Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Tķmarit Mįls og menningar

PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Tķmarit Mįls og menningar

						Frauen und die Kunst, Verlag Claudia Gehrke,
Berlin 1987) talar Cixous um að það sé sárs-
aukafullt ferli að koma sér upp sterku „sjálfi"
og enn erfiðara að þekkja það svo vel að maður
geti tæmt það og fyllt aftur með „hinu". Hvað á
hún við með „hinu" í þetta sinn?
„Hitt" er dulvitund mín og annarra, þau
ókönnuðu svið sálarlífsins sem hægt er að
kanna af nautn og í sársauka í listinni, segir hún.
„Hið ákjósanlega er minna og minna „ég" —
meira og meira „þú"", segir hún og bætir við:
„Þetta getur aldrei verið meðvitað markmið.
Þessi afstaða fæðist hægt en hún er sú eina
mögulega." Hið dulvitaða er bæði persónuleg
og sameiginleg reynsla sem felst í málinu og í
þessu fylgir Cixous franska sálgreinandanum
Lacan að málum. Vilji listamaðurinn tjá þessa
reynslu í texta sínum verður hann að geta þurrk-
að sjálfan sig út, gert sig „ó-persónu-legan"
(„ent-ich-ung") og þannig getur hann leyft þrá
annarra að streyma gegnum vitund sína og gefið
henni líf í textanum. Geti maður gert sjálfan sig
að talsmanni annarra á þennan hátt er það heil-
agt, segir Cixous, og til þess þarf bæði styrk og
auðmýkt.
Katrín, amma Nínu í Meðan nóttin líður hefur
hvort tveggja. Hún elskar mann sinn en hún
getur ekki hlíft honum við þjáningu ef það
kostar líf Elínar. Sunneva gamla er á móti þessu
vali, en þegar hún sér að það er þetta sem Katrín
verður að gera, gefur hún henni sjalið.
Sjalið er gefið átakakonunum í ættinni, það
er tákn en það er aðeins tákn í krafti þess tákn-
gildis sem því er gefið. Sunneva fær það sem
gjöf fyrir að hafa gefið ást sína og hún gefur
gjöfina áfram. Smám saman virðist gjöf sjalsins
verða eins konar viðurkenning á því að viðtak-
andinn sé hæf um að elska mikið og axla þá
ábyrgð gagnvart lífinu sem gömlu konurnar
setja ofar öllu öðru:
„Ég vil það ekki."
En Þórdís lét sig ekki. Hélt að henni sjal-
inu. Krafðist þess að hún tæki það með. Sjal
Sunnevu.
Vildi fjötra hana, Þórdís, tengja hana sögu,
löngu dauðri sögu, þefjandi ellisúrt af blóði,
mold og fua. Rétti að henni sjal, minnti hana
á hlutverkið, á gildruna, þessa elstu gildru
sem lífið leggur: eitt andartak og allt er
breytt, níu mánuði tek ég, ár tek ég, alla
ævina tek ég. Imyndaðu þér aldrei að þú sért
frjáls að lífiþínu, því íkviði þérbýrgaldurinn
sem lífið gelur.
Rétti að henni sjalið. Úr því lykt af villtum
safaríkum gróðri blandin rotnunarkeim af
dúandi sinunni undir, og í golunni lágværar
sönglandi raddir, bæra kafgresið: einnig þú,
einnig þú, þú —
Og Nína hratt hendinni burt — (145-146)
Á meðan Nína afneitar ekki aðeins kyni sínu
heldur líka „hinu kvenlega" tekst henni ekki að
skrifa. Það eina sem hún skapar eru auglýsinga-
textar.
Málið
Ekkert gerir Nínu eins óstyrka og tilhugsunin
um að hún tali í klisjum, noti ómeðvitað frá-
sagnarmynstur eða form sem aðrir hafi búið til.
Nína vill ekki vera háð neinu eða neinum,
hvorki fólki né frásögnum. Hún er í stríði við
tungumálið:
Kæfir grun um að hún verði að nema söng
vindsins, ljóð óldunnar, líf landsins, finna
yminn í blóðinu til að geta seilst inn í heiminn
á bak við heiminn. Verði að þekkja keim
rotnunar, ótta, losta og haturs;...
En hún snýr sér frá. Ætlar aðrar leiðir.
Áfram, ekki aftur á bak. (47)
Texti Nínu sjálfrar er orðræða afneitunarinnar;
hún talar í stuttum, ergilegum setningum, oft
íronískum, jafnvel háðskum. Hún reynir að
finna höggstað á fólki, orðræða hennar lýsir
bæði árásargirni og mannfyrirlitningu. Þannig
talar Eiríkur sem Nína bæði dáir og óttast. Hún
sér ekki kvölina sem býr að baki háði Eiríks,
ekki frekar en hún viðurkennir sína eigin kvöl.
Það kemur Nínu mjög á óvart að á milli hans og
Þórdísar reynist vera vinátta þar sem ekkert
samband ætti að vera. Marta kemur henni líka
96
TMM 1992:1
					
