Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Tķmarit Mįls og menningar

PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Tķmarit Mįls og menningar

						alla ævi og fæst aldrei til að endurskoða.
Þessvegna verða menn hleypidómafullir og
jafnvel hatursfullir í garð annarra hug-
mynda eða skoðana en sinna eigin.
Það segir sig líka sjálft að náttúruleg
heimspeki fólks getur tekið á sig margar
myndir; hún er miklu fremur komin undir
hugkvæmni einstaklingsins en almennri
þekkingu eða viðtekinni reynslu.
Akademísk heimspeki er á hinn bóginn
skipuleg viðleitni til þess að móta kenning-
ar um heiminn og mannlífið sem eiga að
veita fólki sameiginlega heildarsýn á veru-
leikann og vera hafnar yfír persónubundnar
lífsskoðanir. Um leið er akademísk heim-
speki safn af verkfærum til þess að greina
og gagnrýna allar hugsanlegar skoðanir,
hugmyndir og kenningakerfi um lífið og
tilveruna. Þannig á ástundun akademískrar
heimspeki og nám í henni að koma að góð-
um notum bæði þeim sem leggja stund á
önnur fræði og þeim sem vilja móta eigin
lífsskoðun og lífsstefnu á skýrum og rök-
legum forsendum.
En það er engin trygging fyrir því að
menn verði góðir, náttúrulegir heimspek-
ingar við það að leggja stund á heimspeki í
háskólum. Sumir akademískir heimspek-
ingar eru lélegir náttúrulegir heimspeking-
ar eða leggja sig ekki eftir slíkri heimspeki
vegna þess að þeir eru uppteknir við tiltekn-
ar fræðilegar eða tæknilegar gátur sem við
rekumst á í viðleitninni til að botna í heim-
inum. Og það eru til góðir náttúrulegir
heimspekingar sem ekki hafa lagt stund á
akademíska heimspeki. Þeir hafa lært að
hugsa á sjálfstæðan gagnrýninn hátt eftir
öðrum leiðum.
En stendur heimspeki í raun og veru jafn
nálœgt fólkinu og þú vilt vera láta? Leitar
fólk ekki fremur í skáldskap til að finna
fullnœgjandi svör við ýmsum grundvallar-
spurningum en til heimspekinga?
Sá meginmunur er á heimspeki og skáld-
skap að skáldskapur hvetur menn ekki endi-
lega til að hugsa á eigin forsendum, þó að
hann geti vakið til umhugsunar. Skáldskap-
ur er úfhverfing hugsunarinnar ef s vo má að
orði komast. Það að hugsa er innhverfing:
Skáldskaparhugsun, ef tala má um slíka
hugsun, er öll í því að reyna að tjá og lýsa,
en ekki hugsa. Skáldskapur er fólginn í
tjáningu, þessvegna getur hann aldrei kom-
ið í stað hugsunar. Stundum nærist heim-
speki á skáldskap og vinnur úr hugmyndun-
um sem þar birtast.
En stundum er sagt um skáld að þeir séu
miklir heimspekingar. Þannig er til dœmis
Dostojevskíoft talinn til heimspekinga, þótt
eftir hann liggi einungis skáldskapur.
Miklu skáldi er ekki alltaf gerður neinn
greiði með því að vera stimplaður mikill
heimspekingur. Skáldið beitir orðunum til
að tjá tilfinningu, skynjun eða hugsun sem
með honum bærist eða sem hann veitir eft-
irtekt í mannlífinu og hann vill veita útrás,
láta koma fram í verki. Orðlist skáldsins er
nátengd sönglist, myndlist og jafnvel dans-
list. Kannski er ljóðlist ekkert annað en
orðadanslist. Orðlist heimspekingsins er
yfirleitt af öðrum toga. Hann beitir orðun-
um í því skyni að safna saman hugsunum
og binda þær saman með skipulegum hætti,
setja þær í ákveðið röklegt samhengi. Þetta
gerir heimspekingurinn hvort sem hann er
akademískur eða náttúrulegur.
Af þessu leiðir að við gerum ekki og
eigum ekki að gera alveg sömu kröfur til
TMM 1992:1
49
					
