Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Tķmarit Mįls og menningar

PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Tķmarit Mįls og menningar

						Skáldkona á tímamótum
ustu skáldsögu hennar, Jane Eyre, er lítið rómantískt æði í Hroka og
hleypidómum. Höfundar yfirlitsrita um enskar bókmenntir veigra sér líka
við því að setja Jane Austen í hóp með rómantískum samtímamönnum sín-
um eins og Shelley, Wordsworth, Byron og Walter Scott, og hyllast til þess
- þó flestir án þess að segja það berum orðum - að telja hana með upplýs-
ingarmönnum. Rómantískir órar eru henni líka fjarri, að þeim gerir hún
gys hvenær sem færi gefst. En ég held að ekki sé fjarri lagi að halda fram að
vegna þess að hún lifði og starfaði á sögulegum tímamótum hafi hún fengið
betri útsýnisstað en fyrirrennarar hennar, getað horft bæði fram og aftur og
notfært sér hvaðeina sem höfðaði til hennar.
Ekki veit ég hvort margir lesendur Hroka og hleypidóma eru sammála
Charlotte Bronté um það að mynd Elísabetar sé litlaus eftirlíking af hvers-
dagslegu andliti. Elísabet sker sig úr kvennahóp sögunnar einmitt fyrir það
að vera „útivera" en hvorki stofustáss eins og Bingleysystur né gróður-
hússplanta eins og ungfrú de Bourgh. Þegar hún kemur heim til Pemberley
á ferðalagi sínu norður í Derbyshire með Gardinerhjónunum er það um-
hverfið sem heillar hana miklu meira en húsið. Þegar hún gengur herbergi
úr herbergi er það útsýnið sem hún horfir á, ekki húsgögnin. Og það er
mynd Darcys í þessu umhverfi sem gerir henni ljóst hvað hún hefur verið
haldin miklum hleypidómum gagnvart honum, ekkert síður en málverkið
af honum sem mætir henni í hjartastað hússins.
Það eru einmitt þessi „rómantísku" einkenni sem laða Darcy að Elísabet
eins og kemur vel í ljós í 7. kafla þegar Elísabet fer fótgangandi til Nether-
field til að vitja um Jane sem þar liggur veik og er vísað inn í stofu, heitri og
rjóðri og skítugri eftir gönguna. Systrum Bingleys finnst hún vera eins og
villimaður! En Darcy er heillaður, þvert gegn vilja sínum, af heitum vöng-
um og skærum augum.
Sjálfur er Darcy náttúrulega rómantísk karlhetja. Fálátur, þögull um
einkamál sín, ungu stúlkunni - og jafnvel lesanda - sönn ráðgáta lengi vel.
Hannn sameinar í einni persónu „hetjuna" í ástarsögunum og „vonda
manninn" - rétt eins og Elísabet er bæði kvikindisleg og yndisleg, greind
og heimsk — og það er eitt af því sem hefur þessa sögu upp yfir stælingarnar
ótöldu sem hafa verið gerðar á henni. Af öllum karlhetjum Jane Austen
kemst Darcy næst því að minna á Rochester í Jane Eyre þó að ekkert
óhugnanlegt leyndarmál eigi hann uppi á háalofti. Ást hans á Elísabet er
líka sannkölluð ástríða holdsins sem tilfinning hans fyrir því sem sæmilegt
er fær ekki bugað.
Þegar allt kemur til alls er það þó ekki „villingurinn" Elísabet eða „ráð-
gátan" Darcy sem vísa fram til rómantíkur eða ennþá lengra, allt til okkar
tíma, heldur krafa verksins um sjálfstæði einstaklingsins. Jane Austen trúir
335
					
