Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Tķmarit Mįls og menningar

PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Tķmarit Mįls og menningar

						leiðir hjá sér spurninguna um uppruna
einstakra kvæða, en hann notar þessa
kenningu - sem nefna mætti kenning-
una um „sísköpun kvæðanna" (eins og
úrelt eðlisfræði hélt einu sinni fram
kenningunni um „sísköpun efnisins") -
til að vísa á bug hugmyndum um
„ákveðinn aldur einstakra kvæða":
„ekki er hægt að tala um ákveðinn aldur
einstakra kvæða eins og fyrri fræði-
menn gerðu þegar þeir flokkuðu kvæð-
in eftir aldri og túlkuðu einkenni hvers
flokks sem einkenni þess tímaskeiðs
sem ól kvæðin af sér" (bls. 90). Þar sem
kvæðin voru sífellt að endurnýjast er
ekki hægt að koma með aðra tímasetn-
ingu en þá þegar þau voru fyrst færð í
letur, því fram að því voru þau væntan-
lega „þáttur lifandi hefðar", og af því
leiðir einnig að ástæðulaust er að vera
með nokkrar vangaveltur um það hvað
upphaflega kunni að hafa verið í kvæð-
unum. Því eigi menn að einbeita sér að
„Völuspá eins og hún er og um leið
hætta að rannsaka hana af því að hún
varðveiti brot af einhverju öðru og
eldra. Þar með opnast leið til að meta
Vóluspá og önnur eddukvæði sem sjálf-
stæð listaverk" (bls. 90).
Útgefandi neitar því þó ekki, að sú
flokkaskipting eddukvæða sem fyrri
fræðimenn gerðu eftir hugmyndum sín-
um um aldur einstakra kvæða hafi við
einhver rök að styðjast, en hann viil
skýra muninn á kvæðum þessara flokka
eftir „umhverfinu": kvæðin hafi sem sé
„fengið einkenni sín af flutningi við
ólíkar aðstæður" (bls. 90). Sum kvæðin
bendi þannig til „höfðingjalífs og kon-
ungshirðar", önnur séu „kvenleg", og á
enn önnur hafi „bændur og múga-
menn" sett mark sitt. „Þannig er hægt
að raða eddukvæðum í flokka eftir vís-
bendingum um það umhverfi sem fóstr-
Umsagnir um bakur
aði þau. Helsti kosturinn við slíka
flokkun er að ekki þarf að líta svo á að
eitt kvæði byggi á öðru sem talið hefur
verið eldra" (bls. 90).
Þetta er svo sem gott og blessað, en
gallinn við þessa kenningu er sá, að fyr-
ir henni eru hvorki neinar heimildir né
rök: hún er hugdetta, eitthvað sem hægt
er að „gera ráð fyrir". En þær heimildir
sem fyrir hendi eru benda í allt aðra átt:
samkvæmt þeim voru til ákveðin skáld
sem skáru sig frá öðrum mönnum m.a.
að því leyti að þau höfðu á sínu valdi
hina flóknu tækni skáldskaparlistarinn-
ar, þessi skáld ortu kvxbi sem aðrir
menn hlustuðu á og lærðu síðan ef þeim
bauð svo við að horfa, og þannig gátu
verk þeirra varðveist. Nú kynnu ein-
hverjir að koma hér með mótbárur á
þeim forsendum að heimildirnar nái
einungis til dróttkvæða og um eddu-
kvæði hafi gilt aðrar reglur. En er það
svo víst? Því verður ekki á móti mælt,
að fjölmórg eddukvæði hafa skýran
heildarsvip, hugsun, viðhorf og stíl, sem
bera merki ákveðins höfundar. Það get-
ur verið að menn hafi getað lappað upp
á götótt eddukvæði, þegar sagan sem
þau sögðu var kunn úr öðrum heimild-
um, líkt og menn löppuðu upp á kirkju-
málverk með því að mála nýjan hala á
andskotann, af því að tiltækar heimildir
voru fyrir því að andskotinn hefði hala.
Það getur líka verið, að vísur hafi siæðst
úr einu kvæði í annað eða kvæði jafnvel
verið brædd saman, af því að þau sögðu
sömu sögu eða kafla úr sömu sögu. En
takmarkaður grundvöllur var fyrir slík-
um breytingum í þeim tveimur kvæð-
um, sem hér er verið að fjalla um, því að
þau rekja ekki beinlínis neina alkunna
sögu, eða gera það a.m.k. á svo frum-
legan hátt, að skyldleiki við aðra texta
er lítill. Því má heldur ekki gleyma að
383
					