Fela smįmyndir
Titilblaš og efnisyfirlit I
Titilblaš og efnisyfirlit I
Titilblaš og efnisyfirlit II
Titilblaš og efnisyfirlit II
Titilblaš og efnisyfirlit III
Titilblaš og efnisyfirlit III
Titilblaš og efnisyfirlit IV
Titilblaš og efnisyfirlit IV
Titilblaš og efnisyfirlit V
Titilblaš og efnisyfirlit V
Titilblaš og efnisyfirlit VI
Titilblaš og efnisyfirlit VI
Titilblaš og efnisyfirlit VII
Titilblaš og efnisyfirlit VII
Titilblaš og efnisyfirlit VIII
Titilblaš og efnisyfirlit VIII
Kįpa I
Kįpa I
Kįpa II
Kįpa II
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
Blašsķša 20
Blašsķša 20
Blašsķša 21
Blašsķša 21
Blašsķša 22
Blašsķša 22
Blašsķša 23
Blašsķša 23
Blašsķša 24
Blašsķša 24
Blašsķša 25
Blašsķša 25
Blašsķša 26
Blašsķša 26
Blašsķša 27
Blašsķša 27
Blašsķša 28
Blašsķša 28
Blašsķša 29
Blašsķša 29
Blašsķša 30
Blašsķša 30
Blašsķša 31
Blašsķša 31
Blašsķša 32
Blašsķša 32
Blašsķša 33
Blašsķša 33
Blašsķša 34
Blašsķša 34
Blašsķša 35
Blašsķša 35
Blašsķša 36
Blašsķša 36
Blašsķša 37
Blašsķša 37
Blašsķša 38
Blašsķša 38
Blašsķša 39
Blašsķša 39
Blašsķša 40
Blašsķša 40
Blašsķša 41
Blašsķša 41
Blašsķša 42
Blašsķša 42
Blašsķša 43
Blašsķša 43
Blašsķša 44
Blašsķša 44
Blašsķša 45
Blašsķša 45
Blašsķša 46
Blašsķša 46
Blašsķša 47
Blašsķša 47
Blašsķša 48
Blašsķša 48
Blašsķša 49
Blašsķša 49
Blašsķša 50
Blašsķša 50
Blašsķša 51
Blašsķša 51
Blašsķša 52
Blašsķša 52
Blašsķša 53
Blašsķša 53
Blašsķša 54
Blašsķša 54
Blašsķša 55
Blašsķša 55
Blašsķša 56
Blašsķša 56
Blašsķša 57
Blašsķša 57
Blašsķša 58
Blašsķša 58
Blašsķša 59
Blašsķša 59
Blašsķša 60
Blašsķša 60
Blašsķša 61
Blašsķša 61
Blašsķša 62
Blašsķša 62
Blašsķša 63
Blašsķša 63
Blašsķša 64
Blašsķša 64
Blašsķša 65
Blašsķša 65
Blašsķša 66
Blašsķša 66
Blašsķša 67
Blašsķša 67
Blašsķša 68
Blašsķša 68
Blašsķša 69
Blašsķša 69
Blašsķša 70
Blašsķša 70
Blašsķša 71
Blašsķša 71
Blašsķša 72
Blašsķša 72
Blašsķša 73
Blašsķša 73
Blašsķša 74
Blašsķša 74
Blašsķša 75
Blašsķša 75
Blašsķša 76
Blašsķša 76
Blašsķša 77
Blašsķša 77
Blašsķša 78
Blašsķša 78
Blašsķša 79
Blašsķša 79
Blašsķša 80
Blašsķša 80
Blašsķša 81
Blašsķša 81
Blašsķša 82
Blašsķša 82
Blašsķša 83
Blašsķša 83
Blašsķša 84
Blašsķša 84
Blašsķša 85
Blašsķša 85
Blašsķša 86
Blašsķša 86
Blašsķša 87
Blašsķša 87
Blašsķša 88
Blašsķša 88
Blašsķša 89
Blašsķša 89
Blašsķša 90
Blašsķša 90
Blašsķša 91
Blašsķša 91
Blašsķša 92
Blašsķša 92
Blašsķša 93
Blašsķša 93
Blašsķša 94
Blašsķša 94
Blašsķša 95
Blašsķša 95
Blašsķša 96
Blašsķša 96
Blašsķša 97
Blašsķša 97
Blašsķša 98
Blašsķša 98
Blašsķša 99
Blašsķša 99
Blašsķša 100
Blašsķša 100
Blašsķša 101
Blašsķša 101
Blašsķša 102
Blašsķša 102
Blašsķša 103
Blašsķša 103
Blašsķša 104
Blašsķša 104
Blašsķša 105
Blašsķša 105
Blašsķša 106
Blašsķša 106
Blašsķša 107
Blašsķša 107
Blašsķša 108
Blašsķša 108
Blašsķša 109
Blašsķša 109
Blašsķša 110
Blašsķša 110
Blašsķša 111
Blašsķša 111
Blašsķša 112
Blašsķša 112
Kįpa III
Kįpa III
Kįpa IV
Kįpa IV