Fela smįmyndir
Kįpa I
Kįpa I
Kįpa II
Kįpa II
Blašsķša 257
Blašsķša 257
Blašsķša 258
Blašsķša 258
Blašsķša 259
Blašsķša 259
Blašsķša 260
Blašsķša 260
Blašsķša 261
Blašsķša 261
Blašsķša 262
Blašsķša 262
Blašsķša 263
Blašsķša 263
Blašsķša 264
Blašsķša 264
Blašsķša 265
Blašsķša 265
Blašsķša 266
Blašsķša 266
Blašsķša 267
Blašsķša 267
Blašsķša 268
Blašsķša 268
Blašsķša 269
Blašsķša 269
Blašsķša 270
Blašsķša 270
Blašsķša 271
Blašsķša 271
Blašsķša 272
Blašsķša 272
Blašsķša 273
Blašsķša 273
Blašsķša 274
Blašsķša 274
Blašsķša 275
Blašsķša 275
Blašsķša 276
Blašsķša 276
Blašsķša 277
Blašsķša 277
Blašsķša 278
Blašsķša 278
Blašsķša 279
Blašsķša 279
Blašsķša 280
Blašsķša 280
Blašsķša 281
Blašsķša 281
Blašsķša 282
Blašsķša 282
Blašsķša 283
Blašsķša 283
Blašsķša 284
Blašsķša 284
Blašsķša 285
Blašsķša 285
Blašsķša 286
Blašsķša 286
Blašsķša 287
Blašsķša 287
Blašsķša 288
Blašsķša 288
Blašsķša 289
Blašsķša 289
Blašsķša 290
Blašsķša 290
Blašsķša 291
Blašsķša 291
Blašsķša 292
Blašsķša 292
Blašsķša 293
Blašsķša 293
Blašsķša 294
Blašsķša 294
Blašsķša 295
Blašsķša 295
Blašsķša 296
Blašsķša 296
Blašsķša 297
Blašsķša 297
Blašsķša 298
Blašsķša 298
Blašsķša 299
Blašsķša 299
Blašsķša 300
Blašsķša 300
Blašsķša 301
Blašsķša 301
Blašsķša 302
Blašsķša 302
Blašsķša 303
Blašsķša 303
Blašsķša 304
Blašsķša 304
Blašsķša 305
Blašsķša 305
Blašsķša 306
Blašsķša 306
Blašsķša 307
Blašsķša 307
Blašsķša 308
Blašsķša 308
Blašsķša 309
Blašsķša 309
Blašsķša 310
Blašsķša 310
Blašsķša 311
Blašsķša 311
Blašsķša 312
Blašsķša 312
Blašsķša 313
Blašsķša 313
Blašsķša 314
Blašsķša 314
Blašsķša 315
Blašsķša 315
Blašsķša 316
Blašsķša 316
Blašsķša 317
Blašsķša 317
Blašsķša 318
Blašsķša 318
Blašsķša 319
Blašsķša 319
Blašsķša 320
Blašsķša 320
Blašsķša 321
Blašsķša 321
Blašsķša 322
Blašsķša 322
Blašsķša 323
Blašsķša 323
Blašsķša 324
Blašsķša 324
Blašsķša 325
Blašsķša 325
Blašsķša 326
Blašsķša 326
Blašsķša 327
Blašsķša 327
Blašsķša 328
Blašsķša 328
Blašsķša 329
Blašsķša 329
Blašsķša 330
Blašsķša 330
Blašsķša 331
Blašsķša 331
Blašsķša 332
Blašsķša 332
Blašsķša 333
Blašsķša 333
Blašsķša 334
Blašsķša 334
Blašsķša 335
Blašsķša 335
Blašsķša 336
Blašsķša 336
Blašsķša 337
Blašsķša 337
Blašsķša 338
Blašsķša 338
Blašsķša 339
Blašsķša 339
Blašsķša 340
Blašsķša 340
Blašsķša 341
Blašsķša 341
Blašsķša 342
Blašsķša 342
Blašsķša 343
Blašsķša 343
Blašsķša 344
Blašsķša 344
Blašsķša 345
Blašsķša 345
Blašsķša 346
Blašsķša 346
Blašsķša 347
Blašsķša 347
Blašsķša 348
Blašsķša 348
Blašsķša 349
Blašsķša 349
Blašsķša 350
Blašsķša 350
Blašsķša 351
Blašsķša 351
Blašsķša 352
Blašsķša 352
Blašsķša 353
Blašsķša 353
Blašsķša 354
Blašsķša 354
Blašsķša 355
Blašsķša 355
Blašsķša 356
Blašsķša 356
Blašsķša 357
Blašsķša 357
Blašsķša 358
Blašsķša 358
Blašsķša 359
Blašsķša 359
Blašsķša 360
Blašsķša 360
Blašsķša 361
Blašsķša 361
Blašsķša 362
Blašsķša 362
Blašsķša 363
Blašsķša 363
Blašsķša 364
Blašsķša 364
Blašsķša 365
Blašsķša 365
Blašsķša 366
Blašsķša 366
Blašsķša 367
Blašsķša 367
Blašsķša 368
Blašsķša 368
Blašsķša 369
Blašsķša 369
Blašsķša 370
Blašsķša 370
Blašsķša 371
Blašsķša 371
Blašsķša 372
Blašsķša 372
Blašsķša 373
Blašsķša 373
Blašsķša 374
Blašsķša 374
Blašsķša 375
Blašsķša 375
Blašsķša 376
Blašsķša 376
Blašsķša 377
Blašsķša 377
Blašsķša 378
Blašsķša 378
Blašsķša 379
Blašsķša 379
Blašsķša 380
Blašsķša 380
Blašsķša 381
Blašsķša 381
Blašsķša 382
Blašsķša 382
Blašsķša 383
Blašsķša 383
Blašsķša 384
Blašsķša 384
Blašsķša 385
Blašsķša 385
Blašsķša 386
Blašsķša 386
Blašsķša 387
Blašsķša 387
Blašsķša 388
Blašsķša 388
Blašsķša 389
Blašsķša 389
Blašsķša 390
Blašsķša 390
Blašsķša 391
Blašsķša 391
Blašsķša 392
Blašsķša 392
Kįpa III
Kįpa III
Kįpa IV
Kįpa IV