Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Tķmarit Mįls og menningar

PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Tķmarit Mįls og menningar

						arheimi á tímanum kringum heimsstyrj-
öldina fyrri, þekktu andrúmsloftið.
Arni Sigurjónsson hefur áður rætt hug-
myndafræði þessara manna ítarlega í
doktorsritgerð sinni Den politiske Lax-
ness (Stockholm 1984), síðarmeir í
nokkuð breyttri íslenskri gerð undir
heitinu Laxness og þjóðlífið (Reykjavík
1986). Halldór gerir efninu góð skil og
forðast ýmsar öfgar, sem mér virtust
lýta framsetningu Árna. Meðal annars
hætti Árna til að vilja sjá hugmynda-
heim fyrrnefndra manna og þeirra líka
sem nánast fasískan eða nasískan. En
það er augljós tímaskekkja, og mjög ó-
sanngjarnt.
Þessir menn voru að vísu íhaldssamir.
Þeir voru á móti stéttabaráttunni, sem
var farin að gera vart við sig í hinu ís-
lenska þjóðfélagi, stundum einnig van-
trúaðir á flokkapólitík og þingræði. En
sameiginlegt áhugamál þeirra var að
forða íslenskri menningu undan klofn-
íngi og upplausn í kjölfari erlendra
menningarstrauma. Þeir vildu að
minnsta kosti að reynt yrði að samlaga
útlent við innlent, svo að úr yrði sam-
ræmd heild við hæfi íslensku þjóðarinn-
ar og erfðamenningar hennar.
Lykilorðið er að áliti Halldórs Guð-
mundssonar þjóðerni: „Kannnski er
bara einn rauður þráður í hugmynda-
fræði þeirra, þ.e. þjóðernishyggjan.
Avallt er talað um ,okkur Islendinga' og
hlutskipti ,okkar' og verkefni, og oft
vísað til þjóðareinkenna einsog um vís-
indalegar staðreyndir sé að ræða." (48)
Það er vitnað í Ágúst H. Bjarnason:
>,Utþrá er honum dauðasynd, því fyrir-
heitna landið er ávallt þitt eigið land."
(55) Til menntamannsins Hermanns
Glasers sækir Halldór lýsingu á svipuðu
viðhorfi „einsog það birtist í Austurríki
um   aldamótin   síðustu":   „Andspænis
Umsagnir um bxkur
nýlendustefnu, harðsvíruðum kapítal-
isma, tæknibyltingu og stéttaátökum,
reynir hópurinn sem gefur tóninn að
(. . .) búa sér til verndað svæði fyrir þau
samfélagslegu og siðferðilegu gildi sem
eru glötuð eða í þann mund að glatast"
(59). „íslenskum menntamönnum ald-
arfjórðungi síðar er mæta vel ljóst að
þetta verk er vonlaust hvað flest ríki
meginlandsins áhrærir, en það er einsog
þeir hafi gert sér vonir um að Island
gœti orðið slíkt verndarsvaði, ekki síst í
krafti einangrunar sinnar." (59; reglu-
breyting P. H.)
Slíkt tal er Halldóri Laxness eitur í
beinum á tíma Vefarans. Sjálfur er hann
nútímamaður í húð og hár. I æ róttæk-
ari blaðagreinum þeim sem hann birti
um þessar mundir (obbinn af þeim var
endurprentaður í safninu Af menníng-
arástandi, Reykjavík 1986) hefur hann
brennandi áhuga á því að íslensk alþýða
fái sem fljótast að njóta verklegra og
andlegra nýjunga, sem skáldið hefur
komist í kynni við á meginlandinu. I
Raflýsing sveitanna frá mars 1927, bein-
ir hann geiri sínum meðal annars að
mönnunum kringum Vöku, tímariti
„afturhaldsamra siðvandlætara, sem far-
ið er að koma hér út og á að vera ,handa
Islendingum' og fræða menn um hinstu
rök allrar tilveru". Hann hnussar
háðskur að þessum „þjóðernisspeku-
löntum" heima við.
I ljósi þessarar herferðar er forvitni-
legt að skáldið skyldi innan skamms
birtast sjálfur sem hinn heitasti þjóðern-
issinni. Halldór Guðmundsson hefur að
vísu ekki séð ástæðu að fylgja honum á
þeirri braut, eftir Vefarann. En mig
langar í þessu sambandi að vitna í
nokkrar klausur úr Alþýðubókinni
(1929), sem Laxness samdi á Banda-
r&jaárum sínum 1927-1929, en sú bók
371
					
