Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Tķmarit Mįls og menningar

PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Tķmarit Mįls og menningar

						að vísu ætíð einkennt skáldskap Gyrðis, en virð-
ist í svo knöppu formi (sagan er rétt um tvær
blaðsíður) vera venju fremur hált og erfitt að
festa á hendur. Það er sem höfundurinn reyni að
komast af með sem allra minnst efni og sem
allra fæsta bindivíra í sögunum til að koma
þessari sterku undiröldu til skila, hann reyni til
hins ýtrasta á þanþol formsins.
Hættan við slíkar vinnuaðferðir er að fíngerð-
ir strengirnir milli brotanna bresti og haldi ekki
lengur utan um þau. Hvörfin eru ekki sá þáttur
sem Gyrðir notar til að skipuleggja texta sinn,
og það hefur hann reyndar aldrei gert, en beitt
þess í stað öguðum stfl og vissri hrynjandi í
myndmáli. En í flestum sagnanna íHeykvísl og
gúmmískóm er enn frekar kreppt að þessum
þáttum. Hlutamergðin sem einkenndi svo mjög
ljóðabækurnar Bak við maríuglerið (1985) og
Svartflug/Blindfugl (1986) sem og skáldsöguna
Gangandi íkorna (1987) hefur smám saman
verið skorin niður, flókin táknkerfi þessara
bóka hafa einfaldast. Jafnhliða þessari þróun til
einföldunar hefur stfll sagnanna orðið þjálli og
talmálskennari og andblær ljóðanna bjartari.
Þennan einfalda en fágaða blæ má glöggt sjá í
ljóðinu „Hugleiðing í júlí" (bls. 67):
Hvað skyldu vera mörg fiðrildi á
íslandi yfir sumartímann, þegar
öll strá eru setin í kvöldstill-
um og sindrar á vængi í lofti
í þessu ljóði sem og mörgum öðrum má sjá
svipaða afstöðu og í sögunum. Naumt form og
einfalt málfar þar sem haldreipið virðist þó
vanta, einhvern punkt sem lýkurupp myndinni.
Samþætting ólíkra hluta á órökrænan en agaðan
hátt, eins og sást í fyrri ljóðum Gyrðis, hefur
vikið fyrir allt að því barnalega einföldu ljóð-
máli sem líkt og sögurnar virðist ekki „vera um
neitt", af því að vanalega útgangspunkta vantar.
Hérna virðist við fyrstu sýn sem strengur ein-
faldleikans bresti og eftir standi hol og tóm,
allur safí hafi verið kreistur úr ljóðinu.
En líkt og skáldskapur Gyrðis kemur að við-
fangsefnum sínum úr óvæntustu áttum verður
að taka á sig eilítinn krók til að rýna í ljóðin.
Hinar einföldu ljóðmyndir vekja um leið upp
hugmynd um „stemmningu", persónubundna
upplifun skáldsins á náttúrunni og umhverfi
sínu sem sé uppspretta þeirra. Slík skynjun hef-
ur verið grunntónn vestrænnar ljóðagerðar frá
því á seinni hluta 18. aldar svo hún ætti ekki að
vera svo óskaplega nýstárleg, en einmitt það
frelsi sem hún veitir til sköpunar á eigin skáld-
heimi, eigin táknkerfum, hefur orðið drifkraftur
persónulegrarglímu módernískra jafnt sem síð-
módernískra höfunda við hefð og tungumál. í
Vetraráformum um sumarferðalag virðist mér
sem Gyrðir hafi einmitt skyggnst um í skáld-
heimi sínum og fundið þar nýja uppsprettu sem
„stemmningarnar" eru sprottnar af, einskonar
dulhyggjuviðhorf til náttúrunnar sem einfald-
leiki ljóðanna tjáir. Þetta viðhorf er nátengt
austurlenskri ljóðgerð, bæði kínverskri en eink-
um þó japanskri, þar sem einfaldleiki og hvers-
dagslegt tungutak megnar að miðla flókinni og
margbreytilegri hugsun, eitt orð vekur upp
ótæmandi hugmyndatengsl. Þessi austræni
strengur verður enn ljósari þegar yfirbragð
„Hugleiðingar í júlí" er athugað betur. Lfkt og
japönsku skáldi tekst Gyrði að fanga andblæ
ákveðinnar árstíðar með einfaldri mynd fiðrild-
anna. Skynjun sumarsins er í forgrunninum en
hún verður hvorki flöt né klisjukennd vegna
sjónarhornsins sem dvelur á fiðrildunum og
þjappar myndinni saman utan um þau. Tungu-
takið er hversdagslegt en tóninn er upphafinn,
það er heiðríkja í textanum sem hrífur lesand-
ann með sér og skerpir skynjun þess hversdags-
lega. I fjölmörgum ljóðum bókarinnar er
andblær árstíðar eða umhverfis vakinn upp á
svipaðan hátt. Ljóð eins og „Ágústgaldur" (68),
„Skammdegisblámi" (6), „Júníljóð til bróður"
(24) og „Maímorgunljóð" (13) byggja öll á
þessum þræði. Af sama meiði virðast mér ein-
nig vera hinar fjölmörgu vísanir til „blámóðu-
landsins" svo sem eins og ljóskerið sem „vekur
upp hugmynd / um kínverska fornöld" (31),
ódýr „krús frá Kína" (37), „tebaukar með /
dreymandi / japönskum konum / við tré" (10)
106
TMM 1992:1
					
