Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Tķmarit Mįls og menningar

PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Tķmarit Mįls og menningar

						Tímarit Máls og menningar
"Hljóðs bið eg
allar kindir".
Samkvæmt orðum hans er þarna komin
hin „nýja Völuspá" sem birtist lesend-
um í fyrsta skipti, því þessi texti „skipti
sköpum varðandi heildartúlkun kvæðis-
ins": í þessum upphafsorðum Konungs-
bókar sé völvan sem sé einungis að
ávarpa mennina en ekki goðin, en svo
túlkar útgefandi framhaldið á þann hátt,
að mennirnir vilji að hún segi söguna í
áheyrn Óðins. I samræmi við þetta
skýrir hann síðan 28. vísu á þann hátt
að völvan hafi áður aflað sér visku hjá
Óðni en ekki öfugt: þekking hennar
komi frá honum.
En sitthvað virðist nú bogið við þessa
kenningu. Ljóðlínan „Hljóðs bið eg" er
of stutt, og þótt Völuspá sé ekki að öllu
leyti reglulegt kvæði, er ekki hægt að
benda henni til stuðnings á neina aðra
þríkvæða ljóðlínu (nema þá „á Gimlé" í
62. vísu, sem þó hefur sennilega verið á
eilítið eldra málsstigi „á Gimléi"). Það
væri í meira lagi undarlegt að byrja svo
voldugt kvæði sem Völuspá er á óreglu-
legri ljóðlínu, þessi mikla áhersla sem
þannig myndast á fornafninu „eg" er
harla óeðlileg, og stuðlasetningin „eg -
allar" er þess vegna heldur ekki sann-
færandi. Hvað hrynjandi og stuðlasetn-
ingu snertir fellur hins vegar allt í ljúfa
löð ef orðinu „helgar" er bætt inn í, og
eru þess vegna miklar líkur á því að
Hauksbók geymi hér réttan texta. Er
ekki meiri leiðrétting að taka „helgar"
eftir henni heldur en eignarfallið
„Heimdallar" („Heimdalar" kemur
tvisvar fyrir í Konungsbók, og er því
ekki hér bein pennaglöp).
En fleira mætti nefna. Ef völvan
ávarpar einungis mennina eru orðin
„allar kindir" heldur óljós: þau segja
meira en „megir Heimdallar" og eru því
ekki tvítekning á hugsun þeirra orða, en
hins vegar er ekki skýrt hvað við er átt.
Það er líka óeðlilegt að mennirnir vilji
að völvan segi sögu sína í áheyrn Óðins,
en samt ávarpi hún þá eingöngu en ekki
höfuðgoðið sjálft. Væri það ekki brot á
siðareglum? Það bætir gráu ofan á svart
að túlka 28. vísu, sem erfitt er að skilja
öðru vísi en svo að þar sé Oðinn að leita
frétta hjá völvunni, á þann hátt að völv-
an hafi fengið visku sína hjá Óðni: hún
á sem sé að þylja yfir honum það sem
hann sjálfur hafði áður sagt henni! Til
þess að eitthvert vit fáist í þetta þyrfti
eiginlega að breyta nafni kvæðisins (sem
stendur hvort sem er ekki í Konungs-
bók né heldur Hauksbók heldur aðeins
í Snorra-Eddu og útgefandi hefði því átt
að sleppa ef hann hefði viljað vera í
samræmi við sínar eigin kenningar) og
kalla Völuspá „Munnlega prófið". Það
kemur fram í kvæðinu, að ræða völv-
unnar er staðsett á vissu augnabliki
heimssögunnar, og þá er Óðinn farinn
að leita sér visku með ýmsu móti, m.a.
hjá skyggnum og yfirnáttúrulegum ver-
um. Sá skilningur eldri fræðimanna að
völvan flytji spá sína að beiðni Óðins
frammi fyrir goðum og mönnum er
rökréttur og í góðu samræmi við text-
ann í heild. Því verður ekki betur séð en
útgefandi styðji sig hér við gallaðan
texta eða hreina ritvillu eins handrits
(gegn vitnisburði annars handrits) og
búi til kenningu sem hvorki er haus né
sporður á, og er það heldur rassbögu-
legt að fara svona með upphaf kvæðis-
ins og „umgerð" spárinnar. Þá mætti al-
veg eins halda því fram, að upphafsorð-
in „Hljóðs bið eg allar kindir" sýni að
Völuspá sé hjarðljóð.
Sú kenning útgefanda að menn eigi að
taka kvæðið eins og það er og vera ekki
með neinar vangaveltur um það sem
386
					
