Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Tķmarit Mįls og menningar

PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Tķmarit Mįls og menningar

						Myndir á Sandi
skýringu launmála, túlkun og tilgátum. Kemur það glöggt fram í afstöðu
Endurreisnarmannsins til tungumálsins sem talið var samsett úr þremur
þáttum: táknmynd og táknmiði er tengdust í eðlisbundinni líkingu3.
Táknin voru ekki tilviljunarkennd, háð vali og samþykki, líkt og talið er
nú á dögum. Fólst táknfræðin því í ákafri leit að frummerkingum - upp-
runalegum teiknum orðanna.
Á 17du öld leið þekkingarháttur Endurreisnarinnar undir lok að mati
Foucault: „Hugarstarfsemin felst ekki lengur í því að draga fyrirbærin
saman eða leita þess sem afhjúpað gæti einhvers konar skyldleika, aðlöð-
un eða dulið samtak - heldur þvert á móti í því að sundurgreina, það er:
staðfesta sjálfumleika hvers fyrirbæris"4. Áhersla er nú lögð á flokkun og
sérkenni. Menn beina athygli sinni að hinu staðbundna og einstaklings-
lega, skrá, mæla og raða fyrirbærum; lýsing tekur við af túlkun, sönnun
af tilgátu. Um leið breytast viðhorfin til tungumálsins. Það verður gagn-
sætt og táknið tvíþætt. Táknmynd og táknmið tengjast ekki lengur vegna
dulins skyldleika heldur á handahófskenndan hátt. Orð týna teiknum
sínum. Skáldsagan Don Kíkóti eftir Cervantes sýnir umskiptin einkar vel
að mati Foucault. Riddarinn sjónumhryggi lifir í heimi endalausra sam-
svarana, tákna og líkinda, heimi sem ný skynsemi, byggð á lýsingu og
mismun, dregur sundur og saman í háði. Sagan sýnir með öðrum orðum
að hugarfar Endurreisnarinnar hafði gengið sér til húðar og orðið nánast
að vitfirrringu.
Skynsemishyggjan ríkir enn. Samsvörunarlögmálið er löngu liðið und-
ir lok sem forsenda hugsunar, grundvöllur þekkingar. Engu að síður hef-
ur hinn gamli þekkingarháttur lifað góðu lífi í bókmenntum, að vísu
misöflugur eftir tímaskeiðum, og birtist í endalausri leit að djúpmerk-
ingu náttúru og tungumáls — teiknum er afhjúpi hið frumlæga, upp-
runalega, sanna og saklausa. Að baki býr grunur eða vissa um að heim-
urinn sé ekki allur þar sem hann er séður eða sagður, að hann sé tákn-
mynd annars veruleika, myndhverfing, dularhjúpur; ennfremur - að
tungumál vísindanna sé falskt og breiði yfir hið raunverulega, það skjóti
litlinsu á milli sjálfs (súbjekts) og umheims (objekts), linsu sem skekki
sjón, skaði skynjun. Spyrja má í ljósi þessa hvort bókmenntirnar séu
tímaskekkja. Eða geyma þær ef til vill hugsunarhátt sem orðræða vísind-
anna hefur útilokað sem þekkingarleið en felur eigi að síður í sér sann-
leika um mann og heim?
I
Oft hefur verið á það bent að nútímamenn skynji sjálfa sig og aðra sem
orðræðu; það sem við hyggjum að sé sjálfstæður veruleiki sé ekki annað en
339
					