Fela smįmyndir
Titilblaš og efnisyfirlit I
Titilblaš og efnisyfirlit I
Titilblaš og efnisyfirlit II
Titilblaš og efnisyfirlit II
Titilblaš og efnisyfirlit III
Titilblaš og efnisyfirlit III
Titilblaš og efnisyfirlit IV
Titilblaš og efnisyfirlit IV
Titilblaš og efnisyfirlit V
Titilblaš og efnisyfirlit V
Titilblaš og efnisyfirlit VI
Titilblaš og efnisyfirlit VI
Titilblaš og efnisyfirlit VII
Titilblaš og efnisyfirlit VII
Titilblaš og efnisyfirlit VIII
Titilblaš og efnisyfirlit VIII
Kįpa I
Kįpa I
Kįpa II
Kįpa II
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
Blašsķša 20
Blašsķša 20
Blašsķša 21
Blašsķša 21
Blašsķša 22
Blašsķša 22
Blašsķša 23
Blašsķša 23
Blašsķša 24
Blašsķša 24
Blašsķša 25
Blašsķša 25
Blašsķša 26
Blašsķša 26
Blašsķša 27
Blašsķša 27
Blašsķša 28
Blašsķša 28
Blašsķša 29
Blašsķša 29
Blašsķša 30
Blašsķša 30
Blašsķša 31
Blašsķša 31
Blašsķša 32
Blašsķša 32
Blašsķša 33
Blašsķša 33
Blašsķša 34
Blašsķša 34
Blašsķša 35
Blašsķša 35
Blašsķša 36
Blašsķša 36
Blašsķša 37
Blašsķša 37
Blašsķša 38
Blašsķša 38
Blašsķša 39
Blašsķša 39
Blašsķša 40
Blašsķša 40
Blašsķša 41
Blašsķša 41
Blašsķša 42
Blašsķša 42
Blašsķša 43
Blašsķša 43
Blašsķša 44
Blašsķša 44
Blašsķša 45
Blašsķša 45
Blašsķša 46
Blašsķša 46
Blašsķša 47
Blašsķša 47
Blašsķša 48
Blašsķša 48
Blašsķša 49
Blašsķša 49
Blašsķša 50
Blašsķša 50
Blašsķša 51
Blašsķša 51
Blašsķša 52
Blašsķša 52
Blašsķša 53
Blašsķša 53
Blašsķša 54
Blašsķša 54
Blašsķša 55
Blašsķša 55
Blašsķša 56
Blašsķša 56
Blašsķša 57
Blašsķša 57
Blašsķša 58
Blašsķša 58
Blašsķša 59
Blašsķša 59
Blašsķša 60
Blašsķša 60
Blašsķša 61
Blašsķša 61
Blašsķša 62
Blašsķša 62
Blašsķša 63
Blašsķša 63
Blašsķša 64
Blašsķša 64
Blašsķša 65
Blašsķša 65
Blašsķša 66
Blašsķša 66
Blašsķša 67
Blašsķša 67
Blašsķša 68
Blašsķša 68
Blašsķša 69
Blašsķša 69
Blašsķša 70
Blašsķša 70
Blašsķša 71
Blašsķša 71
Blašsķša 72
Blašsķša 72
Blašsķša 73
Blašsķša 73
Blašsķša 74
Blašsķša 74
Blašsķša 75
Blašsķša 75
Blašsķša 76
Blašsķša 76
Blašsķša 77
Blašsķša 77
Blašsķša 78
Blašsķša 78
Blašsķša 79
Blašsķša 79
Blašsķša 80
Blašsķša 80
Blašsķša 81
Blašsķša 81
Blašsķša 82
Blašsķša 82
Blašsķša 83
Blašsķša 83
Blašsķša 84
Blašsķša 84
Blašsķša 85
Blašsķša 85
Blašsķša 86
Blašsķša 86
Blašsķša 87
Blašsķša 87
Blašsķša 88
Blašsķša 88
Blašsķša 89
Blašsķša 89
Blašsķša 90
Blašsķša 90
Blašsķša 91
Blašsķša 91
Blašsķša 92
Blašsķša 92
Blašsķša 93
Blašsķša 93
Blašsķša 94
Blašsķša 94
Blašsķša 95
Blašsķša 95
Blašsķša 96
Blašsķša 96
Blašsķša 97
Blašsķša 97
Blašsķša 98
Blašsķša 98
Blašsķša 99
Blašsķša 99
Blašsķša 100
Blašsķša 100
Blašsķša 101
Blašsķša 101
Blašsķša 102
Blašsķša 102
Blašsķša 103
Blašsķša 103
Blašsķša 104
Blašsķša 104
Blašsķša 105
Blašsķša 105
Blašsķša 106
Blašsķša 106
Blašsķša 107
Blašsķša 107
Blašsķša 108
Blašsķša 108
Blašsķša 109
Blašsķša 109
Blašsķša 110
Blašsķša 110
Blašsķša 111
Blašsķša 111
Blašsķša 112
Blašsķša 112
Kįpa III
Kįpa III
Kįpa IV
Kįpa IV