Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Tķmarit Mįls og menningar

PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Tķmarit Mįls og menningar

						Myndir á Sandi
menningarlega í náttúru, því tilviljunarkennda í nauðsyn. Hlutverk slíkra
samsamana hefur yfirleitt verið að réttlæta ákveðið valdakerfi, gera hags-
muni þess að lögmáli, algildri reglu. En þau hafa einnig verið uppreisnar-
tæki og orðið kúguðum hópum eða menningarkimum tilefni til samsemd-
ar, vakið með þeim samkennd.
Slík var raunin hér á landi er raunsæisleg sagnagerð kom fram um og eft-
ir 1880. Með henni var valdið sem bjó í opinberri orðræðu og verið hafði
óhugsað, næsta ómeðvitað, dregið í efa, gildi hennar og viðmið vefengd.
Uppreisnin kom fram í ýmsum kollsteypum innan hefðbundinna tákn-
kerfa. Menn höfnuðu í sjálfu sér ekki viðtekinni merkingarmyndun heldur
snéru gildum hennar á haus, táknmyndir skiptu um táknmið: +/- varð að
-/+. Ný félagsleg myndhvörf voru sköpuð og þau einkenndu metnaðar-
fulla sagnagerð að miklu leyti fram á nýja öld: skáldskap raunsæis er fól í
sér grundvallarlegt óraunsæi.
Samtímis hófst þróun er stefndi í aðra átt. Stigveldi áðurnefndra sviða
tók að riðlast. Séu sögur Gests Pálssonar, Tilbugalíf og Vordraumur, born-
ar saman kemur mikilvægur munur í ljós. I Tilhugalífi rofnar hin rök-
bundna frásögn undir lokin þegar lýst er dauða söguhetjunnar; þá um-
myndast textinn í skáldlega mynd af miskunnarleysi lífsins og náttúrunnar.
I Vordraumi er slík myndfærsla samslungin frásögninni allri. Náttúran er
aflvaki fjölda mynda sem umlykja og tákngera hina sögulegu framvindu án
afláts. Persónurnar eru líkt og í Tilhugalífi ímyndir ópersónulegra afla en
andstæðukerfi þeirra er undirgefið myndmálinu, samspili þess og lýsingar
mannlífs. Myndmálið er með öðrum orðum ekki einangraður textaþáttur,
málskrúð eða til áhersluauka, heldur forsenda merkingar og hluti af form-
gerð. Samband sagnanna lýsir þannig hreyfingu til hins myndræna; frásagn-
arsviðið er að þoka úr forsæti, breyting að verða á fyrrnefndu stigveldi.
Dæmið sýnir feril Gests Pálssonar sem rithöfundar og um leið almenna
þróun frá sögulegri formgerð til myndhverfðrar formgerðar. I skáldsögum
og smásögum síðari tíma þjónar frásögnin oft á tíðum táknrænum mynd-
um eða þá hugmyndalegum andstæðum, átökum og samspili merkingar-
kerfa. Oft er hún rofin, sveigð af leið eða leyst upp í innantóm orð, höfð til
málamynda, rökhyggja hennar brotin niður á meðvitaðan hátt. I slíkum
verkum falla myndsvið og þemasvið iðulega saman.
Hefðbundnir textar byggjast á tímaréttri frásögn er oft nær hámarki í
ákveðnum atburði, hvörfum, afhjúpun. I nútímatextum er algengt að
fléttugerð sé í lágmarki. Þess í stað eru þeir ofnir saman líkt og ljóð úr innri
hliðstæðum og andstæðum. Persónurnar hreyfast þá umhverfis þematíska
þungamiðju og myndhverfast án afláts í stílnum, sundurleitar og án fastrar
merkingar. Af þeim sökum er formgerðin miðleitin eða sjálfhverf. Við-
343
					