Fela smįmyndir
Kįpa I
Kįpa I
Kįpa II
Kįpa II
Blašsķša 257
Blašsķša 257
Blašsķša 258
Blašsķša 258
Blašsķša 259
Blašsķša 259
Blašsķša 260
Blašsķša 260
Blašsķša 261
Blašsķša 261
Blašsķša 262
Blašsķša 262
Blašsķša 263
Blašsķša 263
Blašsķša 264
Blašsķša 264
Blašsķša 265
Blašsķša 265
Blašsķša 266
Blašsķša 266
Blašsķša 267
Blašsķša 267
Blašsķša 268
Blašsķša 268
Blašsķša 269
Blašsķša 269
Blašsķša 270
Blašsķša 270
Blašsķša 271
Blašsķša 271
Blašsķša 272
Blašsķša 272
Blašsķša 273
Blašsķša 273
Blašsķša 274
Blašsķša 274
Blašsķša 275
Blašsķša 275
Blašsķša 276
Blašsķša 276
Blašsķša 277
Blašsķša 277
Blašsķša 278
Blašsķša 278
Blašsķša 279
Blašsķša 279
Blašsķša 280
Blašsķša 280
Blašsķša 281
Blašsķša 281
Blašsķša 282
Blašsķša 282
Blašsķša 283
Blašsķša 283
Blašsķša 284
Blašsķša 284
Blašsķša 285
Blašsķša 285
Blašsķša 286
Blašsķša 286
Blašsķša 287
Blašsķša 287
Blašsķša 288
Blašsķša 288
Blašsķša 289
Blašsķša 289
Blašsķša 290
Blašsķša 290
Blašsķša 291
Blašsķša 291
Blašsķša 292
Blašsķša 292
Blašsķša 293
Blašsķša 293
Blašsķša 294
Blašsķša 294
Blašsķša 295
Blašsķša 295
Blašsķša 296
Blašsķša 296
Blašsķša 297
Blašsķša 297
Blašsķša 298
Blašsķša 298
Blašsķša 299
Blašsķša 299
Blašsķša 300
Blašsķša 300
Blašsķša 301
Blašsķša 301
Blašsķša 302
Blašsķša 302
Blašsķša 303
Blašsķša 303
Blašsķša 304
Blašsķša 304
Blašsķša 305
Blašsķša 305
Blašsķša 306
Blašsķša 306
Blašsķša 307
Blašsķša 307
Blašsķša 308
Blašsķša 308
Blašsķša 309
Blašsķša 309
Blašsķša 310
Blašsķša 310
Blašsķša 311
Blašsķša 311
Blašsķša 312
Blašsķša 312
Blašsķša 313
Blašsķša 313
Blašsķša 314
Blašsķša 314
Blašsķša 315
Blašsķša 315
Blašsķša 316
Blašsķša 316
Blašsķša 317
Blašsķša 317
Blašsķša 318
Blašsķša 318
Blašsķša 319
Blašsķša 319
Blašsķša 320
Blašsķša 320
Blašsķša 321
Blašsķša 321
Blašsķša 322
Blašsķša 322
Blašsķša 323
Blašsķša 323
Blašsķša 324
Blašsķša 324
Blašsķša 325
Blašsķša 325
Blašsķša 326
Blašsķša 326
Blašsķša 327
Blašsķša 327
Blašsķša 328
Blašsķša 328
Blašsķša 329
Blašsķša 329
Blašsķša 330
Blašsķša 330
Blašsķša 331
Blašsķša 331
Blašsķša 332
Blašsķša 332
Blašsķša 333
Blašsķša 333
Blašsķša 334
Blašsķša 334
Blašsķša 335
Blašsķša 335
Blašsķša 336
Blašsķša 336
Blašsķša 337
Blašsķša 337
Blašsķša 338
Blašsķša 338
Blašsķša 339
Blašsķša 339
Blašsķša 340
Blašsķša 340
Blašsķša 341
Blašsķša 341
Blašsķša 342
Blašsķša 342
Blašsķša 343
Blašsķša 343
Blašsķša 344
Blašsķša 344
Blašsķša 345
Blašsķša 345
Blašsķša 346
Blašsķša 346
Blašsķša 347
Blašsķša 347
Blašsķša 348
Blašsķša 348
Blašsķša 349
Blašsķša 349
Blašsķša 350
Blašsķša 350
Blašsķša 351
Blašsķša 351
Blašsķša 352
Blašsķša 352
Blašsķša 353
Blašsķša 353
Blašsķša 354
Blašsķša 354
Blašsķša 355
Blašsķša 355
Blašsķša 356
Blašsķša 356
Blašsķša 357
Blašsķša 357
Blašsķša 358
Blašsķša 358
Blašsķša 359
Blašsķša 359
Blašsķša 360
Blašsķša 360
Blašsķša 361
Blašsķša 361
Blašsķša 362
Blašsķša 362
Blašsķša 363
Blašsķša 363
Blašsķša 364
Blašsķša 364
Blašsķša 365
Blašsķša 365
Blašsķša 366
Blašsķša 366
Blašsķša 367
Blašsķša 367
Blašsķša 368
Blašsķša 368
Blašsķša 369
Blašsķša 369
Blašsķša 370
Blašsķša 370
Blašsķša 371
Blašsķša 371
Blašsķša 372
Blašsķša 372
Blašsķša 373
Blašsķša 373
Blašsķša 374
Blašsķša 374
Blašsķša 375
Blašsķša 375
Blašsķša 376
Blašsķša 376
Blašsķša 377
Blašsķša 377
Blašsķša 378
Blašsķša 378
Blašsķša 379
Blašsķša 379
Blašsķša 380
Blašsķša 380
Blašsķša 381
Blašsķša 381
Blašsķša 382
Blašsķša 382
Blašsķša 383
Blašsķša 383
Blašsķša 384
Blašsķša 384
Blašsķša 385
Blašsķša 385
Blašsķša 386
Blašsķša 386
Blašsķša 387
Blašsķša 387
Blašsķša 388
Blašsķša 388
Blašsķša 389
Blašsķša 389
Blašsķša 390
Blašsķša 390
Blašsķša 391
Blašsķša 391
Blašsķša 392
Blašsķša 392
Kįpa III
Kįpa III
Kįpa IV
Kįpa IV