Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Tķmarit Mįls og menningar

PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Tķmarit Mįls og menningar

						Tvær bækur frá Gyrðí
Gyrðir Elíasson. Heykvísl og gúmmískór. Mál og
menning 1991. 89 bls. Vetraráform um sumarferða-
lag. Mál og menning 1991. 73 bls.
Þó það sé nú orðið að einskonar ritklifi að segja
Gyrði Elíasson afkastamikinn höfund, verður
samt vart annað lýsingarorð notað um verklag
hans þegar hver bókin á fætur annarri kemur frá
hans hendi og nú í haust hnykkti hann enn á
þessari nafnbót þegar þrjár bækur á hans vegum
komu á markaðinn, tvær frumsamdar og ein
þýðing. í viðtali fyrir jólin nefndi skáldið að
frumsömdu bækurnar, sagnasafnið Heykvísl og
gúmmískór og ljóðabókin Vetraráform um sum-
arferðalag, hefðu upphaflega verið hugsaðar
sem eitt verk, en á ritunartímanum hefðu þær
klofnað í tvennt og kæmu þannig fyrir sjónir
lesenda. Frágangur bókanna undirstrikar að
vissu leyti þennan skyldleika, svipað útlit kápu
og brotið jafn stórt, en ýmis efnisleg tengsl milli
bókanna eru einnig fyrir hendi og sýna svo ekki
verður um villst að þær eru ritaðar með hliðsjón
hvor af annarri. Beinar hliðstæður má auðveld-
lega finna, svo sem ljóskerið sem minnir á Kína
og logar á svölum ljóðmælanda „Kvöldþanka
úr austurvegi" (bls. 31) og sögumanns „Ein-
veruhússins" (bls. 48) eða „skipið gamla sem /
siglir grænkandi tún" í ,,Maímorgunljóði" (bls.
13) og birtist í sögunni „Sálarljós" siglandi
„gegnum septemberkvöldið" (bls. 29). Efnisleg
skörun bókanna er þó einungis ytra einkenni og
segir í raun og veru ekki mikið um sambandið
milli þeirra, auk þess sem slfka skörun má hvar-
vetna finna í verkum Gyrðis. Nærtækara væri
að lýsa tengslunum milli bókanna á þann veg
að þær séu samstíga, þær sýni hvor í sínu lagi
ákveðið stig á ritferli höfundarins þar sem ljóða-
gerð hans og lausamálsskáldskapur hafa færst
enn nær hvort öðru en um leið einfaldast. Hafi
Gyrðir alltaf verið að yrkja í sögum sínum og
segja sögur í Ijóðunum virðist bilið þarna á milli
hafa minnkað enn, en um leið hefur hann fitjað
upp á nýjum stefjum í höfundarverki sínu.
An hvarfa
Eitt helsta einkenni sagnanna er að í þeim verða
sjaldnast nokkur afgerandi hvörf. I þeim sögum
þar sem hvarfaleysið er einna mest áberandi,
sögum eins og „Saga fyrir munnhörpu" (bls.
71-73), „Sálarljós" (29-30) og „Kofaminning"
(64-67) virðist textinn samanstanda af óskipu-
lögðum brotum sem ekki hanga saman á neinu
nema sjónarhorninu. Hlutarnir safnast aldrei
saman í brennipunkt hinnar hefðbundnu smá-
sögu þar sem sýn opnast inn í eðli atviks, athafn-
ar eða minningar, sýn sem nær oft á tíðum að
breyta skynjun söguhetjunnar þannig að hún sér
líf sitt og umhverfi í nýju ljósi. I sögum Gyrðis
eru þessi hefðbundu hvörf á bak og burt. Þar er
ekki að finna punktinn þar sem þræðir sógunnar
virðast hnýtast saman svo lesandinn gerir sér
grein fyrir tengslum þeirra. í stað hans fara
hvörfin lfkt og á flakk í textanum, þeim er ekki
komið fyrir á ákveðnum stað og það liggur
heldur engin kvöð á lesandanum að finna þeim
fastan stað, þau eru ekki uppistöðuþáttur text-
ans. I fyrrnefndri „Sögu fyrir munnhörpu" má
sjá þetta glögglega. Sögumaðurinn gengur upp
kirkjugarðsstíginn í þorpinu og sér hjólastól
standa úti í garði nálægs húss og glerflösku með
mjólk við hlið hans, týnir ber og fer aftur niður
í þorpið, spjallar við gamlan mann sem situr á
bekk, borðar berjaskyr í kvöldmatinn og fer
síðan í gönguferð eftir fjörunni þar sem hann
hittir stúlku sem er að veiða fisk á flugu. Hann
staldra við til að fylgjast með henni, heillaður
af sveigju líkama hennar. Og þar með er sagan
búin, hvergi er neinn hápunktur, nein skil þar
sem merking brotanna og tengslin á milli þeirra
birtast. Sagan virðist vera frásögn af hversdags-
legum athöfnum þar sem mismunandi atvik eru
sett saman án þess að í þeim sé nein stígandi,
neinn þráður sem sýni tilgang þess að brotin séu
komin þarna saman. Engu að síður má finna að
á bilunum milli brotanna opnast einhver allt
annar heimur þar sem allt er á ferð og flugi.
Finna má að undir yfirborðinu er straumur sem
lesandann grunar fremur að sé þar en að hann
skilji hvernig á honum standi. Slíkt tvísæi hefur
TMM 1992:1
105
					
