Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Tķmarit Mįls og menningar

PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Tķmarit Mįls og menningar

						móti þeim" (bls. 14). Telpan finnur sig ekki í
hinu nýja umhverfi og verður eiginlega utan-
veltu allan tímann, er stöðugt að hugsa um það
að komast burt á einn eða annan hátt, annað-
hvort heim, hreinlega om' jörðina eða upp á
„fjallið". Það er einmitt þessi framandleiki sem
veldur bestu og dýpstu þáttum sögunnar, telpan
hverfur inní sjálfa sig og streymir þaðan „auð-
veldlega inn í kýrnar og blómin, mýramar og
fjallið í fjarska" (bls. 39^0), fremur en fólkið
sem hún nær aldrei neinu sambandi við, nema
þá helst kaupamanninn. Hún þekkir ekki þá
gleði sem allir eiga í sameiningu, heldur aðeins
„þá sem maður á með sjálfum sér... og dregur
á andlitið kyrrlátt, dularfullt bros sem enginn
veit af hverju stafar" og er „innhverft" (bls. 45).
Fyrri hluti bókarinnar er ótrúlega góður, þeg-
ar telpan er ein í aðalhlutverki með upplifanir
sínar. Sagan hefst á óvæntum samanburði á hafi
og landi, grænar sjávaröldur verða að grasi
grónum hæðum og fuglamir eru ekki með hafið
í vængjunum heldur þeytast upp úr jörðinni í
„mjúku grjótregni" (bls. 25). Framandleiki
fyrsta morgunsins í sveitinni lýsir sér í vondu
bragði af skeiðunum, ofbirtu frá mjólkinni og
það stafar „ ... óþægilegum kulda frá skyrinu"
(bls. 17).
Strax á fyrstu síðunum, á leiðinni í rútunni
finnur telpan fyrir dauðanum og forgengileik-
anum sem síðan skjóra reglulega upp kollinum
út alla söguna, eins og mórar úr mýrarkeldum.
Þar er falleg lýsing á bílferðinni sem einskonar
samfelldri kveðjustund, telpan kveður allt sem
framhjá fer, fugla, kletta, hús og fólk og fínnst
að ekkert af þessu muni hún sjá aftur, allt muni
deyja um leið og hún fari framhjá því. Og innra
með sér hefur hún stöðuga löngun til dauðans
og daðrar reglulega við hana. Dauðinn er allt
um kring í sögunni og blundar jafnvel undir
henni, oní jörðinni. A áhrifamikinn hátt er hon-
um líkt við ófreskju sem býr í mógröf er dregur
stöðugt andann í liflum loftbólum sem iðnar
svartar pöddur sækja henni uppá yfirborðið (á
bls. 41). Síðar í bókinni andar ófreskjan frá sér
þegar „loftbólur stíga á ýmsum stöðum upp úr
mýrinni" (bls. 99) í kringum telpuna, og að
lokum kemst kaupamaðurinn í tæri við klær
hennar. Þannig lifir dauðinn stöðugt með sög-
unni og Guðbergur gefur honum, líkt og öðrum
tabúum, skemmtilega einfalda og sjálfsagða
umfjöllun:
Ekkert var jafn yndislegt og það að hugsa um
dauðann á góðviðrisdegi, síðdegis á sunnu-
degi uppi í sveit þegar maður á frí og ekkert
annað að gera mitt í fuglasöng og ilmi af rakri
jörð sem er vaxin þrútnum blómum og
gróðri. Þá er sælast að ímynda sér eigin
dauða í mógröf á meðan náttúran er sveipuð
síðdegiskyrrð og maður er fullur af æsku-
þrótti, órafjarri ímyndunum sínum, ungur og
í blóma lífsins. (bls. 41-42)
Kálfskaflinn
Einn slungnasti þáttur dauðans í sögunni er í
„Kálfskaflanum" eins og ég heyrði tvær bók-
elskar konur í jólaboði kalla tíunda kafla bók-
arinnar, sem er frábærlega skrifaður og gæti í
raun staðið einn og sér, svo heilsteyptur er hann.
Hér birtast öll bestu einkenni bókarinnar í frá-
sögn af heimaslátrun á kálfi í tilefni heimkomu
dótturinnar eftir nýafstaðna fóstureyðingu, sem
rímar vel við slátrunina. Telpan tengist einnig
kálfslífinu þar sem hún varð fyrst til að upp-
götva burð hans, lifír sig sterkt inn í dauða hans
og ímyndar sér síðan sinn eigin á svipaðan hátt.
Krakkar koma af nálægum bæjum til að horfa á
aftökuna og er að henni lokinni boðið að borða
kálfasteikina í hádeginu til þess að geta síðan
hlaupið útá tún til kýrinnar og sagt henni að nú
sé kálfurinn hennar í maga þeirra. Kýrin er
hábaulandi og tryllt af harmi yfir kálfseyðing-
unni og margt er hægt að lesa út úr saman-
burðinum á henni og dótturinni sem þolir ekki
þessa „beljustæla" (bls. 62), en kýlir nýtæmda
vömb sína þess í stað út af kálfakjötinu.
Þarna mætast margar sögur svo túlkunar-
möguleikar verða margir, en textinn verður þó
aldrei of einfaldur í táknrænu sinni enda ekki
beinlínis um tákn að ræða, heldur aðeins ein-
100
TMM 1992:1
					
