Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Tķmarit Mįls og menningar

PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Tķmarit Mįls og menningar

						falda og margslungna atburði sem gætu staðið
einir og sér og lifað sjálfstæðu lífi burtséð frá
allri táknrænu og öllu merkingarrími. Þetta birt-
ist einnig vel í þeirri mynd sem síðar er dregin
upp af stúlkunni þar sem hún sefur með stein-
völu úr fljótinu á kviðnum. Þar verður steinninn
ekki lagður í neina ákveðna vörðu hlaðna merk-
ingum heldur má velta honum lengi á milli
handa sér. Þetta táknlausa táknsæi sést nú víða
notað meðal listamanna og birtist til dæmis
skýrt í kvikmyndum pólska leikstjórans Kryst-
ofs Kieslowskis.
Líkt og hann fer Guðbergur listilega um á
jafnvægisslánni erfiðu og gefur aldrei of mikið
í skyn en heldur þó öllum möguleikum opnum
með hinum fínlegustu núonsum, eins og í áður-
nefndum „Kálfskafla": Krakkarnir sitja til
borðs með dótturinni og „Ur augunum á þeim
skein þakklæti þegar þau tuggðu kjötið og litu
til hennar í laumi. Það var henni að þakka að
þeim var boðið í mat . . ." (bls. 61) Þarna fær
hver og einn lesandi að fara í sinn eigin túlkun-
arleik, óáreittur af höfundi, og getur bætt sínum
eigin hugmyndum útí textann „ef vill" eins og
sagt var í gömlum matreiðslubókum. I þessum
kafla bókarinnar hlaðast upp hin ýmsu merk-
ingarlög og það svo þétt að út á milli þeirra
drýpur gómsætur og þykkur lestrarsáfi, verður
það sem á smiðsmáli er kallað „algjör safi".
„Kálfskaflanum" lýkur við hæfi og lokar hring-
rás með því að um kvöldið kemur telpan á blóði
drifinn slátrunarstaðinn og fær í sig hroll úr
jörðinni (frá ófreskjunni sem þar býr) upp í
gegnum iljarnar og ælir síðan upp kálfinum
framan í kúna.
Sjálf lýsingin á dauða kálfsins er meðal gull-
vægari staða í bókinni, þegarkrónur sóleyjanna
fyllast blóði og lúta síðan höfði um leið og
kálfurinn missir sitt eigið, hella úr krónunni og
rísa síðan upp á ný í brennandi sól sem „ . . .
skein andartak í framandi ljóma og fjöllin virt-
ust verða annars hugar í fjarlægð" (bls. 60). Það
eru setningar eins og þessi, sem og „Á þessum
árstíma var nóttin áþekk endalausri hugsun um
alls ekkert" (bls. 27), sem valda því að maður
leggur bókina frá sér andartak og þá er sem hún
baði ögn út síðunum eins og hvítum vængjum
þar sem hún liggur á borði eða sæng.
Glottandi einlægni
Eins og áður segir er ferskur tónn í þessari
frásögn sem samanstendur af gamalkunnugri
„guðbergsku", eins og menn kannast við úr fyrri
bókum höfundar, og einhverri nýrri nálægð svo
úr verður hárfín blanda af einlægni og fjarlægð,
kómík og alvöru, sem hlýtur alltaf að vera eftir-
sótt af rithöfundum. Þetta er eiginlega glottandi
einlægni sem aldrei er rembingsleg heldur
renna hinir ólíku þættir eðlilega og saman-
bruggaðir fram líkt og í gruggugu jökulfljóti.
Textinn flýtur létt í farveginum sem sagan
myndar þvingunarlaust. Aðeins einu sinni í
bókinni kemur óvænt gerbragð í hið hárfína
brugg textans og það er þegar stúlkan gengur
um á Héraðsmótinu og kemur í móa þar sem
meðlimir lúðrasveitarinnar Svanirnir (útaf fyrir
sig of auðveld fyndni) liggja berrassaðir oná
konu í hverri laut og blása síðan í lúðra að losun
lokinni. Þarna missir höfundur jafnvægið og
fellur í þreyttan absúrdisma, gamalkunna grót-
esku.
Söguþráðurinn er hógvær og alltaf í bak-
grunni, hann gefur stemningunum eftir for-
grunninn og jafnvel allan flötinn eins og þegar
í miðri bók er gert hlé á sögunni með rigningar-
degi og allar persónurnar látnar leggja sig í
mjög fallegum og værðarlegum kafla líkt og áð
sé í frásögninni (upphaf 14. kafla). En á bak við
söguþráðinn gerast síðan fleiri sögur, bútar af
þeim standa upp úr bókinni hér og þar lfkt og
steinar í straumi. Maður sér ekki til botns í
jökulfljótinu og þessi bók leynir á sér, það ligg-
ur við að hlutfallið sé jafnt á milli textans og
þess sem lesa má á milli línanna. Guðbergur
heldur óvenju miklu eftir af söguefni sínu og
sýnir höfundarhlédrægni sem ekki er margséð í
íslenskum skáldskap.
Það er ekki til mikils að ætla að fjalla nánar
um eiginlegan „stfl" bókarinnar, svo þróaður og
TMM 1992:1
101
					
