Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Tķmarit Mįls og menningar

PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Tķmarit Mįls og menningar

						Gísli Sigurðsson
Frá formi til frásagnar
Munnmenntir, bókmenntasaga og íslenskur
sagnaskáldskapur 1980-1990
Sögur eru einfalt fyrirbæri. Þær byggjast á
því að einn maður segir öðrum frá einhverju
og ef enginn nennir að hlusta dettur botninn
úr öllu saman. Þá hættir sagan að vera sam-
ræða og verður að tauti eða muldri í eigin
barm, sem er talið merki um létta geðbilun
þess sem það stundar. Þetta einfalda form
byggist á því að sögumaður verður að halda
athygli áheyrenda sinna og fá þá til að halda
áfram að hlusta. Ef hann getur það ekki er
hann ekki lengur sögumaður. Hann er ekki
einu sinni atvinnulaus sögumaður því að sá
einn er sögumaður sem segir einhverjum
sögur. Hann er bara eins og við hin. Nema
hann streitist við, og haldi áfram að tala við
sjálfan sig þangað til einhver sýnir þessari
sérvisku áhuga og spyr hvað þessi maður sé
nú alltaf að segja við sjálfan sig. Þannig er
alltaf nokkur von til að sérsinna sögumenn
finni smám saman þakkláta áheyrendur ef
þeir gefast ekki upp og láta vanafast fólk
með fyrirframhugmyndir þagga niður í sér.
Sú von er hins vegar ákaflega veik í
brjósti þess sögumanns sem getur ekki not-
ast við neitt nema talað orð til að miðla
sögum sínum. Vilji hann halda stöðu sinni
verður hann að segja hefðbundnar sögur
með hefðbundnum hætti um hefðbundin
viðfangsefni líkt og þáttagerðarmenn í
sjónvarpi sem glíma sífellt við það verkefni
að halda fólki föstu við sjónvarpstækin og
sleppa þeim ekki nema rétt fram í eldhús á
meðan við fáum nokkur skilaboð eða upp-
lýsingar.
Von hins sérsinna sögumanns um að ná
til áheyrenda efldist með tilkomu ritlistar.
Þá losnuðu sögumenn úr viðjum hefðarinn-
ar og frá þeirri kvöð að fullnægja sem flest-
um strax. Þeir gátu gefið sögum sínum
varanlegt form á skinni og síðan pappír og
sett þær saman á þann hátt sem áður var
ómögulegt; þeir gátu fítjað upp á nýjungum
og gefið sögunum tækifæri til að vinna hylli
fordómafullra lesenda smám saman. Sögu-
maðurinn breyttist í rithöfund og áheyrand-
inn í lesanda. Bókin varð að millilið þessara
tveggja manna og höfundar sáu sér leik á
borði að gera sagnabókmenntir að ákaflega
flóknu fyrirbæri.
Á miðöldum og fram á 19. öld litu margir
höfundar að vísu svo á að hlutverk bókar-
innar væri að vinna úr eða vekja upp
stemmningu munnlegrar sagnaskemmtun-
ar þar sem sögumaður segir þakklátum
áheyrendum sögu líkt og menn minnast úr
sögum Jóns Thoroddsen elsta. Síðar áttuðu
menn sig á því að bókmenntir höfðu sjálf-
stætt gildi og fóru eftir það að vera kenndar
TMM 1992:1
69
					