Fela smįmyndir
Kįpa I
Kįpa I
Kįpa II
Kįpa II
Blašsķša 257
Blašsķša 257
Blašsķša 258
Blašsķša 258
Blašsķša 259
Blašsķša 259
Blašsķša 260
Blašsķša 260
Blašsķša 261
Blašsķša 261
Blašsķša 262
Blašsķša 262
Blašsķša 263
Blašsķša 263
Blašsķša 264
Blašsķša 264
Blašsķša 265
Blašsķša 265
Blašsķša 266
Blašsķša 266
Blašsķša 267
Blašsķša 267
Blašsķša 268
Blašsķša 268
Blašsķša 269
Blašsķša 269
Blašsķša 270
Blašsķša 270
Blašsķša 271
Blašsķša 271
Blašsķša 272
Blašsķša 272
Blašsķša 273
Blašsķša 273
Blašsķša 274
Blašsķša 274
Blašsķša 275
Blašsķša 275
Blašsķša 276
Blašsķša 276
Blašsķša 277
Blašsķša 277
Blašsķša 278
Blašsķša 278
Blašsķša 279
Blašsķša 279
Blašsķša 280
Blašsķša 280
Blašsķša 281
Blašsķša 281
Blašsķša 282
Blašsķša 282
Blašsķša 283
Blašsķša 283
Blašsķša 284
Blašsķša 284
Blašsķša 285
Blašsķša 285
Blašsķša 286
Blašsķša 286
Blašsķša 287
Blašsķša 287
Blašsķša 288
Blašsķša 288
Blašsķša 289
Blašsķša 289
Blašsķša 290
Blašsķša 290
Blašsķša 291
Blašsķša 291
Blašsķša 292
Blašsķša 292
Blašsķša 293
Blašsķša 293
Blašsķša 294
Blašsķša 294
Blašsķša 295
Blašsķša 295
Blašsķša 296
Blašsķša 296
Blašsķša 297
Blašsķša 297
Blašsķša 298
Blašsķša 298
Blašsķša 299
Blašsķša 299
Blašsķša 300
Blašsķša 300
Blašsķša 301
Blašsķša 301
Blašsķša 302
Blašsķša 302
Blašsķša 303
Blašsķša 303
Blašsķša 304
Blašsķša 304
Blašsķša 305
Blašsķša 305
Blašsķša 306
Blašsķša 306
Blašsķša 307
Blašsķša 307
Blašsķša 308
Blašsķša 308
Blašsķša 309
Blašsķša 309
Blašsķša 310
Blašsķša 310
Blašsķša 311
Blašsķša 311
Blašsķša 312
Blašsķša 312
Blašsķša 313
Blašsķša 313
Blašsķša 314
Blašsķša 314
Blašsķša 315
Blašsķša 315
Blašsķša 316
Blašsķša 316
Blašsķša 317
Blašsķša 317
Blašsķša 318
Blašsķša 318
Blašsķša 319
Blašsķša 319
Blašsķša 320
Blašsķša 320
Blašsķša 321
Blašsķša 321
Blašsķša 322
Blašsķša 322
Blašsķša 323
Blašsķša 323
Blašsķša 324
Blašsķša 324
Blašsķša 325
Blašsķša 325
Blašsķša 326
Blašsķša 326
Blašsķša 327
Blašsķša 327
Blašsķša 328
Blašsķša 328
Blašsķša 329
Blašsķša 329
Blašsķša 330
Blašsķša 330
Blašsķša 331
Blašsķša 331
Blašsķša 332
Blašsķša 332
Blašsķša 333
Blašsķša 333
Blašsķša 334
Blašsķša 334
Blašsķša 335
Blašsķša 335
Blašsķša 336
Blašsķša 336
Blašsķša 337
Blašsķša 337
Blašsķša 338
Blašsķša 338
Blašsķša 339
Blašsķša 339
Blašsķša 340
Blašsķša 340
Blašsķša 341
Blašsķša 341
Blašsķša 342
Blašsķša 342
Blašsķša 343
Blašsķša 343
Blašsķša 344
Blašsķša 344
Blašsķša 345
Blašsķša 345
Blašsķša 346
Blašsķša 346
Blašsķša 347
Blašsķša 347
Blašsķša 348
Blašsķša 348
Blašsķša 349
Blašsķša 349
Blašsķša 350
Blašsķša 350
Blašsķša 351
Blašsķša 351
Blašsķša 352
Blašsķša 352
Blašsķša 353
Blašsķša 353
Blašsķša 354
Blašsķša 354
Blašsķša 355
Blašsķša 355
Blašsķša 356
Blašsķša 356
Blašsķša 357
Blašsķša 357
Blašsķša 358
Blašsķša 358
Blašsķša 359
Blašsķša 359
Blašsķša 360
Blašsķša 360
Blašsķša 361
Blašsķša 361
Blašsķša 362
Blašsķša 362
Blašsķša 363
Blašsķša 363
Blašsķša 364
Blašsķša 364
Blašsķša 365
Blašsķša 365
Blašsķša 366
Blašsķša 366
Blašsķša 367
Blašsķša 367
Blašsķša 368
Blašsķša 368
Blašsķša 369
Blašsķša 369
Blašsķša 370
Blašsķša 370
Blašsķša 371
Blašsķša 371
Blašsķša 372
Blašsķša 372
Blašsķša 373
Blašsķša 373
Blašsķša 374
Blašsķša 374
Blašsķša 375
Blašsķša 375
Blašsķša 376
Blašsķša 376
Blašsķša 377
Blašsķša 377
Blašsķša 378
Blašsķša 378
Blašsķša 379
Blašsķša 379
Blašsķša 380
Blašsķša 380
Blašsķša 381
Blašsķša 381
Blašsķša 382
Blašsķša 382
Blašsķša 383
Blašsķša 383
Blašsķša 384
Blašsķša 384
Blašsķša 385
Blašsķša 385
Blašsķša 386
Blašsķša 386
Blašsķša 387
Blašsķša 387
Blašsķša 388
Blašsķša 388
Blašsķša 389
Blašsķša 389
Blašsķša 390
Blašsķša 390
Blašsķša 391
Blašsķša 391
Blašsķša 392
Blašsķša 392
Kįpa III
Kįpa III
Kįpa IV
Kįpa IV