Fela smįmyndir
Titilblaš og efnisyfirlit I
Titilblaš og efnisyfirlit I
Titilblaš og efnisyfirlit II
Titilblaš og efnisyfirlit II
Titilblaš og efnisyfirlit III
Titilblaš og efnisyfirlit III
Titilblaš og efnisyfirlit IV
Titilblaš og efnisyfirlit IV
Titilblaš og efnisyfirlit V
Titilblaš og efnisyfirlit V
Titilblaš og efnisyfirlit VI
Titilblaš og efnisyfirlit VI
Titilblaš og efnisyfirlit VII
Titilblaš og efnisyfirlit VII
Titilblaš og efnisyfirlit VIII
Titilblaš og efnisyfirlit VIII
Kįpa I
Kįpa I
Kįpa II
Kįpa II
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
Blašsķša 20
Blašsķša 20
Blašsķša 21
Blašsķša 21
Blašsķša 22
Blašsķša 22
Blašsķša 23
Blašsķša 23
Blašsķša 24
Blašsķša 24
Blašsķša 25
Blašsķša 25
Blašsķša 26
Blašsķša 26
Blašsķša 27
Blašsķša 27
Blašsķša 28
Blašsķša 28
Blašsķša 29
Blašsķša 29
Blašsķša 30
Blašsķša 30
Blašsķša 31
Blašsķša 31
Blašsķša 32
Blašsķša 32
Blašsķša 33
Blašsķša 33
Blašsķša 34
Blašsķša 34
Blašsķša 35
Blašsķša 35
Blašsķša 36
Blašsķša 36
Blašsķša 37
Blašsķša 37
Blašsķša 38
Blašsķša 38
Blašsķša 39
Blašsķša 39
Blašsķša 40
Blašsķša 40
Blašsķša 41
Blašsķša 41
Blašsķša 42
Blašsķša 42
Blašsķša 43
Blašsķša 43
Blašsķša 44
Blašsķša 44
Blašsķša 45
Blašsķša 45
Blašsķša 46
Blašsķša 46
Blašsķša 47
Blašsķša 47
Blašsķša 48
Blašsķša 48
Blašsķša 49
Blašsķša 49
Blašsķša 50
Blašsķša 50
Blašsķša 51
Blašsķša 51
Blašsķša 52
Blašsķša 52
Blašsķša 53
Blašsķša 53
Blašsķša 54
Blašsķša 54
Blašsķša 55
Blašsķša 55
Blašsķša 56
Blašsķša 56
Blašsķša 57
Blašsķša 57
Blašsķša 58
Blašsķša 58
Blašsķša 59
Blašsķša 59
Blašsķša 60
Blašsķša 60
Blašsķša 61
Blašsķša 61
Blašsķša 62
Blašsķša 62
Blašsķša 63
Blašsķša 63
Blašsķša 64
Blašsķša 64
Blašsķša 65
Blašsķša 65
Blašsķša 66
Blašsķša 66
Blašsķša 67
Blašsķša 67
Blašsķša 68
Blašsķša 68
Blašsķša 69
Blašsķša 69
Blašsķša 70
Blašsķša 70
Blašsķša 71
Blašsķša 71
Blašsķša 72
Blašsķša 72
Blašsķša 73
Blašsķša 73
Blašsķša 74
Blašsķša 74
Blašsķša 75
Blašsķša 75
Blašsķša 76
Blašsķša 76
Blašsķša 77
Blašsķša 77
Blašsķša 78
Blašsķša 78
Blašsķša 79
Blašsķša 79
Blašsķša 80
Blašsķša 80
Blašsķša 81
Blašsķša 81
Blašsķša 82
Blašsķša 82
Blašsķša 83
Blašsķša 83
Blašsķša 84
Blašsķša 84
Blašsķša 85
Blašsķša 85
Blašsķša 86
Blašsķša 86
Blašsķša 87
Blašsķša 87
Blašsķša 88
Blašsķša 88
Blašsķša 89
Blašsķša 89
Blašsķša 90
Blašsķša 90
Blašsķša 91
Blašsķša 91
Blašsķša 92
Blašsķša 92
Blašsķša 93
Blašsķša 93
Blašsķša 94
Blašsķša 94
Blašsķša 95
Blašsķša 95
Blašsķša 96
Blašsķša 96
Blašsķša 97
Blašsķša 97
Blašsķša 98
Blašsķša 98
Blašsķša 99
Blašsķša 99
Blašsķša 100
Blašsķša 100
Blašsķša 101
Blašsķša 101
Blašsķša 102
Blašsķša 102
Blašsķša 103
Blašsķša 103
Blašsķša 104
Blašsķša 104
Blašsķša 105
Blašsķša 105
Blašsķša 106
Blašsķša 106
Blašsķša 107
Blašsķša 107
Blašsķša 108
Blašsķša 108
Blašsķša 109
Blašsķša 109
Blašsķša 110
Blašsķša 110
Blašsķša 111
Blašsķša 111
Blašsķša 112
Blašsķša 112
Kįpa III
Kįpa III
Kįpa IV
Kįpa IV