Fela smįmyndir
Titilblaš og efnisyfirlit I
Titilblaš og efnisyfirlit I
Titilblaš og efnisyfirlit II
Titilblaš og efnisyfirlit II
Titilblaš og efnisyfirlit III
Titilblaš og efnisyfirlit III
Titilblaš og efnisyfirlit IV
Titilblaš og efnisyfirlit IV
Titilblaš og efnisyfirlit V
Titilblaš og efnisyfirlit V
Titilblaš og efnisyfirlit VI
Titilblaš og efnisyfirlit VI
Titilblaš og efnisyfirlit VII
Titilblaš og efnisyfirlit VII
Titilblaš og efnisyfirlit VIII
Titilblaš og efnisyfirlit VIII
Kįpa I
Kįpa I
Kįpa II
Kįpa II
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
Blašsķša 20
Blašsķša 20
Blašsķša 21
Blašsķša 21
Blašsķša 22
Blašsķša 22
Blašsķša 23
Blašsķša 23
Blašsķša 24
Blašsķša 24
Blašsķša 25
Blašsķša 25
Blašsķša 26
Blašsķša 26
Blašsķša 27
Blašsķša 27
Blašsķša 28
Blašsķša 28
Blašsķša 29
Blašsķša 29
Blašsķša 30
Blašsķša 30
Blašsķša 31
Blašsķša 31
Blašsķša 32
Blašsķša 32
Blašsķša 33
Blašsķša 33
Blašsķša 34
Blašsķša 34
Blašsķša 35
Blašsķša 35
Blašsķša 36
Blašsķša 36
Blašsķša 37
Blašsķša 37
Blašsķša 38
Blašsķša 38
Blašsķša 39
Blašsķša 39
Blašsķša 40
Blašsķša 40
Blašsķša 41
Blašsķša 41
Blašsķša 42
Blašsķša 42
Blašsķša 43
Blašsķša 43
Blašsķša 44
Blašsķša 44
Blašsķša 45
Blašsķša 45
Blašsķša 46
Blašsķša 46
Blašsķša 47
Blašsķša 47
Blašsķša 48
Blašsķša 48
Blašsķša 49
Blašsķša 49
Blašsķša 50
Blašsķša 50
Blašsķša 51
Blašsķša 51
Blašsķša 52
Blašsķša 52
Blašsķša 53
Blašsķša 53
Blašsķša 54
Blašsķša 54
Blašsķša 55
Blašsķša 55
Blašsķša 56
Blašsķša 56
Blašsķša 57
Blašsķša 57
Blašsķša 58
Blašsķša 58
Blašsķša 59
Blašsķša 59
Blašsķša 60
Blašsķša 60
Blašsķša 61
Blašsķša 61
Blašsķša 62
Blašsķša 62
Blašsķša 63
Blašsķša 63
Blašsķša 64
Blašsķša 64
Blašsķša 65
Blašsķša 65
Blašsķša 66
Blašsķša 66
Blašsķša 67
Blašsķša 67
Blašsķša 68
Blašsķša 68
Blašsķša 69
Blašsķša 69
Blašsķša 70
Blašsķša 70
Blašsķša 71
Blašsķša 71
Blašsķša 72
Blašsķša 72
Blašsķša 73
Blašsķša 73
Blašsķša 74
Blašsķša 74
Blašsķša 75
Blašsķša 75
Blašsķša 76
Blašsķša 76
Blašsķša 77
Blašsķša 77
Blašsķša 78
Blašsķša 78
Blašsķša 79
Blašsķša 79
Blašsķša 80
Blašsķša 80
Blašsķša 81
Blašsķša 81
Blašsķša 82
Blašsķša 82
Blašsķša 83
Blašsķša 83
Blašsķša 84
Blašsķša 84
Blašsķša 85
Blašsķša 85
Blašsķša 86
Blašsķša 86
Blašsķša 87
Blašsķša 87
Blašsķša 88
Blašsķša 88
Blašsķša 89
Blašsķša 89
Blašsķša 90
Blašsķša 90
Blašsķša 91
Blašsķša 91
Blašsķša 92
Blašsķša 92
Blašsķša 93
Blašsķša 93
Blašsķša 94
Blašsķša 94
Blašsķša 95
Blašsķša 95
Blašsķša 96
Blašsķša 96
Blašsķša 97
Blašsķša 97
Blašsķša 98
Blašsķša 98
Blašsķša 99
Blašsķša 99
Blašsķša 100
Blašsķša 100
Blašsķša 101
Blašsķša 101
Blašsķša 102
Blašsķša 102
Blašsķša 103
Blašsķša 103
Blašsķša 104
Blašsķša 104
Blašsķša 105
Blašsķša 105
Blašsķša 106
Blašsķša 106
Blašsķša 107
Blašsķša 107
Blašsķša 108
Blašsķša 108
Blašsķša 109
Blašsķša 109
Blašsķša 110
Blašsķša 110
Blašsķša 111
Blašsķša 111
Blašsķša 112
Blašsķša 112
Kįpa III
Kįpa III
Kįpa IV
Kįpa IV