Fela smįmyndir
Titilblaš og efnisyfirlit I
Titilblaš og efnisyfirlit I
Titilblaš og efnisyfirlit II
Titilblaš og efnisyfirlit II
Titilblaš og efnisyfirlit III
Titilblaš og efnisyfirlit III
Titilblaš og efnisyfirlit IV
Titilblaš og efnisyfirlit IV
Titilblaš og efnisyfirlit V
Titilblaš og efnisyfirlit V
Titilblaš og efnisyfirlit VI
Titilblaš og efnisyfirlit VI
Titilblaš og efnisyfirlit VII
Titilblaš og efnisyfirlit VII
Titilblaš og efnisyfirlit VIII
Titilblaš og efnisyfirlit VIII
Kįpa I
Kįpa I
Kįpa II
Kįpa II
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
Blašsķša 20
Blašsķša 20
Blašsķša 21
Blašsķša 21
Blašsķša 22
Blašsķša 22
Blašsķša 23
Blašsķša 23
Blašsķša 24
Blašsķša 24
Blašsķša 25
Blašsķša 25
Blašsķša 26
Blašsķša 26
Blašsķša 27
Blašsķša 27
Blašsķša 28
Blašsķša 28
Blašsķša 29
Blašsķša 29
Blašsķša 30
Blašsķša 30
Blašsķša 31
Blašsķša 31
Blašsķša 32
Blašsķša 32
Blašsķša 33
Blašsķša 33
Blašsķša 34
Blašsķša 34
Blašsķša 35
Blašsķša 35
Blašsķša 36
Blašsķša 36
Blašsķša 37
Blašsķša 37
Blašsķša 38
Blašsķša 38
Blašsķša 39
Blašsķša 39
Blašsķša 40
Blašsķša 40
Blašsķša 41
Blašsķša 41
Blašsķša 42
Blašsķša 42
Blašsķša 43
Blašsķša 43
Blašsķša 44
Blašsķša 44
Blašsķša 45
Blašsķša 45
Blašsķša 46
Blašsķša 46
Blašsķša 47
Blašsķša 47
Blašsķša 48
Blašsķša 48
Blašsķša 49
Blašsķša 49
Blašsķša 50
Blašsķša 50
Blašsķša 51
Blašsķša 51
Blašsķša 52
Blašsķša 52
Blašsķša 53
Blašsķša 53
Blašsķša 54
Blašsķša 54
Blašsķša 55
Blašsķša 55
Blašsķša 56
Blašsķša 56
Blašsķša 57
Blašsķša 57
Blašsķša 58
Blašsķša 58
Blašsķša 59
Blašsķša 59
Blašsķša 60
Blašsķša 60
Blašsķša 61
Blašsķša 61
Blašsķša 62
Blašsķša 62
Blašsķša 63
Blašsķša 63
Blašsķša 64
Blašsķša 64
Blašsķša 65
Blašsķša 65
Blašsķša 66
Blašsķša 66
Blašsķša 67
Blašsķša 67
Blašsķša 68
Blašsķša 68
Blašsķša 69
Blašsķša 69
Blašsķša 70
Blašsķša 70
Blašsķša 71
Blašsķša 71
Blašsķša 72
Blašsķša 72
Blašsķša 73
Blašsķša 73
Blašsķša 74
Blašsķša 74
Blašsķša 75
Blašsķša 75
Blašsķša 76
Blašsķša 76
Blašsķša 77
Blašsķša 77
Blašsķša 78
Blašsķša 78
Blašsķša 79
Blašsķša 79
Blašsķša 80
Blašsķša 80
Blašsķša 81
Blašsķša 81
Blašsķša 82
Blašsķša 82
Blašsķša 83
Blašsķša 83
Blašsķša 84
Blašsķša 84
Blašsķša 85
Blašsķša 85
Blašsķša 86
Blašsķša 86
Blašsķša 87
Blašsķša 87
Blašsķša 88
Blašsķša 88
Blašsķša 89
Blašsķša 89
Blašsķša 90
Blašsķša 90
Blašsķša 91
Blašsķša 91
Blašsķša 92
Blašsķša 92
Blašsķša 93
Blašsķša 93
Blašsķša 94
Blašsķša 94
Blašsķša 95
Blašsķša 95
Blašsķša 96
Blašsķša 96
Blašsķša 97
Blašsķša 97
Blašsķša 98
Blašsķša 98
Blašsķša 99
Blašsķša 99
Blašsķša 100
Blašsķša 100
Blašsķša 101
Blašsķša 101
Blašsķša 102
Blašsķša 102
Blašsķša 103
Blašsķša 103
Blašsķša 104
Blašsķša 104
Blašsķša 105
Blašsķša 105
Blašsķša 106
Blašsķša 106
Blašsķša 107
Blašsķša 107
Blašsķša 108
Blašsķša 108
Blašsķša 109
Blašsķša 109
Blašsķša 110
Blašsķša 110
Blašsķša 111
Blašsķša 111
Blašsķša 112
Blašsķša 112
Kįpa III
Kįpa III
Kįpa IV
Kįpa IV