Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Tķmarit Mįls og menningar

PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Tķmarit Mįls og menningar

						undirstöðum. Þessvegna sé siðferðilegur
sannleikur háður því á hvern hátt við skil-
greinum sannleikann: Það er þekkingar-
fræðilega eða frumspekilega.
Heimspekingar hafa margir ætlað að setja
fram siðfræðikenningu og byrjað á frum-
speki og þekkingarfræði, en aldrei komist
að siðfræðikenningunni. Ég held að þetta sé
að byrja á öfugum enda. Sannleikshugtakið
er að mínu áliti fyrst og fremst siðferðilegt
hugtak. Það er siðfræðilegur sannleikur
sem hinar tvær skilgreiningarnar verða líka
að reiða sig á, til að vera ekki innantómar.
Það er að minnsta kosti villandi að líta svo
á að siðfræðilegur sannleikur hljóti ævin-
lega að koma á eftir frumspekilegum eða
þekkingarfræðilegum.
Fólk virðist hafa mun meiri áhuga á
hverskyns dulhyggju og órök\'ísi, þvísem er
andsnúið skynseminni, heldur en sannleik-
anum. Erþað hœttulegt aðþínum dómi?
Dulhyggju má aldrei tefla gegn vísindunum
eða opinberri trú. Hún kemur alltaf sem
viðbót og þannig á hún vissan rétt á sér. Það
er mikilsvert að fólk kunni skil á viðmiðun-
um vísinda og opinberrar trúar, því að þau
eru helsta kjölfesta skipulegrar hugsunar.
Eitt er að gagnrýna vísindi og trú, það er
nauðsynlegt. En það er háskalegt að tefla
dulhyggju fram gegn viðteknum vísindum
og ríkjandi trú. Það væri sama og að hundsa
heilbrigða skynsemi. Það er ekki hægt að
stunda vísindi án þess að taka mið af við-
teknum vísindum, það er ekki hægt að
stunda stjórnmál án þess að taka mið af
ríkjandi stjórnmálum í þjóðfélaginu, og það
er ekki hægt að trúa af viti án þess að taka
mið af opinberum trúarbrögðum sem móta
hugmyndaheim fólks.
Dulhyggja og hvers kyns órökvísi, sem
freistar fólks, veldur tómlæti um þau
vandamál sem raunverulega er við að glíma
í vísindum og stjórnmálum, trúarlífi og sið-
ferði. Hún gefur tæknilegri hugsun færi á
að ná yfirhöndinni í samfélaginu.
Nú hefurþú gagnrýnt presta ogfleiri stéttir,
þar á meðal rithöfunda, fréttamenn og
stjórnmálamenn. Er sannleikurinn sameig-
inlegur kjarni íþessari gagnrýni?
Það sem ég hef reynt af veikum mætti er að
fá menn til þess að huga að forsendum eigin
starfa og verka. Nútíminn krefst þess að
fólk hugsi af krafti og rökvísi um það sem
það er að gera og kunni að gagnrýna sjálft
sig. Þarna er ég bara að sinna því hlutverki
sem heimspekingar hafa alla tíð haft í
menningunni alveg frá því að Sókrates
reyndi að ýta við samborgurum sínum í
Aþenu forðum. Hann vildi vekja fólk til
umhugsunar og fá það til að grundvalla
skoðanir sínar á skynsamlegum rökum. Það
hefur alltaf verið hlutverk heimspekinga að
berjast gegn hugsunarleysinu.
Ég hef líka reynt að koma á framfæri
ákveðnum hugmyndum um að kirkjan
þyrfti að taka sér tak og endurskilgreina sig
miðað við gerbreyttan heim. Kirkjan á að
hjálpa nútímafólki. Það geta rithöfundamir
gert líka. En kirkjan getur að mínu viti
gegnt lykilhlutverki í því að veita nútíma-
fólki aðstoð til að takast á við og skilja
lífsvandamál sín. Munurinn er kannski sá
að kirkjan er stofnun en rithöfundar eru
alltaf að fást við tiltekin verk sín.
Það er hugsunarleysi að skeyta ekki um
sannleikann og láta heilbrigða skynsemi,
einsog við höfum talað um hana hér, stýra
hugsunum sínum að öllu leyti. Mér finnst
52
TMM 1992:1
					