Fela smįmyndir
Titilblaš og efnisyfirlit I
Titilblaš og efnisyfirlit I
Titilblaš og efnisyfirlit II
Titilblaš og efnisyfirlit II
Titilblaš og efnisyfirlit III
Titilblaš og efnisyfirlit III
Titilblaš og efnisyfirlit IV
Titilblaš og efnisyfirlit IV
Titilblaš og efnisyfirlit V
Titilblaš og efnisyfirlit V
Titilblaš og efnisyfirlit VI
Titilblaš og efnisyfirlit VI
Titilblaš og efnisyfirlit VII
Titilblaš og efnisyfirlit VII
Titilblaš og efnisyfirlit VIII
Titilblaš og efnisyfirlit VIII
Kįpa I
Kįpa I
Kįpa II
Kįpa II
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
Blašsķša 20
Blašsķša 20
Blašsķša 21
Blašsķša 21
Blašsķša 22
Blašsķša 22
Blašsķša 23
Blašsķša 23
Blašsķša 24
Blašsķša 24
Blašsķša 25
Blašsķša 25
Blašsķša 26
Blašsķša 26
Blašsķša 27
Blašsķša 27
Blašsķša 28
Blašsķša 28
Blašsķša 29
Blašsķša 29
Blašsķša 30
Blašsķša 30
Blašsķša 31
Blašsķša 31
Blašsķša 32
Blašsķša 32
Blašsķša 33
Blašsķša 33
Blašsķša 34
Blašsķša 34
Blašsķša 35
Blašsķša 35
Blašsķša 36
Blašsķša 36
Blašsķša 37
Blašsķša 37
Blašsķša 38
Blašsķša 38
Blašsķša 39
Blašsķša 39
Blašsķša 40
Blašsķša 40
Blašsķša 41
Blašsķša 41
Blašsķša 42
Blašsķša 42
Blašsķša 43
Blašsķša 43
Blašsķša 44
Blašsķša 44
Blašsķša 45
Blašsķša 45
Blašsķša 46
Blašsķša 46
Blašsķša 47
Blašsķša 47
Blašsķša 48
Blašsķša 48
Blašsķša 49
Blašsķša 49
Blašsķša 50
Blašsķša 50
Blašsķša 51
Blašsķša 51
Blašsķša 52
Blašsķša 52
Blašsķša 53
Blašsķša 53
Blašsķša 54
Blašsķša 54
Blašsķša 55
Blašsķša 55
Blašsķša 56
Blašsķša 56
Blašsķša 57
Blašsķša 57
Blašsķša 58
Blašsķša 58
Blašsķša 59
Blašsķša 59
Blašsķša 60
Blašsķša 60
Blašsķša 61
Blašsķša 61
Blašsķša 62
Blašsķša 62
Blašsķša 63
Blašsķša 63
Blašsķša 64
Blašsķša 64
Blašsķša 65
Blašsķša 65
Blašsķša 66
Blašsķša 66
Blašsķša 67
Blašsķša 67
Blašsķša 68
Blašsķša 68
Blašsķša 69
Blašsķša 69
Blašsķša 70
Blašsķša 70
Blašsķša 71
Blašsķša 71
Blašsķša 72
Blašsķša 72
Blašsķša 73
Blašsķša 73
Blašsķša 74
Blašsķša 74
Blašsķša 75
Blašsķša 75
Blašsķša 76
Blašsķša 76
Blašsķša 77
Blašsķša 77
Blašsķša 78
Blašsķša 78
Blašsķša 79
Blašsķša 79
Blašsķša 80
Blašsķša 80
Blašsķša 81
Blašsķša 81
Blašsķša 82
Blašsķša 82
Blašsķša 83
Blašsķša 83
Blašsķša 84
Blašsķša 84
Blašsķša 85
Blašsķša 85
Blašsķša 86
Blašsķša 86
Blašsķša 87
Blašsķša 87
Blašsķša 88
Blašsķša 88
Blašsķša 89
Blašsķša 89
Blašsķša 90
Blašsķša 90
Blašsķša 91
Blašsķša 91
Blašsķša 92
Blašsķša 92
Blašsķša 93
Blašsķša 93
Blašsķša 94
Blašsķša 94
Blašsķša 95
Blašsķša 95
Blašsķša 96
Blašsķša 96
Blašsķša 97
Blašsķša 97
Blašsķša 98
Blašsķša 98
Blašsķša 99
Blašsķša 99
Blašsķša 100
Blašsķša 100
Blašsķša 101
Blašsķša 101
Blašsķša 102
Blašsķša 102
Blašsķša 103
Blašsķša 103
Blašsķša 104
Blašsķša 104
Blašsķša 105
Blašsķša 105
Blašsķša 106
Blašsķša 106
Blašsķša 107
Blašsķša 107
Blašsķša 108
Blašsķša 108
Blašsķša 109
Blašsķša 109
Blašsķša 110
Blašsķša 110
Blašsķša 111
Blašsķša 111
Blašsķša 112
Blašsķša 112
Kįpa III
Kįpa III
Kįpa IV
Kįpa IV