blašsķša 354
Blašsķša 354
Blašsķša 355
Blašsķša 355
Blašsķša 356
Blašsķša 356
Blašsķša 357
Blašsķša 357
Blašsķša 358
Blašsķša 358
Blašsķša 359
Blašsķša 359
Blašsķša 360
Blašsķša 360
Blašsķša 361
Blašsķša 361
Blašsķša 362
Blašsķša 362
Blašsķša 363
Blašsķša 363
Blašsķša 364
Blašsķša 364
Blašsķša 365
Blašsķša 365
Blašsķša 366
Blašsķša 366
Blašsķša 367
Blašsķša 367
Blašsķša 368
Blašsķša 368
Blašsķša 369
Blašsķša 369
Blašsķša 370
Blašsķša 370
Blašsķša 371
Blašsķša 371
Blašsķša 372
Blašsķša 372
Blašsķša 373
Blašsķša 373
Blašsķša 374
Blašsķša 374
Blašsķša 375
Blašsķša 375
Blašsķša 376
Blašsķša 376
Blašsķša 377
Blašsķša 377
Blašsķša 378
Blašsķša 378
Blašsķša 379
Blašsķša 379
Blašsķša 380
Blašsķša 380
Blašsķša 381
Blašsķša 381
Blašsķša 382
Blašsķša 382
Blašsķša 383
Blašsķša 383
Blašsķša 384
Blašsķša 384
Blašsķša 385
Blašsķša 385
Blašsķša 386
Blašsķša 386
Blašsķša 387
Blašsķša 387
Blašsķša 388
Blašsķša 388
Blašsķša 389
Blašsķša 389
Blašsķša 390
Blašsķša 390
Blašsķša 391
Blašsķša 391
Blašsķša 392
Blašsķša 392
Kįpa III
Kįpa III
Kįpa IV
Kįpa IV