Fela smįmyndir
Kįpa I
Kįpa I
Kįpa II
Kįpa II
Blašsķša 257
Blašsķša 257
Blašsķša 258
Blašsķša 258
Blašsķša 259
Blašsķša 259
Blašsķša 260
Blašsķša 260
Blašsķša 261
Blašsķša 261
Blašsķša 262
Blašsķša 262
Blašsķša 263
Blašsķša 263
Blašsķša 264
Blašsķša 264
Blašsķša 265
Blašsķša 265
Blašsķša 266
Blašsķša 266
Blašsķša 267
Blašsķša 267
Blašsķša 268
Blašsķša 268
Blašsķša 269
Blašsķša 269
Blašsķša 270
Blašsķša 270
Blašsķša 271
Blašsķša 271
Blašsķša 272
Blašsķša 272
Blašsķša 273
Blašsķša 273
Blašsķša 274
Blašsķša 274
Blašsķša 275
Blašsķša 275
Blašsķša 276
Blašsķša 276
Blašsķša 277
Blašsķša 277
Blašsķša 278
Blašsķša 278
Blašsķša 279
Blašsķša 279
Blašsķša 280
Blašsķša 280
Blašsķša 281
Blašsķša 281
Blašsķša 282
Blašsķša 282
Blašsķša 283
Blašsķša 283
Blašsķša 284
Blašsķša 284
Blašsķša 285
Blašsķša 285
Blašsķša 286
Blašsķša 286
Blašsķša 287
Blašsķša 287
Blašsķša 288
Blašsķša 288
Blašsķša 289
Blašsķša 289
Blašsķša 290
Blašsķša 290
Blašsķša 291
Blašsķša 291
Blašsķša 292
Blašsķša 292
Blašsķša 293
Blašsķša 293
Blašsķša 294
Blašsķša 294
Blašsķša 295
Blašsķša 295
Blašsķša 296
Blašsķša 296
Blašsķša 297
Blašsķša 297
Blašsķša 298
Blašsķša 298
Blašsķša 299
Blašsķša 299
Blašsķša 300
Blašsķša 300
Blašsķša 301
Blašsķša 301
Blašsķša 302
Blašsķša 302
Blašsķša 303
Blašsķša 303
Blašsķša 304
Blašsķša 304
Blašsķša 305
Blašsķša 305
Blašsķša 306
Blašsķša 306
Blašsķša 307
Blašsķša 307
Blašsķša 308
Blašsķša 308
Blašsķša 309
Blašsķša 309
Blašsķša 310
Blašsķša 310
Blašsķša 311
Blašsķša 311
Blašsķša 312
Blašsķša 312
Blašsķša 313
Blašsķša 313
Blašsķša 314
Blašsķša 314
Blašsķša 315
Blašsķša 315
Blašsķša 316
Blašsķša 316
Blašsķša 317
Blašsķša 317
Blašsķša 318
Blašsķša 318
Blašsķša 319
Blašsķša 319
Blašsķša 320
Blašsķša 320
Blašsķša 321
Blašsķša 321
Blašsķša 322
Blašsķša 322
Blašsķša 323
Blašsķša 323
Blašsķša 324
Blašsķša 324
Blašsķša 325
Blašsķša 325
Blašsķša 326
Blašsķša 326
Blašsķša 327
Blašsķša 327
Blašsķša 328
Blašsķša 328
Blašsķša 329
Blašsķša 329
Blašsķša 330
Blašsķša 330
Blašsķša 331
Blašsķša 331
Blašsķša 332
Blašsķša 332
Blašsķša 333
Blašsķša 333
Blašsķša 334
Blašsķša 334
Blašsķša 335
Blašsķša 335
Blašsķša 336
Blašsķša 336
Blašsķša 337
Blašsķša 337
Blašsķša 338
Blašsķša 338
Blašsķša 339
Blašsķša 339
Blašsķša 340
Blašsķša 340
Blašsķša 341
Blašsķša 341
Blašsķša 342
Blašsķša 342
Blašsķša 343
Blašsķša 343
Blašsķša 344
Blašsķša 344
Blašsķša 345
Blašsķša 345
Blašsķša 346
Blašsķša 346
Blašsķša 347
Blašsķša 347
Blašsķša 348
Blašsķša 348
Blašsķša 349
Blašsķša 349
Blašsķša 350
Blašsķša 350
Blašsķša 351
Blašsķša 351
Blašsķša 352
Blašsķša 352
Blašsķša 353
Blašsķša 353
Blašsķša 354
Blašsķša 354
Blašsķša 355
Blašsķša 355
Blašsķša 356
Blašsķša 356
Blašsķša 357
Blašsķša 357
Blašsķša 358
Blašsķša 358
Blašsķša 359
Blašsķša 359
Blašsķša 360
Blašsķša 360
Blašsķša 361
Blašsķša 361
Blašsķša 362
Blašsķša 362
Blašsķša 363
Blašsķša 363
Blašsķša 364
Blašsķša 364
Blašsķša 365
Blašsķša 365
Blašsķša 366
Blašsķša 366
Blašsķša 367
Blašsķša 367
Blašsķša 368
Blašsķša 368
Blašsķša 369
Blašsķša 369
Blašsķša 370
Blašsķša 370
Blašsķša 371
Blašsķša 371
Blašsķša 372
Blašsķša 372
Blašsķša 373
Blašsķša 373
Blašsķša 374
Blašsķša 374
Blašsķša 375
Blašsķša 375
Blašsķša 376
Blašsķša 376
Blašsķša 377
Blašsķša 377
Blašsķša 378
Blašsķša 378
Blašsķša 379
Blašsķša 379
Blašsķša 380
Blašsķša 380
Blašsķša 381
Blašsķša 381
Blašsķša 382
Blašsķša 382
Blašsķša 383
Blašsķša 383
Blašsķša 384
Blašsķša 384
Blašsķša 385
Blašsķša 385
Blašsķša 386
Blašsķša 386
Blašsķša 387
Blašsķša 387
Blašsķša 388
Blašsķša 388
Blašsķša 389
Blašsķša 389
Blašsķša 390
Blašsķša 390
Blašsķša 391
Blašsķša 391
Blašsķša 392
Blašsķša 392
Kįpa III
Kįpa III
Kįpa IV
Kįpa IV