Fela smįmyndir
Kįpa I
Kįpa I
Kįpa II
Kįpa II
Blašsķša 257
Blašsķša 257
Blašsķša 258
Blašsķša 258
Blašsķša 259
Blašsķša 259
Blašsķša 260
Blašsķša 260
Blašsķša 261
Blašsķša 261
Blašsķša 262
Blašsķša 262
Blašsķša 263
Blašsķša 263
Blašsķša 264
Blašsķša 264
Blašsķša 265
Blašsķša 265
Blašsķša 266
Blašsķša 266
Blašsķša 267
Blašsķša 267
Blašsķša 268
Blašsķša 268
Blašsķša 269
Blašsķša 269
Blašsķša 270
Blašsķša 270
Blašsķša 271
Blašsķša 271
Blašsķša 272
Blašsķša 272
Blašsķša 273
Blašsķša 273
Blašsķša 274
Blašsķša 274
Blašsķša 275
Blašsķša 275
Blašsķša 276
Blašsķša 276
Blašsķša 277
Blašsķša 277
Blašsķša 278
Blašsķša 278
Blašsķša 279
Blašsķša 279
Blašsķša 280
Blašsķša 280
Blašsķša 281
Blašsķša 281
Blašsķša 282
Blašsķša 282
Blašsķša 283
Blašsķša 283
Blašsķša 284
Blašsķša 284
Blašsķša 285
Blašsķša 285
Blašsķša 286
Blašsķša 286
Blašsķša 287
Blašsķša 287
Blašsķša 288
Blašsķša 288
Blašsķša 289
Blašsķša 289
Blašsķša 290
Blašsķša 290
Blašsķša 291
Blašsķša 291
Blašsķša 292
Blašsķša 292
Blašsķša 293
Blašsķša 293
Blašsķša 294
Blašsķša 294
Blašsķša 295
Blašsķša 295
Blašsķša 296
Blašsķša 296
Blašsķša 297
Blašsķša 297
Blašsķša 298
Blašsķša 298
Blašsķša 299
Blašsķša 299
Blašsķša 300
Blašsķša 300
Blašsķša 301
Blašsķša 301
Blašsķša 302
Blašsķša 302
Blašsķša 303
Blašsķša 303
Blašsķša 304
Blašsķša 304
Blašsķša 305
Blašsķša 305
Blašsķša 306
Blašsķša 306
Blašsķša 307
Blašsķša 307
Blašsķša 308
Blašsķša 308
Blašsķša 309
Blašsķša 309
Blašsķša 310
Blašsķša 310
Blašsķša 311
Blašsķša 311
Blašsķša 312
Blašsķša 312
Blašsķša 313
Blašsķša 313
Blašsķša 314
Blašsķša 314
Blašsķša 315
Blašsķša 315
Blašsķša 316
Blašsķša 316
Blašsķša 317
Blašsķša 317
Blašsķša 318
Blašsķša 318
Blašsķša 319
Blašsķša 319
Blašsķša 320
Blašsķša 320
Blašsķša 321
Blašsķša 321
Blašsķša 322
Blašsķša 322
Blašsķša 323
Blašsķša 323
Blašsķša 324
Blašsķša 324
Blašsķša 325
Blašsķša 325
Blašsķša 326
Blašsķša 326
Blašsķša 327
Blašsķša 327
Blašsķša 328
Blašsķša 328
Blašsķša 329
Blašsķša 329
Blašsķša 330
Blašsķša 330
Blašsķša 331
Blašsķša 331
Blašsķša 332
Blašsķša 332
Blašsķša 333
Blašsķša 333
Blašsķša 334
Blašsķša 334
Blašsķša 335
Blašsķša 335
Blašsķša 336
Blašsķša 336
Blašsķša 337
Blašsķša 337
Blašsķša 338
Blašsķša 338
Blašsķša 339
Blašsķša 339
Blašsķša 340
Blašsķša 340
Blašsķša 341
Blašsķša 341
Blašsķša 342
Blašsķša 342
Blašsķša 343
Blašsķša 343
Blašsķša 344
Blašsķša 344
Blašsķša 345
Blašsķša 345
Blašsķša 346
Blašsķša 346
Blašsķša 347
Blašsķša 347
Blašsķša 348
Blašsķša 348
Blašsķša 349
Blašsķša 349
Blašsķša 350
Blašsķša 350
Blašsķša 351
Blašsķša 351
Blašsķša 352
Blašsķša 352
Blašsķša 353
Blašsķša 353
Blašsķša 354
Blašsķša 354
Blašsķša 355
Blašsķša 355
Blašsķša 356
Blašsķša 356
Blašsķša 357
Blašsķša 357
Blašsķša 358
Blašsķša 358
Blašsķša 359
Blašsķša 359
Blašsķša 360
Blašsķša 360
Blašsķša 361
Blašsķša 361
Blašsķša 362
Blašsķša 362
Blašsķša 363
Blašsķša 363
Blašsķša 364
Blašsķša 364
Blašsķša 365
Blašsķša 365
Blašsķša 366
Blašsķša 366
Blašsķša 367
Blašsķša 367
Blašsķša 368
Blašsķša 368
Blašsķša 369
Blašsķša 369
Blašsķša 370
Blašsķša 370
Blašsķša 371
Blašsķša 371
Blašsķša 372
Blašsķša 372
Blašsķša 373
Blašsķša 373
Blašsķša 374
Blašsķša 374
Blašsķša 375
Blašsķša 375
Blašsķša 376
Blašsķša 376
Blašsķša 377
Blašsķša 377
Blašsķša 378
Blašsķša 378
Blašsķša 379
Blašsķša 379
Blašsķša 380
Blašsķša 380
Blašsķša 381
Blašsķša 381
Blašsķša 382
Blašsķša 382
Blašsķša 383
Blašsķša 383
Blašsķša 384
Blašsķša 384
Blašsķša 385
Blašsķša 385
Blašsķša 386
Blašsķša 386
Blašsķša 387
Blašsķša 387
Blašsķša 388
Blašsķša 388
Blašsķša 389
Blašsķša 389
Blašsķša 390
Blašsķša 390
Blašsķša 391
Blašsķša 391
Blašsķša 392
Blašsķša 392
Kįpa III
Kįpa III
Kįpa IV
Kįpa IV