Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Tķmarit Mįls og menningar

PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Tķmarit Mįls og menningar

						hafa þroskandi gildi fyrir barnið að allt fari
vel að lokum.
Bóklestur er almennt þroskandi á mjög
mörgum sviðum. Hann þroskar vitsmuni
vegna þess að hver lesin bók bætir ein-
hverju við það sem við áður vissum, gerir
okkur vitrari. Hann þroskar tilfinningar
vegna þess að bóklestur byggir á innlifun,
samsömun lesanda við sögupersónu og þar
með ætti innsæi í tilfinningar fólks að eflast,
bæði sínar eigin og annarra. Lestur þroskar
ímyndunarafl því að lesandi þarf að setja
sér fyrir hugskotssjónirþað sem hann les og
það er ótrúlega margt sem getur hent í bók-
um. Lestur þroskar líka samskiptahæfni
vegna þess að bækur fjalla um samskipti
sögupersóna og þar kynnumst við bæði
góðum fordæmum og hvað varast ber. —
Já, gleymum ekki góðum móral — í gegn-
um tíðina hefur það hlutverk barna- og ung-
lingabókmennta að halda að börnum góðri
og uppbyggilegri siðfræði verið mjög í há-
vegum haft og stundum svo að það hefur
verið þrúgandi og annað gleymst. En ásamt
öðru er þetta auðvitað mikilvægt hlutverk.
Bóklestur eflir hæfíleika til að einbeita sér
og er jafnframt afslappandi mótvægi við
hraða og mörg áreiti skjámiðlanna. Síðast
en ekki síst er bóklestur áreiðanlega besta
aðferðin til að efla málþroska og þarf varla
að rökstyðja það.
Svo margþætt áhrif getur bóklestur haft
og mætti víst lengur telja, en látum þetta
duga að sinni. En ég vil áður en lengra er
haldið minna á að forsenda þess að saga geti
haft áhrif er að lesandinn njóti hennar. Og
til þess að geta notið sögu verður lesandinn
að vera fær um að tileinka sér hana, geta
lesið hana eða hlustað á hana og skilið
efnið, og um þessar mundir er margt sem
truflar slfkt. Bók sem barni er fengin verður
að sjálfsögðu að vera í samræmi við mál-
þroska þess og lesþroska en reynsla lesand-
ans hefur líka heilmikil áhrif á hversu
móttækilegur hann er og ekki síst líðan. Það
þarf næði og jafnvægi með sjálfum sér til
að geta notið bókar en — vel á minnst —
bók getur líka stuðlað að vellíðan. Af bók-
um lærum við að meta þá lífshamingu sem
felst í hversdagslífínu en tölvuleikir og
myndbönd kenna okkur að það sé ekkert
gaman nema allt sé á fullri ferð, læti og
hasar. Líklega er nokkuð til í því sem
menntaskólanemi einn hélt fram á dögun-
um, að á meðan tölvuleikir og mynd-
bandagláp virka æsandi á krakka, þá virkar
bóklestur róandi.
Það þarf góðar bækur til að gegna svo
margþættu hlutverki. Þegar meta skal
barna- og unglingabókmenntir þarf óhjá-
kvæmilega að taka tillit til þroska lesenda
jafnframt því sem lagt er mat á bókmennta-
gildi. Eftirfarandi mælistika í 10 liðum
bendir á þau atriði sem mikilvægast er að
hafa í huga.
1. Sjónarhom barns eða unglings
Höfundar barna- og unglingabókmennta
samtímans velja langoftast þá frásagnarað-
ferð að nota sjónarhorn barna og unglinga
en í eldri bókum var oftar notað sjónarhorn
alviturs höfundar sem var fullorðinn og þá
var siðavendni oft áberandi. En það er ein-
mitt til að vera trúr reynslu barns eða ung-
lings sem höfundur skyldi setja sig í þeirra
spor og lýsa atburðum út frá þeirra sjónar-
hóli. Það auðveldar innlifun.
I dýrasögum er sjónarhorn oft hjá dýri
sem á einhvern hátt er í stöðu sem er sam-
bærileg stöðu barna og gerir lesanda auð-
velt að lifa sig inn í sögupersónuna sem þó
er dýr.
TMM 1992:1
					
