Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Tķmarit Mįls og menningar

PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Tķmarit Mįls og menningar

						að vanmeta möguleika barnsins til djúprar,
tilfinningalegrar skynjunar.
Eins og ég minntist á áðan einkennir það
stóran hluta þess sjónræna áreitis sem börn-
in verða fyrir að það er brotakennt og flökt-
andi. í allri þessarri síbylju hefur bókin
sérstöðu. Bókin er varanleg, hún breytist
ekki.
Til hennar getur barnið leitað aftur og aftur
ef texti eða myndir uppfylla hjá því ein-
hverja þörf — staðfesta veruleika þess eða
gefa hugarfluginu byr undir vængi. Myndir
í barnabókum hafa því sérstöðu í myndflóði
nútímans og skipta ekki minna máli nú en
þær gerðu þegar minna var um myndir í
umhverfinu.
Myndskreytingar eru myndir og hlíta
sömu lögmálum og allar aðrar myndir. En
þær eru jafnframt myndir í tengslum við
texta. Þetta samspil gerir sérstakar kröfur til
þess sem myndskreytir. Með vinnu sinni
getur hann auðgað textann, gætt hann meira
lífí, vakið upp spurningar, opnað nýjar leið-
ir. A hinn bóginn geta myndskreytingar
njörvað textann niður, sett honum skorður
og dregið úr túlkunarmöguleikum. Nær-
tækt dæmi eru myndskreytingar ævintýra.
Ævintýrið hefur þá náttúru að það er ekki
fjötrað í viðjar rúms og tíma, það gerist
alltaf og aldrei, hér og í landinu fyrir austan
sól og sunnan mána. Einmitt þess vegna
fylgjum við hetjum ævintýrsins hiklaust út
í heiminn með nesti og nýja skó, þess vegna
eru sigrar þeirra jafnframt okkar sigrar. Nú
eru ævintýri oftast gefin út í skrautlegri
útgáfu með fjölda litmynda. Æði oft hafa
þeir sem myndskreyta valið þann kost að
festa söguna í ákveðinn ramma sögulegs
tímabils og láta t.d. Öskubusku vera uppi í
Frakklandi á tímum Lúðvíks fjórtánda. Um
leið og þetta er gert rýrna möguleikar text-
ans, þetta tímaleysi sem einmitt stuðlar að
því að tengja ævintýrið við veruleika barns-
ins er ekki lengur alls ráðandi. „Einu sinni
fyrir langa löngu . . ." og „einu sinni voru
kóngur og drottning í ríki sínu ..." — þetta
er ekki lengur rétt.
Möguleikar til túlkunar eru óþrjótandi í
myndum jafnt og í máli. Auðvitað er hægt
að túlka tímaleysi í mynd. Hitt er bara svo
miklu auðveldara, að ganga í sjóð tilbúinna
hugmynda og gera fyrirhafnar- og umhugs-
unarlítið sams konar mynd og búið er að
gera ótal sinnum áður.
Því miður einkennist mikill hluti þess
efnis sem framleitt er fyrir börn einmitt af
klisjum, tuggum. Til þess liggja að ég held
einkum tvær ástæður. í fyrsta lagi er barna-
efni að stærstum hluta fjölþjóðleg iðnaðar-
framleiðsla og lýtur þar af leiðandi
markaðslögmálum. Þar með verður að úti-
loka allt efni sem er ekki nógu alþjóðlegt,
erbundið ákveðnu menningarsvæði. I öðru
lagi einkennist afstaða fullorðinna — og
við skulum ekki gleyma því að það eru
fullorðnir sem taka allar ákvarðanir í sam-
bandi við barnaefni — mjög af vanmati á
börnum, bæði hvað varðar vitsmunalegan
og tilfinningalegan þroska. Þetta tvennt er
auðvitað samvirkandi, þannig að í fram-
leiðslu á barnaefni er oft gengið út frá því
að börnin skilji ekki — eða foreldrarnir
kaupi ekki — nema það sem er ofureinfald-
að og yfírborðskennt, það sé söluvara. Þetta
gildir auðvitað fyrst og fremst um fjölþjóð-
lega framleiðslu, en hún er fyrirferðarmikil
í daglegu lífi og smitar jafnvel frá sér yfir í
þá framleiðslu sem hefur meiri metnað og
vill byggja á listrænum forsendum.
Einföldun og úrval er alltaf hluti af list-
TMM 1992:1
29
					
