Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Tķmarit Mįls og menningar

PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Tķmarit Mįls og menningar

						Tímarit Máls og menningar
Sjálfið og óreiðan
Hin hefðbundna skáldsaga byggist á vissu um eigin orðræðu, vissu um að
hún endurspegli reynslu og heim. I henni er eins og „sannleikurinn hafi
orðið" svo vitnað sé til orða Alains Robbe-Grillet15. Hún er óskeikul og
speglar skiljanlegan heim: rökbundna formgerð sem hlaðin er forskilvit-
legri (transcendental) skynsemi. Sjálfið sem í henni býr er stöðugt og í
valdaaðstöðu. Það kastar merkingu sinni á fyrirbærin í þeirri trú að hún sé
sannleikur þeirra. Öllu er skipað í stigbundið kerfi sem byggist á hagsmun-
um og sjónarhorni sjálfsins, stöðu þess meðal fyrirbæranna. Skipulagið er
mannhverft, sjálfið í miðju og hið flókna og óreiðufulla greint í einfaldar
andstæður.
Söguheimur nútímaskáldsagna er gjörólíkur. Því er líkast sem sjálf þeirra
hafi liðast í sundur og týnt kjarna sínum. Öll forskilvitleg skynsemi virðist
tröllum gefin, sannleikur heimsins, og sjálfið hrekst frá einni táknmynd til
annarrar án þess að ná sambandi við þær, rekið áfram af þrá eða öllu heldur
skorti. Hin hefðbundnu táknmið hafa misst festu sína og merkingarheim-
urinn að baki tungumálsins virðist hruninn. Líf þessa sjálfs felst því fremur
í látlausri merkingarsköpun en merkingartúlkun.
Þetta ástand kemur einkar glöggt fram í skáldsögu Thors Vilhjálmssonar,
Fljóttfljótt sagði fuglinn (1968)16. Textinn kveikir grun um það sem gleymst
hefur eða er falið, hið raunverulega sem er afstætt, tilviljunarkennt og ein-
staklingsbundið. Hann brýtur stöðugt niður táknkerfi sem tryggt höfðu
skynseminni vald yfir heiminum. Reynir að fanga reynsluna eftir leiðum
sem liggja frá því þægilega og samþykkta inn í rými þar sem hver og einn
verður að skapa sér merkingu, gerast eigið skáld og heimsins. Niðurrifið
kemur ekki síst fram í þversagnakenndu myndmáli þar sem ýtrustu and-
stæður mætast og eyða hver annarri, verða eitt eða ekkert eða allt: „Birtan
var svo hvít að hún minnti á mikið vonlaust myrkur í hitanum" (9). Upp-
lifunin sprengir viðtekna merkingu: „Og einhversstaðar í þrívíddarsæ sem
blasti við honum á sléttum múrnum með því eðli sem í senn var órafjarski
svo hann svimaði næstum vegna þess að hann var líka svo nálægur og
þrýsti fjarska sínum innar í honum sjálfum. . ." (51). Textinn dregur sjálfan
sig slytrulaust í efa, játar vanmátt sinn líkt og skynjunin. Mynd hverfist um
innri mótsögn er magnar grun um rökleysu og gerir gamalkunn hlutföll
merkingarlaus: nánd eða fjarski, myrkur eða ljós, tími eða ómæli? Hátt-
bundin mynstur hafa sundrast og skilið sjálfið eftir í óreiðu, möguleika og
óræði. Mörk hins skiljanlega og óskiljanlega eru ekki skýr eins og fyrrum
né heldur vitundar og veruleika. Er ekki heilaspuninn jafn raunverulegur
og hvað annað? Er það sem vaknar og lifir í hugsun þinni óraunverulegra
en andlit eða atvik er líður hjá?
348
					