Fela smįmyndir
Titilblaš og efnisyfirlit I
Titilblaš og efnisyfirlit I
Titilblaš og efnisyfirlit II
Titilblaš og efnisyfirlit II
Titilblaš og efnisyfirlit III
Titilblaš og efnisyfirlit III
Titilblaš og efnisyfirlit IV
Titilblaš og efnisyfirlit IV
Titilblaš og efnisyfirlit V
Titilblaš og efnisyfirlit V
Titilblaš og efnisyfirlit VI
Titilblaš og efnisyfirlit VI
Titilblaš og efnisyfirlit VII
Titilblaš og efnisyfirlit VII
Titilblaš og efnisyfirlit VIII
Titilblaš og efnisyfirlit VIII
Kįpa I
Kįpa I
Kįpa II
Kįpa II
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
Blašsķša 20
Blašsķša 20
Blašsķša 21
Blašsķša 21
Blašsķša 22
Blašsķša 22
Blašsķša 23
Blašsķša 23
Blašsķša 24
Blašsķša 24
Blašsķša 25
Blašsķša 25
Blašsķša 26
Blašsķša 26
Blašsķša 27
Blašsķša 27
Blašsķša 28
Blašsķša 28
Blašsķša 29
Blašsķša 29
Blašsķša 30
Blašsķša 30
Blašsķša 31
Blašsķša 31
Blašsķša 32
Blašsķša 32
Blašsķša 33
Blašsķša 33
Blašsķša 34
Blašsķša 34
Blašsķša 35
Blašsķša 35
Blašsķša 36
Blašsķša 36
Blašsķša 37
Blašsķša 37
Blašsķša 38
Blašsķša 38
Blašsķša 39
Blašsķša 39
Blašsķša 40
Blašsķša 40
Blašsķša 41
Blašsķša 41
Blašsķša 42
Blašsķša 42
Blašsķša 43
Blašsķša 43
Blašsķša 44
Blašsķša 44
Blašsķša 45
Blašsķša 45
Blašsķša 46
Blašsķša 46
Blašsķša 47
Blašsķša 47
Blašsķša 48
Blašsķša 48
Blašsķša 49
Blašsķša 49
Blašsķša 50
Blašsķša 50
Blašsķša 51
Blašsķša 51
Blašsķša 52
Blašsķša 52
Blašsķša 53
Blašsķša 53
Blašsķša 54
Blašsķša 54
Blašsķša 55
Blašsķša 55
Blašsķša 56
Blašsķša 56
Blašsķša 57
Blašsķša 57
Blašsķša 58
Blašsķša 58
Blašsķša 59
Blašsķša 59
Blašsķša 60
Blašsķša 60
Blašsķša 61
Blašsķša 61
Blašsķša 62
Blašsķša 62
Blašsķša 63
Blašsķša 63
Blašsķša 64
Blašsķša 64
Blašsķša 65
Blašsķša 65
Blašsķša 66
Blašsķša 66
Blašsķša 67
Blašsķša 67
Blašsķša 68
Blašsķša 68
Blašsķša 69
Blašsķša 69
Blašsķša 70
Blašsķša 70
Blašsķša 71
Blašsķša 71
Blašsķša 72
Blašsķša 72
Blašsķša 73
Blašsķša 73
Blašsķša 74
Blašsķša 74
Blašsķša 75
Blašsķša 75
Blašsķša 76
Blašsķša 76
Blašsķša 77
Blašsķša 77
Blašsķša 78
Blašsķša 78
Blašsķša 79
Blašsķša 79
Blašsķša 80
Blašsķša 80
Blašsķša 81
Blašsķša 81
Blašsķša 82
Blašsķša 82
Blašsķša 83
Blašsķša 83
Blašsķša 84
Blašsķša 84
Blašsķša 85
Blašsķša 85
Blašsķša 86
Blašsķša 86
Blašsķša 87
Blašsķša 87
Blašsķša 88
Blašsķša 88
Blašsķša 89
Blašsķša 89
Blašsķša 90
Blašsķša 90
Blašsķša 91
Blašsķša 91
Blašsķša 92
Blašsķša 92
Blašsķša 93
Blašsķša 93
Blašsķša 94
Blašsķša 94
Blašsķša 95
Blašsķša 95
Blašsķša 96
Blašsķša 96
Blašsķša 97
Blašsķša 97
Blašsķša 98
Blašsķša 98
Blašsķša 99
Blašsķša 99
Blašsķša 100
Blašsķša 100
Blašsķša 101
Blašsķša 101
Blašsķša 102
Blašsķša 102
Blašsķša 103
Blašsķša 103
Blašsķša 104
Blašsķša 104
Blašsķša 105
Blašsķša 105
Blašsķša 106
Blašsķša 106
Blašsķša 107
Blašsķša 107
Blašsķša 108
Blašsķša 108
Blašsķša 109
Blašsķša 109
Blašsķša 110
Blašsķša 110
Blašsķša 111
Blašsķša 111
Blašsķša 112
Blašsķša 112
Kįpa III
Kįpa III
Kįpa IV
Kįpa IV