Fela smįmyndir
Kįpa I
Kįpa I
Kįpa II
Kįpa II
Blašsķša 257
Blašsķša 257
Blašsķša 258
Blašsķša 258
Blašsķša 259
Blašsķša 259
Blašsķša 260
Blašsķša 260
Blašsķša 261
Blašsķša 261
Blašsķša 262
Blašsķša 262
Blašsķša 263
Blašsķša 263
Blašsķša 264
Blašsķša 264
Blašsķša 265
Blašsķša 265
Blašsķša 266
Blašsķša 266
Blašsķša 267
Blašsķša 267
Blašsķša 268
Blašsķša 268
Blašsķša 269
Blašsķša 269
Blašsķša 270
Blašsķša 270
Blašsķša 271
Blašsķša 271
Blašsķša 272
Blašsķša 272
Blašsķša 273
Blašsķša 273
Blašsķša 274
Blašsķša 274
Blašsķša 275
Blašsķša 275
Blašsķša 276
Blašsķša 276
Blašsķša 277
Blašsķša 277
Blašsķša 278
Blašsķša 278
Blašsķša 279
Blašsķša 279
Blašsķša 280
Blašsķša 280
Blašsķša 281
Blašsķša 281
Blašsķša 282
Blašsķša 282
Blašsķša 283
Blašsķša 283
Blašsķša 284
Blašsķša 284
Blašsķša 285
Blašsķša 285
Blašsķša 286
Blašsķša 286
Blašsķša 287
Blašsķša 287
Blašsķša 288
Blašsķša 288
Blašsķša 289
Blašsķša 289
Blašsķša 290
Blašsķša 290
Blašsķša 291
Blašsķša 291
Blašsķša 292
Blašsķša 292
Blašsķša 293
Blašsķša 293
Blašsķša 294
Blašsķša 294
Blašsķša 295
Blašsķša 295
Blašsķša 296
Blašsķša 296
Blašsķša 297
Blašsķša 297
Blašsķša 298
Blašsķša 298
Blašsķša 299
Blašsķša 299
Blašsķša 300
Blašsķša 300
Blašsķša 301
Blašsķša 301
Blašsķša 302
Blašsķša 302
Blašsķša 303
Blašsķša 303
Blašsķša 304
Blašsķša 304
Blašsķša 305
Blašsķša 305
Blašsķša 306
Blašsķša 306
Blašsķša 307
Blašsķša 307
Blašsķša 308
Blašsķša 308
Blašsķša 309
Blašsķša 309
Blašsķša 310
Blašsķša 310
Blašsķša 311
Blašsķša 311
Blašsķša 312
Blašsķša 312
Blašsķša 313
Blašsķša 313
Blašsķša 314
Blašsķša 314
Blašsķša 315
Blašsķša 315
Blašsķša 316
Blašsķša 316
Blašsķša 317
Blašsķša 317
Blašsķša 318
Blašsķša 318
Blašsķša 319
Blašsķša 319
Blašsķša 320
Blašsķša 320
Blašsķša 321
Blašsķša 321
Blašsķša 322
Blašsķša 322
Blašsķša 323
Blašsķša 323
Blašsķša 324
Blašsķša 324
Blašsķša 325
Blašsķša 325
Blašsķša 326
Blašsķša 326
Blašsķša 327
Blašsķša 327
Blašsķša 328
Blašsķša 328
Blašsķša 329
Blašsķša 329
Blašsķša 330
Blašsķša 330
Blašsķša 331
Blašsķša 331
Blašsķša 332
Blašsķša 332
Blašsķša 333
Blašsķša 333
Blašsķša 334
Blašsķša 334
Blašsķša 335
Blašsķša 335
Blašsķša 336
Blašsķša 336
Blašsķša 337
Blašsķša 337
Blašsķša 338
Blašsķša 338
Blašsķša 339
Blašsķša 339
Blašsķša 340
Blašsķša 340
Blašsķša 341
Blašsķša 341
Blašsķša 342
Blašsķša 342
Blašsķša 343
Blašsķša 343
Blašsķša 344
Blašsķša 344
Blašsķša 345
Blašsķša 345
Blašsķša 346
Blašsķša 346
Blašsķša 347
Blašsķša 347
Blašsķša 348
Blašsķša 348
Blašsķša 349
Blašsķša 349
Blašsķša 350
Blašsķša 350
Blašsķša 351
Blašsķša 351
Blašsķša 352
Blašsķša 352
Blašsķša 353
Blašsķša 353
Blašsķša 354
Blašsķša 354
Blašsķša 355
Blašsķša 355
Blašsķša 356
Blašsķša 356
Blašsķša 357
Blašsķša 357
Blašsķša 358
Blašsķša 358
Blašsķša 359
Blašsķša 359
Blašsķša 360
Blašsķša 360
Blašsķša 361
Blašsķša 361
Blašsķša 362
Blašsķša 362
Blašsķša 363
Blašsķša 363
Blašsķša 364
Blašsķša 364
Blašsķša 365
Blašsķša 365
Blašsķša 366
Blašsķša 366
Blašsķša 367
Blašsķša 367
Blašsķša 368
Blašsķša 368
Blašsķša 369
Blašsķša 369
Blašsķša 370
Blašsķša 370
Blašsķša 371
Blašsķša 371
Blašsķša 372
Blašsķša 372
Blašsķša 373
Blašsķša 373
Blašsķša 374
Blašsķša 374
Blašsķša 375
Blašsķša 375
Blašsķša 376
Blašsķša 376
Blašsķša 377
Blašsķša 377
Blašsķša 378
Blašsķša 378
Blašsķša 379
Blašsķša 379
Blašsķša 380
Blašsķša 380
Blašsķša 381
Blašsķša 381
Blašsķša 382
Blašsķša 382
Blašsķša 383
Blašsķša 383
Blašsķša 384
Blašsķša 384
Blašsķša 385
Blašsķša 385
Blašsķša 386
Blašsķša 386
Blašsķša 387
Blašsķša 387
Blašsķša 388
Blašsķša 388
Blašsķša 389
Blašsķša 389
Blašsķša 390
Blašsķša 390
Blašsķša 391
Blašsķša 391
Blašsķša 392
Blašsķša 392
Kįpa III
Kįpa III
Kįpa IV
Kįpa IV