Fela smįmyndir
Kįpa I
Kįpa I
Kįpa II
Kįpa II
Blašsķša 257
Blašsķša 257
Blašsķša 258
Blašsķša 258
Blašsķša 259
Blašsķša 259
Blašsķša 260
Blašsķša 260
Blašsķša 261
Blašsķša 261
Blašsķša 262
Blašsķša 262
Blašsķša 263
Blašsķša 263
Blašsķša 264
Blašsķša 264
Blašsķša 265
Blašsķša 265
Blašsķša 266
Blašsķša 266
Blašsķša 267
Blašsķša 267
Blašsķša 268
Blašsķša 268
Blašsķša 269
Blašsķša 269
Blašsķša 270
Blašsķša 270
Blašsķša 271
Blašsķša 271
Blašsķša 272
Blašsķša 272
Blašsķša 273
Blašsķša 273
Blašsķša 274
Blašsķša 274
Blašsķša 275
Blašsķša 275
Blašsķša 276
Blašsķša 276
Blašsķša 277
Blašsķša 277
Blašsķša 278
Blašsķša 278
Blašsķša 279
Blašsķša 279
Blašsķša 280
Blašsķša 280
Blašsķša 281
Blašsķša 281
Blašsķša 282
Blašsķša 282
Blašsķša 283
Blašsķša 283
Blašsķša 284
Blašsķša 284
Blašsķša 285
Blašsķša 285
Blašsķša 286
Blašsķša 286
Blašsķša 287
Blašsķša 287
Blašsķša 288
Blašsķša 288
Blašsķša 289
Blašsķša 289
Blašsķša 290
Blašsķša 290
Blašsķša 291
Blašsķša 291
Blašsķša 292
Blašsķša 292
Blašsķša 293
Blašsķša 293
Blašsķša 294
Blašsķša 294
Blašsķša 295
Blašsķša 295
Blašsķša 296
Blašsķša 296
Blašsķša 297
Blašsķša 297
Blašsķša 298
Blašsķša 298
Blašsķša 299
Blašsķša 299
Blašsķša 300
Blašsķša 300
Blašsķša 301
Blašsķša 301
Blašsķša 302
Blašsķša 302
Blašsķša 303
Blašsķša 303
Blašsķša 304
Blašsķša 304
Blašsķša 305
Blašsķša 305
Blašsķša 306
Blašsķša 306
Blašsķša 307
Blašsķša 307
Blašsķša 308
Blašsķša 308
Blašsķša 309
Blašsķša 309
Blašsķša 310
Blašsķša 310
Blašsķša 311
Blašsķša 311
Blašsķša 312
Blašsķša 312
Blašsķša 313
Blašsķša 313
Blašsķša 314
Blašsķša 314
Blašsķša 315
Blašsķša 315
Blašsķša 316
Blašsķša 316
Blašsķša 317
Blašsķša 317
Blašsķša 318
Blašsķša 318
Blašsķša 319
Blašsķša 319
Blašsķša 320
Blašsķša 320
Blašsķša 321
Blašsķša 321
Blašsķša 322
Blašsķša 322
Blašsķša 323
Blašsķša 323
Blašsķša 324
Blašsķša 324
Blašsķša 325
Blašsķša 325
Blašsķša 326
Blašsķša 326
Blašsķša 327
Blašsķša 327
Blašsķša 328
Blašsķša 328
Blašsķša 329
Blašsķša 329
Blašsķša 330
Blašsķša 330
Blašsķša 331
Blašsķša 331
Blašsķša 332
Blašsķša 332
Blašsķša 333
Blašsķša 333
Blašsķša 334
Blašsķša 334
Blašsķša 335
Blašsķša 335
Blašsķša 336
Blašsķša 336
Blašsķša 337
Blašsķša 337
Blašsķša 338
Blašsķša 338
Blašsķša 339
Blašsķša 339
Blašsķša 340
Blašsķša 340
Blašsķša 341
Blašsķša 341
Blašsķša 342
Blašsķša 342
Blašsķša 343
Blašsķša 343
Blašsķša 344
Blašsķša 344
Blašsķša 345
Blašsķša 345
Blašsķša 346
Blašsķša 346
Blašsķša 347
Blašsķša 347
Blašsķša 348
Blašsķša 348
Blašsķša 349
Blašsķša 349
Blašsķša 350
Blašsķša 350
Blašsķša 351
Blašsķša 351
Blašsķša 352
Blašsķša 352
Blašsķša 353
Blašsķša 353
Blašsķša 354
Blašsķša 354
Blašsķša 355
Blašsķša 355
Blašsķša 356
Blašsķša 356
Blašsķša 357
Blašsķša 357
Blašsķša 358
Blašsķša 358
Blašsķša 359
Blašsķša 359
Blašsķša 360
Blašsķša 360
Blašsķša 361
Blašsķša 361
Blašsķša 362
Blašsķša 362
Blašsķša 363
Blašsķša 363
Blašsķša 364
Blašsķša 364
Blašsķša 365
Blašsķša 365
Blašsķša 366
Blašsķša 366
Blašsķša 367
Blašsķša 367
Blašsķša 368
Blašsķša 368
Blašsķša 369
Blašsķša 369
Blašsķša 370
Blašsķša 370
Blašsķša 371
Blašsķša 371
Blašsķša 372
Blašsķša 372
Blašsķša 373
Blašsķša 373
Blašsķša 374
Blašsķša 374
Blašsķša 375
Blašsķša 375
Blašsķša 376
Blašsķša 376
Blašsķša 377
Blašsķša 377
Blašsķša 378
Blašsķša 378
Blašsķša 379
Blašsķša 379
Blašsķša 380
Blašsķša 380
Blašsķša 381
Blašsķša 381
Blašsķša 382
Blašsķša 382
Blašsķša 383
Blašsķša 383
Blašsķša 384
Blašsķša 384
Blašsķša 385
Blašsķša 385
Blašsķša 386
Blašsķša 386
Blašsķša 387
Blašsķša 387
Blašsķša 388
Blašsķša 388
Blašsķša 389
Blašsķša 389
Blašsķša 390
Blašsķša 390
Blašsķša 391
Blašsķša 391
Blašsķša 392
Blašsķša 392
Kįpa III
Kįpa III
Kįpa IV
Kįpa IV