Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Tķmarit Mįls og menningar

PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Tķmarit Mįls og menningar

						Tímarit Máls og menningar
unnar sem bókmenntagreinar. Sviðin skarast að vísu oft og einatt en orðin
lýsa þó hvert um sig ákveðinni aðferð við að mynda merkingu. Sé horft aft-
ur í tímann kemur í ljós að fyrirferð sviðanna hefur verið með ýmsu móti;
þau hafa myndað stigveldi innan einstakra skáldsagna, tímaskeiða, og eitt
þeirra að jafnaði verið öðrum virtara. Helstu einkennum sviðanna má lýsa
með eftirfarandi hætti: Frásagnarsviði tilheyrir sköpun sögulegs samhengis
í tíma og rúmi, niðurröðun orsaka og afleiðinga, verksvið persóna.
Myndsviði heyrir til skipulagning myndmáls og myndkerfa, táknrænna
hliðstæðna og andstæðna (t.d. tímabundinna: sumar/ást og vetur/sorg eða
rúmlægra: suður/spilling og norður/sakleysi). Á þemasviði fer fram skipan
hugmynda og merkingarkerfa, tenging einstakra táknmynda við víðtækt
táknmið.
Frásagnarsviðið er að öllum jafnaði fyrirferðarmest í hefðbundnum
skáldsögum: skipuleg röð athafna, beinna lýsinga og atburða mynda til
samans rökvísa fléttu er felur í sér þemað. Oftast nær gegna ákveðnar per-
sónur lykilhlutverki við myndun þemans, samspil þeirra og söguþráðarins.
Þær draga að sér aukamerkingar og ummyndast oft í persónugerðir eða
tákngervinga. Það er einkar glöggt í ýmsum gagnrýnum raunsæisskáldskap.
Persónusafnið greinist þar iðulega í andstæða flokka sem til samans mynda
lokað kerfi í textanum, kerfi sem snýst um skautin +/-. Persónurnar hafa
þá breyst í ímyndir, yfirpersónulegar stærðir, án þess að lesandinn verði
þess var. Hann lifir að lestri loknum í þeirri trú að um raungildar mannlýs-
ingar sé að ræða, að textinn stæli lífið án íhlutunar höfundar.
Gott dæmi er íslensk raunsæishefð um seinustu aldamót en í henni fólst
eftirfarandi andstæðukerfi: auðmaður/dómari/prestur = ljótleiki/grimmd/
ástleysi/óheilindi ~ fátæklingur/elskhugi/baráttumaður = fegurð/kærleik-
ur/ást/heilindi. Kerfi af þessum toga byggist á leyndum samsömunum,
ímynduðum en ekki náttúrlegum venslum. Tengd eru saman táknmið af
ólíkum merkingarsviðum og þeim gerður upp skyldleiki: móthverfa undir-
stéttar og yfirstéttar er talin jafngilda móthverfu góðs og ills o.s.frv. Merk-
ingarmyndun af þessu tagi er einkar öflug af því að hún er venjulega dulin
og sett fram í „raunsæislegu" samhengi, óskynsemi hennar vandlega falin.
Við fyrstu sýn virðist hún lítilvæg en í raun er hún skoðanamótandi, ofrík-
iskennd og hugmyndafræðileg, byggð á hagsmunum og fordómum. Að-
ferðin er fólgin í einföldun eða niðurskurði. Markmiðið að ná tökum á
veruleikanum, sníða hann að félagslegum vilja. Hinar duldu samsamanir
innræta mönnum skoðanir án þess að þeir veiti því athygli, flækja þá í net
ákveðinnar hugmyndafræði; þær svipta menn valdi yfir eigin máli, afvega-
leiða skilning þeirra, beina hugsuninni í ákveðinn farveg. Á þann hátt hlaða
þær vegg lítt meðvitaðra hugmynda á milli sjálfs og umheims, breyta því
342
					
