Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Tķmarit Mįls og menningar

PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Tķmarit Mįls og menningar

						Tímarit Máls og menningar
einnig hefur gert bókina „einstaka í ís-
lenskum bókmenntum" (113).
Bent er á þann eiginleika textans „að
blanda saman háleitum hlutum og lág-
kúrulegum, andlegum og líkamlegum
[. . .], gera hið hátíðlegasta hlálegt og
hið hlálegasta merkilegt" (115-116).
Þetta kemur ekki síst fram í spaugilegu
myndmáli. I því sambandi er vísað til
rússneska fræðimannsins Mikhail
Bakhtin og hugtaks þess sem hann
nefnir „karnívalisma". Það er sótt til
kjötkveðjuhátíðarinnar á miðöldum í
kaþólskum sið, þegar fólkinu var leyft
að snúa öllum hefðbundnum valdahlut-
föllum á haus og gera gys að því heil-
aga. Samkvæmt Bakhtin hefur þessi
„hláturmenning alþýðunnar" „rutt
braut endurnýjunar í lausamálsbók-
menntum" (115); rit miðaldamunksins
Frangois Rabelais sé eitt dæmi þess. Það
er auðvitað ekkert beint samband milli
kjötkveðjuhátíðar miðalda og bréfsins
til Láru. En hugtakið karnívalismi lýsir
nokkuð vel afstöðu Þórbergs.
Það er margt sameiginlegt með Bréfi
til Láru og Vefaranum. Sjálfhverfa og
huglægni bréfritarans einkenna einnig
Stein Elliða, einsog þjóðfélagsleg gagn-
rýni og virðingarleysi yfirleitt gagnvart
hefðbundnum sjónarmiðum. En þó að
áhrif Bréfs til Láru á Vefarann séu að
vissu leyti augljós, þá er verk Halldórs
Laxness vafalaust langtum meiri nýj-
ung, þegar um er að ræða innlimun ís-
lenskra bókmennta í evrópskan menn-
ingarfélagsskap upp úr heimsstyrjöld-
inni fyrri. Sjóndeildarhringurinn er
miklu víðari í Vefaranum. Skáldleg til-
þrif eru fjölbreyttari og sýna áhrif frá
ýmsum bókmenntastefnum samtímans,
meðal annars súrrealismanum. Forsend-
ur Vefarans eru að sækja frekar til út-
Ianda en til Islands.
Það eru ekki nema tveir síðustu meg-
inkaflarnir í „Loksins, loksins", rúmur
þriðjungur textans, sem fjalla beint um
Vefarann: „Vefarinn í hraðlest
evrópskra bókmennta" (131-201) og
„Endalok Vefarans og framhaldslíf"
(203-208). Ég get ekki neitað því, að
einmitt sá hluti bókarinnar hefur valdið
mér nokkrum vonbrigðum. I mínum
augum er óþarflega miklu rúmi varið
handa þeim þremenningum August
Strindberg, Giovanni Papini og Otto
Weininger (139-160). Satt er það, þeir
hafa allir hver á sinn hátt haft mikil
áhrif á viðhorf og stíl Vefarans. En það
er Iöngu útrætt mál, og hefði mátt af-
greiða á færri blaðsíðum.
Sá þáttur í skilgreiningu höfundar á
Vefaranum, sem mér hefur þótt einna
bestur er „Steinn og Diljá" (188-198).
Sjónarmiðin eru að vísu ekki ný, en
margt er þar vel sagt, og þýðingu Diljár
sem andstæðu Steins ágætlega lýst.
„Höfundurinn hefur skapað Diljá til að
leggja mælikvarða hins mannlega á of-
vaxið ég-skrímsli aldamótatímans."
(193) Diljá er „rétt einsog konan hjá
Strindberg og Weininger klofin út úr
Steini sjálfum: Hún er sú hlið hans sem
hann reynir að bæla með öllum ráðum
af því hún snýst gegn fullkomnunar-
þránni; hún er hið jarðneska og hold-
lega". „Diljá er ekki fulltrúi neinnar
stefnu, hún bara er." (194)
Kaflinn „Form og formleysa" (195-
201) hefði gjarnan mátt vera Iengri en
þessar sjö blaðsíður. Form og stíll eru
sérkenni höfundar, hvað sem söguefni
og innihaldi líður. Við þekkjum Hall-
dór Laxness í næstum því hverri setn-
ingu sem hann hefur sett á pappírinn
sem fullþroskaður rithöfundur. Hér er
mikið og forvitnilegt en um leið kröfu-
hart   verkefni,   sem   hefur   verið   lítt
374
					