Fela smįmyndir
Titilblaš og efnisyfirlit I
Titilblaš og efnisyfirlit I
Titilblaš og efnisyfirlit II
Titilblaš og efnisyfirlit II
Titilblaš og efnisyfirlit III
Titilblaš og efnisyfirlit III
Titilblaš og efnisyfirlit IV
Titilblaš og efnisyfirlit IV
Titilblaš og efnisyfirlit V
Titilblaš og efnisyfirlit V
Titilblaš og efnisyfirlit VI
Titilblaš og efnisyfirlit VI
Titilblaš og efnisyfirlit VII
Titilblaš og efnisyfirlit VII
Titilblaš og efnisyfirlit VIII
Titilblaš og efnisyfirlit VIII
Kįpa I
Kįpa I
Kįpa II
Kįpa II
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
Blašsķša 20
Blašsķša 20
Blašsķša 21
Blašsķša 21
Blašsķša 22
Blašsķša 22
Blašsķša 23
Blašsķša 23
Blašsķša 24
Blašsķša 24
Blašsķša 25
Blašsķša 25
Blašsķša 26
Blašsķša 26
Blašsķša 27
Blašsķša 27
Blašsķša 28
Blašsķša 28
Blašsķša 29
Blašsķša 29
Blašsķša 30
Blašsķša 30
Blašsķša 31
Blašsķša 31
Blašsķša 32
Blašsķša 32
Blašsķša 33
Blašsķša 33
Blašsķša 34
Blašsķša 34
Blašsķša 35
Blašsķša 35
Blašsķša 36
Blašsķša 36
Blašsķša 37
Blašsķša 37
Blašsķša 38
Blašsķša 38
Blašsķša 39
Blašsķša 39
Blašsķša 40
Blašsķša 40
Blašsķša 41
Blašsķša 41
Blašsķša 42
Blašsķša 42
Blašsķša 43
Blašsķša 43
Blašsķša 44
Blašsķša 44
Blašsķša 45
Blašsķša 45
Blašsķša 46
Blašsķša 46
Blašsķša 47
Blašsķša 47
Blašsķša 48
Blašsķša 48
Blašsķša 49
Blašsķša 49
Blašsķša 50
Blašsķša 50
Blašsķša 51
Blašsķša 51
Blašsķša 52
Blašsķša 52
Blašsķša 53
Blašsķša 53
Blašsķša 54
Blašsķša 54
Blašsķša 55
Blašsķša 55
Blašsķša 56
Blašsķša 56
Blašsķša 57
Blašsķša 57
Blašsķša 58
Blašsķša 58
Blašsķša 59
Blašsķša 59
Blašsķša 60
Blašsķša 60
Blašsķša 61
Blašsķša 61
Blašsķša 62
Blašsķša 62
Blašsķša 63
Blašsķša 63
Blašsķša 64
Blašsķša 64
Blašsķša 65
Blašsķša 65
Blašsķša 66
Blašsķša 66
Blašsķša 67
Blašsķša 67
Blašsķša 68
Blašsķša 68
Blašsķša 69
Blašsķša 69
Blašsķša 70
Blašsķša 70
Blašsķša 71
Blašsķša 71
Blašsķša 72
Blašsķša 72
Blašsķša 73
Blašsķša 73
Blašsķša 74
Blašsķša 74
Blašsķša 75
Blašsķša 75
Blašsķša 76
Blašsķša 76
Blašsķša 77
Blašsķša 77
Blašsķša 78
Blašsķša 78
Blašsķša 79
Blašsķša 79
Blašsķša 80
Blašsķša 80
Blašsķša 81
Blašsķša 81
Blašsķša 82
Blašsķša 82
Blašsķša 83
Blašsķša 83
Blašsķša 84
Blašsķša 84
Blašsķša 85
Blašsķša 85
Blašsķša 86
Blašsķša 86
Blašsķša 87
Blašsķša 87
Blašsķša 88
Blašsķša 88
Blašsķša 89
Blašsķša 89
Blašsķša 90
Blašsķša 90
Blašsķša 91
Blašsķša 91
Blašsķša 92
Blašsķša 92
Blašsķša 93
Blašsķša 93
Blašsķša 94
Blašsķša 94
Blašsķša 95
Blašsķša 95
Blašsķša 96
Blašsķša 96
Blašsķša 97
Blašsķša 97
Blašsķša 98
Blašsķša 98
Blašsķša 99
Blašsķša 99
Blašsķša 100
Blašsķša 100
Blašsķša 101
Blašsķša 101
Blašsķša 102
Blašsķša 102
Blašsķša 103
Blašsķša 103
Blašsķša 104
Blašsķša 104
Blašsķša 105
Blašsķša 105
Blašsķša 106
Blašsķša 106
Blašsķša 107
Blašsķša 107
Blašsķša 108
Blašsķša 108
Blašsķša 109
Blašsķša 109
Blašsķša 110
Blašsķša 110
Blašsķša 111
Blašsķša 111
Blašsķša 112
Blašsķša 112
Kįpa III
Kįpa III
Kįpa IV
Kįpa IV