Fela smįmyndir
Titilblaš og efnisyfirlit I
Titilblaš og efnisyfirlit I
Titilblaš og efnisyfirlit II
Titilblaš og efnisyfirlit II
Titilblaš og efnisyfirlit III
Titilblaš og efnisyfirlit III
Titilblaš og efnisyfirlit IV
Titilblaš og efnisyfirlit IV
Titilblaš og efnisyfirlit V
Titilblaš og efnisyfirlit V
Titilblaš og efnisyfirlit VI
Titilblaš og efnisyfirlit VI
Titilblaš og efnisyfirlit VII
Titilblaš og efnisyfirlit VII
Titilblaš og efnisyfirlit VIII
Titilblaš og efnisyfirlit VIII
Kįpa I
Kįpa I
Kįpa II
Kįpa II
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
Blašsķša 20
Blašsķša 20
Blašsķša 21
Blašsķša 21
Blašsķša 22
Blašsķša 22
Blašsķša 23
Blašsķša 23
Blašsķša 24
Blašsķša 24
Blašsķša 25
Blašsķša 25
Blašsķša 26
Blašsķša 26
Blašsķša 27
Blašsķša 27
Blašsķša 28
Blašsķša 28
Blašsķša 29
Blašsķša 29
Blašsķša 30
Blašsķša 30
Blašsķša 31
Blašsķša 31
Blašsķša 32
Blašsķša 32
Blašsķša 33
Blašsķša 33
Blašsķša 34
Blašsķša 34
Blašsķša 35
Blašsķša 35
Blašsķša 36
Blašsķša 36
Blašsķša 37
Blašsķša 37
Blašsķša 38
Blašsķša 38
Blašsķša 39
Blašsķša 39
Blašsķša 40
Blašsķša 40
Blašsķša 41
Blašsķša 41
Blašsķša 42
Blašsķša 42
Blašsķša 43
Blašsķša 43
Blašsķša 44
Blašsķša 44
Blašsķša 45
Blašsķša 45
Blašsķša 46
Blašsķša 46
Blašsķša 47
Blašsķša 47
Blašsķša 48
Blašsķša 48
Blašsķša 49
Blašsķša 49
Blašsķša 50
Blašsķša 50
Blašsķša 51
Blašsķša 51
Blašsķša 52
Blašsķša 52
Blašsķša 53
Blašsķša 53
Blašsķša 54
Blašsķša 54
Blašsķša 55
Blašsķša 55
Blašsķša 56
Blašsķša 56
Blašsķša 57
Blašsķša 57
Blašsķša 58
Blašsķša 58
Blašsķša 59
Blašsķša 59
Blašsķša 60
Blašsķša 60
Blašsķša 61
Blašsķša 61
Blašsķša 62
Blašsķša 62
Blašsķša 63
Blašsķša 63
Blašsķša 64
Blašsķša 64
Blašsķša 65
Blašsķša 65
Blašsķša 66
Blašsķša 66
Blašsķša 67
Blašsķša 67
Blašsķša 68
Blašsķša 68
Blašsķša 69
Blašsķša 69
Blašsķša 70
Blašsķša 70
Blašsķša 71
Blašsķša 71
Blašsķša 72
Blašsķša 72
Blašsķša 73
Blašsķša 73
Blašsķša 74
Blašsķša 74
Blašsķša 75
Blašsķša 75
Blašsķša 76
Blašsķša 76
Blašsķša 77
Blašsķša 77
Blašsķša 78
Blašsķša 78
Blašsķša 79
Blašsķša 79
Blašsķša 80
Blašsķša 80
Blašsķša 81
Blašsķša 81
Blašsķša 82
Blašsķša 82
Blašsķša 83
Blašsķša 83
Blašsķša 84
Blašsķša 84
Blašsķša 85
Blašsķša 85
Blašsķša 86
Blašsķša 86
Blašsķša 87
Blašsķša 87
Blašsķša 88
Blašsķša 88
Blašsķša 89
Blašsķša 89
Blašsķša 90
Blašsķša 90
Blašsķša 91
Blašsķša 91
Blašsķša 92
Blašsķša 92
Blašsķša 93
Blašsķša 93
Blašsķša 94
Blašsķša 94
Blašsķša 95
Blašsķša 95
Blašsķša 96
Blašsķša 96
Blašsķša 97
Blašsķša 97
Blašsķša 98
Blašsķša 98
Blašsķša 99
Blašsķša 99
Blašsķša 100
Blašsķša 100
Blašsķša 101
Blašsķša 101
Blašsķša 102
Blašsķša 102
Blašsķša 103
Blašsķša 103
Blašsķša 104
Blašsķša 104
Blašsķša 105
Blašsķša 105
Blašsķša 106
Blašsķša 106
Blašsķša 107
Blašsķša 107
Blašsķša 108
Blašsķša 108
Blašsķša 109
Blašsķša 109
Blašsķša 110
Blašsķša 110
Blašsķša 111
Blašsķša 111
Blašsķša 112
Blašsķša 112
Kįpa III
Kįpa III
Kįpa IV
Kįpa IV