Fela smįmyndir
Kįpa I
Kįpa I
Kįpa II
Kįpa II
Blašsķša 257
Blašsķša 257
Blašsķša 258
Blašsķša 258
Blašsķša 259
Blašsķša 259
Blašsķša 260
Blašsķša 260
Blašsķša 261
Blašsķša 261
Blašsķša 262
Blašsķša 262
Blašsķša 263
Blašsķša 263
Blašsķša 264
Blašsķša 264
Blašsķša 265
Blašsķša 265
Blašsķša 266
Blašsķša 266
Blašsķša 267
Blašsķša 267
Blašsķša 268
Blašsķša 268
Blašsķša 269
Blašsķša 269
Blašsķša 270
Blašsķša 270
Blašsķša 271
Blašsķša 271
Blašsķša 272
Blašsķša 272
Blašsķša 273
Blašsķša 273
Blašsķša 274
Blašsķša 274
Blašsķša 275
Blašsķša 275
Blašsķša 276
Blašsķša 276
Blašsķša 277
Blašsķša 277
Blašsķša 278
Blašsķša 278
Blašsķša 279
Blašsķša 279
Blašsķša 280
Blašsķša 280
Blašsķša 281
Blašsķša 281
Blašsķša 282
Blašsķša 282
Blašsķša 283
Blašsķša 283
Blašsķša 284
Blašsķša 284
Blašsķša 285
Blašsķša 285
Blašsķša 286
Blašsķša 286
Blašsķša 287
Blašsķša 287
Blašsķša 288
Blašsķša 288
Blašsķša 289
Blašsķša 289
Blašsķša 290
Blašsķša 290
Blašsķša 291
Blašsķša 291
Blašsķša 292
Blašsķša 292
Blašsķša 293
Blašsķša 293
Blašsķša 294
Blašsķša 294
Blašsķša 295
Blašsķša 295
Blašsķša 296
Blašsķša 296
Blašsķša 297
Blašsķša 297
Blašsķša 298
Blašsķša 298
Blašsķša 299
Blašsķša 299
Blašsķša 300
Blašsķša 300
Blašsķša 301
Blašsķša 301
Blašsķša 302
Blašsķša 302
Blašsķša 303
Blašsķša 303
Blašsķša 304
Blašsķša 304
Blašsķša 305
Blašsķša 305
Blašsķša 306
Blašsķša 306
Blašsķša 307
Blašsķša 307
Blašsķša 308
Blašsķša 308
Blašsķša 309
Blašsķša 309
Blašsķša 310
Blašsķša 310
Blašsķša 311
Blašsķša 311
Blašsķša 312
Blašsķša 312
Blašsķša 313
Blašsķša 313
Blašsķša 314
Blašsķša 314
Blašsķša 315
Blašsķša 315
Blašsķša 316
Blašsķša 316
Blašsķša 317
Blašsķša 317
Blašsķša 318
Blašsķša 318
Blašsķša 319
Blašsķša 319
Blašsķša 320
Blašsķša 320
Blašsķša 321
Blašsķša 321
Blašsķša 322
Blašsķša 322
Blašsķša 323
Blašsķša 323
Blašsķša 324
Blašsķša 324
Blašsķša 325
Blašsķša 325
Blašsķša 326
Blašsķša 326
Blašsķša 327
Blašsķša 327
Blašsķša 328
Blašsķša 328
Blašsķša 329
Blašsķša 329
Blašsķša 330
Blašsķša 330
Blašsķša 331
Blašsķša 331
Blašsķša 332
Blašsķša 332
Blašsķša 333
Blašsķša 333
Blašsķša 334
Blašsķša 334
Blašsķša 335
Blašsķša 335
Blašsķša 336
Blašsķša 336
Blašsķša 337
Blašsķša 337
Blašsķša 338
Blašsķša 338
Blašsķša 339
Blašsķša 339
Blašsķša 340
Blašsķša 340
Blašsķša 341
Blašsķša 341
Blašsķša 342
Blašsķša 342
Blašsķša 343
Blašsķša 343
Blašsķša 344
Blašsķša 344
Blašsķša 345
Blašsķša 345
Blašsķša 346
Blašsķša 346
Blašsķša 347
Blašsķša 347
Blašsķša 348
Blašsķša 348
Blašsķša 349
Blašsķša 349
Blašsķša 350
Blašsķša 350
Blašsķša 351
Blašsķša 351
Blašsķša 352
Blašsķša 352
Blašsķša 353
Blašsķša 353
Blašsķša 354
Blašsķša 354
Blašsķša 355
Blašsķša 355
Blašsķša 356
Blašsķša 356
Blašsķša 357
Blašsķša 357
Blašsķša 358
Blašsķša 358
Blašsķša 359
Blašsķša 359
Blašsķša 360
Blašsķša 360
Blašsķša 361
Blašsķša 361
Blašsķša 362
Blašsķša 362
Blašsķša 363
Blašsķša 363
Blašsķša 364
Blašsķša 364
Blašsķša 365
Blašsķša 365
Blašsķša 366
Blašsķša 366
Blašsķša 367
Blašsķša 367
Blašsķša 368
Blašsķša 368
Blašsķša 369
Blašsķša 369
Blašsķša 370
Blašsķša 370
Blašsķša 371
Blašsķša 371
Blašsķša 372
Blašsķša 372
Blašsķša 373
Blašsķša 373
Blašsķša 374
Blašsķša 374
Blašsķša 375
Blašsķša 375
Blašsķša 376
Blašsķša 376
Blašsķša 377
Blašsķša 377
Blašsķša 378
Blašsķša 378
Blašsķša 379
Blašsķša 379
Blašsķša 380
Blašsķša 380
Blašsķša 381
Blašsķša 381
Blašsķša 382
Blašsķša 382
Blašsķša 383
Blašsķša 383
Blašsķša 384
Blašsķša 384
Blašsķša 385
Blašsķša 385
Blašsķša 386
Blašsķša 386
Blašsķša 387
Blašsķša 387
Blašsķša 388
Blašsķša 388
Blašsķša 389
Blašsķša 389
Blašsķša 390
Blašsķša 390
Blašsķša 391
Blašsķša 391
Blašsķša 392
Blašsķša 392
Kįpa III
Kįpa III
Kįpa IV
Kįpa IV