Fela smįmyndir
Titilblaš og efnisyfirlit I
Titilblaš og efnisyfirlit I
Titilblaš og efnisyfirlit II
Titilblaš og efnisyfirlit II
Titilblaš og efnisyfirlit III
Titilblaš og efnisyfirlit III
Titilblaš og efnisyfirlit IV
Titilblaš og efnisyfirlit IV
Titilblaš og efnisyfirlit V
Titilblaš og efnisyfirlit V
Titilblaš og efnisyfirlit VI
Titilblaš og efnisyfirlit VI
Titilblaš og efnisyfirlit VII
Titilblaš og efnisyfirlit VII
Titilblaš og efnisyfirlit VIII
Titilblaš og efnisyfirlit VIII
Kįpa I
Kįpa I
Kįpa II
Kįpa II
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
Blašsķša 20
Blašsķša 20
Blašsķša 21
Blašsķša 21
Blašsķša 22
Blašsķša 22
Blašsķša 23
Blašsķša 23
Blašsķša 24
Blašsķša 24
Blašsķša 25
Blašsķša 25
Blašsķša 26
Blašsķša 26
Blašsķša 27
Blašsķša 27
Blašsķša 28
Blašsķša 28
Blašsķša 29
Blašsķša 29
Blašsķša 30
Blašsķša 30
Blašsķša 31
Blašsķša 31
Blašsķša 32
Blašsķša 32
Blašsķša 33
Blašsķša 33
Blašsķša 34
Blašsķša 34
Blašsķša 35
Blašsķša 35
Blašsķša 36
Blašsķša 36
Blašsķša 37
Blašsķša 37
Blašsķša 38
Blašsķša 38
Blašsķša 39
Blašsķša 39
Blašsķša 40
Blašsķša 40
Blašsķša 41
Blašsķša 41
Blašsķša 42
Blašsķša 42
Blašsķša 43
Blašsķša 43
Blašsķša 44
Blašsķša 44
Blašsķša 45
Blašsķša 45
Blašsķša 46
Blašsķša 46
Blašsķša 47
Blašsķša 47
Blašsķša 48
Blašsķša 48
Blašsķša 49
Blašsķša 49
Blašsķša 50
Blašsķša 50
Blašsķša 51
Blašsķša 51
Blašsķša 52
Blašsķša 52
Blašsķša 53
Blašsķša 53
Blašsķša 54
Blašsķša 54
Blašsķša 55
Blašsķša 55
Blašsķša 56
Blašsķša 56
Blašsķša 57
Blašsķša 57
Blašsķša 58
Blašsķša 58
Blašsķša 59
Blašsķša 59
Blašsķša 60
Blašsķša 60
Blašsķša 61
Blašsķša 61
Blašsķša 62
Blašsķša 62
Blašsķša 63
Blašsķša 63
Blašsķša 64
Blašsķša 64
Blašsķša 65
Blašsķša 65
Blašsķša 66
Blašsķša 66
Blašsķša 67
Blašsķša 67
Blašsķša 68
Blašsķša 68
Blašsķša 69
Blašsķša 69
Blašsķša 70
Blašsķša 70
Blašsķša 71
Blašsķša 71
Blašsķša 72
Blašsķša 72
Blašsķša 73
Blašsķša 73
Blašsķša 74
Blašsķša 74
Blašsķša 75
Blašsķša 75
Blašsķša 76
Blašsķša 76
Blašsķša 77
Blašsķša 77
Blašsķša 78
Blašsķša 78
Blašsķša 79
Blašsķša 79
Blašsķša 80
Blašsķša 80
Blašsķša 81
Blašsķša 81
Blašsķša 82
Blašsķša 82
Blašsķša 83
Blašsķša 83
Blašsķša 84
Blašsķša 84
Blašsķša 85
Blašsķša 85
Blašsķša 86
Blašsķša 86
Blašsķša 87
Blašsķša 87
Blašsķša 88
Blašsķša 88
Blašsķša 89
Blašsķša 89
Blašsķša 90
Blašsķša 90
Blašsķša 91
Blašsķša 91
Blašsķša 92
Blašsķša 92
Blašsķša 93
Blašsķša 93
Blašsķša 94
Blašsķša 94
Blašsķša 95
Blašsķša 95
Blašsķša 96
Blašsķša 96
Blašsķša 97
Blašsķša 97
Blašsķša 98
Blašsķša 98
Blašsķša 99
Blašsķša 99
Blašsķša 100
Blašsķša 100
Blašsķša 101
Blašsķša 101
Blašsķša 102
Blašsķša 102
Blašsķša 103
Blašsķša 103
Blašsķša 104
Blašsķša 104
Blašsķša 105
Blašsķša 105
Blašsķša 106
Blašsķša 106
Blašsķša 107
Blašsķša 107
Blašsķša 108
Blašsķša 108
Blašsķša 109
Blašsķša 109
Blašsķša 110
Blašsķša 110
Blašsķša 111
Blašsķša 111
Blašsķša 112
Blašsķša 112
Kįpa III
Kįpa III
Kįpa IV
Kįpa IV