Fela smįmyndir
Kįpa I
Kįpa I
Kįpa II
Kįpa II
Blašsķša 257
Blašsķša 257
Blašsķša 258
Blašsķša 258
Blašsķša 259
Blašsķša 259
Blašsķša 260
Blašsķša 260
Blašsķša 261
Blašsķša 261
Blašsķša 262
Blašsķša 262
Blašsķša 263
Blašsķša 263
Blašsķša 264
Blašsķša 264
Blašsķša 265
Blašsķša 265
Blašsķša 266
Blašsķša 266
Blašsķša 267
Blašsķša 267
Blašsķša 268
Blašsķša 268
Blašsķša 269
Blašsķša 269
Blašsķša 270
Blašsķša 270
Blašsķša 271
Blašsķša 271
Blašsķša 272
Blašsķša 272
Blašsķša 273
Blašsķša 273
Blašsķša 274
Blašsķša 274
Blašsķša 275
Blašsķša 275
Blašsķša 276
Blašsķša 276
Blašsķša 277
Blašsķša 277
Blašsķša 278
Blašsķša 278
Blašsķša 279
Blašsķša 279
Blašsķša 280
Blašsķša 280
Blašsķša 281
Blašsķša 281
Blašsķša 282
Blašsķša 282
Blašsķša 283
Blašsķša 283
Blašsķša 284
Blašsķša 284
Blašsķša 285
Blašsķša 285
Blašsķša 286
Blašsķša 286
Blašsķša 287
Blašsķša 287
Blašsķša 288
Blašsķša 288
Blašsķša 289
Blašsķša 289
Blašsķša 290
Blašsķša 290
Blašsķša 291
Blašsķša 291
Blašsķša 292
Blašsķša 292
Blašsķša 293
Blašsķša 293
Blašsķša 294
Blašsķša 294
Blašsķša 295
Blašsķša 295
Blašsķša 296
Blašsķša 296
Blašsķša 297
Blašsķša 297
Blašsķša 298
Blašsķša 298
Blašsķša 299
Blašsķša 299
Blašsķša 300
Blašsķša 300
Blašsķša 301
Blašsķša 301
Blašsķša 302
Blašsķša 302
Blašsķša 303
Blašsķša 303
Blašsķša 304
Blašsķša 304
Blašsķša 305
Blašsķša 305
Blašsķša 306
Blašsķša 306
Blašsķša 307
Blašsķša 307
Blašsķša 308
Blašsķša 308
Blašsķša 309
Blašsķša 309
Blašsķša 310
Blašsķša 310
Blašsķša 311
Blašsķša 311
Blašsķša 312
Blašsķša 312
Blašsķša 313
Blašsķša 313
Blašsķša 314
Blašsķša 314
Blašsķša 315
Blašsķša 315
Blašsķša 316
Blašsķša 316
Blašsķša 317
Blašsķša 317
Blašsķša 318
Blašsķša 318
Blašsķša 319
Blašsķša 319
Blašsķša 320
Blašsķša 320
Blašsķša 321
Blašsķša 321
Blašsķša 322
Blašsķša 322
Blašsķša 323
Blašsķša 323
Blašsķša 324
Blašsķša 324
Blašsķša 325
Blašsķša 325
Blašsķša 326
Blašsķša 326
Blašsķša 327
Blašsķša 327
Blašsķša 328
Blašsķša 328
Blašsķša 329
Blašsķša 329
Blašsķša 330
Blašsķša 330
Blašsķša 331
Blašsķša 331
Blašsķša 332
Blašsķša 332
Blašsķša 333
Blašsķša 333
Blašsķša 334
Blašsķša 334
Blašsķša 335
Blašsķša 335
Blašsķša 336
Blašsķša 336
Blašsķša 337
Blašsķša 337
Blašsķša 338
Blašsķša 338
Blašsķša 339
Blašsķša 339
Blašsķša 340
Blašsķša 340
Blašsķša 341
Blašsķša 341
Blašsķša 342
Blašsķša 342
Blašsķša 343
Blašsķša 343
Blašsķša 344
Blašsķša 344
Blašsķša 345
Blašsķša 345
Blašsķša 346
Blašsķša 346
Blašsķša 347
Blašsķša 347
Blašsķša 348
Blašsķša 348
Blašsķša 349
Blašsķša 349
Blašsķša 350
Blašsķša 350
Blašsķša 351
Blašsķša 351
Blašsķša 352
Blašsķša 352
Blašsķša 353
Blašsķša 353
Blašsķša 354
Blašsķša 354
Blašsķša 355
Blašsķša 355
Blašsķša 356
Blašsķša 356
Blašsķša 357
Blašsķša 357
Blašsķša 358
Blašsķša 358
Blašsķša 359
Blašsķša 359
Blašsķša 360
Blašsķša 360
Blašsķša 361
Blašsķša 361
Blašsķša 362
Blašsķša 362
Blašsķša 363
Blašsķša 363
Blašsķša 364
Blašsķša 364
Blašsķša 365
Blašsķša 365
Blašsķša 366
Blašsķša 366
Blašsķša 367
Blašsķša 367
Blašsķša 368
Blašsķša 368
Blašsķša 369
Blašsķša 369
Blašsķša 370
Blašsķša 370
Blašsķša 371
Blašsķša 371
Blašsķša 372
Blašsķša 372
Blašsķša 373
Blašsķša 373
Blašsķša 374
Blašsķša 374
Blašsķša 375
Blašsķša 375
Blašsķša 376
Blašsķša 376
Blašsķša 377
Blašsķša 377
Blašsķša 378
Blašsķša 378
Blašsķša 379
Blašsķša 379
Blašsķša 380
Blašsķša 380
Blašsķša 381
Blašsķša 381
Blašsķša 382
Blašsķša 382
Blašsķša 383
Blašsķša 383
Blašsķša 384
Blašsķša 384
Blašsķša 385
Blašsķša 385
Blašsķša 386
Blašsķša 386
Blašsķša 387
Blašsķša 387
Blašsķša 388
Blašsķša 388
Blašsķša 389
Blašsķša 389
Blašsķša 390
Blašsķša 390
Blašsķša 391
Blašsķša 391
Blašsķša 392
Blašsķša 392
Kįpa III
Kįpa III
Kįpa IV
Kįpa IV