Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Tķmarit Mįls og menningar

PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Tķmarit Mįls og menningar

						my nduðu þessi tengsl að vissu leyti þungamiðju
verksins. Vafinn á stöðu aðalsöguhetjunnar,
hvort hún væri lífs eða liðin, vakti upp ótal
spurningar um eðli þessa draugaheims, hvort
persónumar væru draugar í heimi lifenda eða
hvort þær mynduðu einskonar hliðarheim og
hvert væri þá gildi þess heirhs. En það sýndi sig
við vandlegan lestur Svefnhjólsins að það vakir
ekki fyrir höfundinum að setja á stofn litla
hryllingsbúð til að hvekkja taugaveiklaða les-
endur heldur eru draugarnir leikendur á sviði
þess liðna. Sá hulduheimur sem þarna birtist og
er einnig til staðar í nýju bókunum tveimur, var
tilraun til að nálgast fortíðina, endurskapa hið
liðna, ekki sem Hfandi veruleika heldur í því
ástandi sem það er hugsað í, sem liðið, sem
draugaveröld. Ég held að Gyrðir hafí með þess-
um hætti reynt á sínum eigin forsendum að
koma til skila þeim þjóðsagnaarfí og sagna-
heimi sem hann vinnur með en um leið að
gaumgæfa samband nútíðarinnar við söguna.
Mynd fortíðarinnar er mynd veruleika sem að-
eins lifír áfram sem draugaheimur, í formi
minninga, svipa, bóka og sagna og verður sem
slíkur ætíð undirstaða höfundarstarfsins á einn
eða annan hátt. Sambýli drauga og lifandi fólks
líkt og í sögunni „„Gott er myrkrið rauða"" þarf
því ekki að vera ógnvekjandi á neinn hátt heldur
sjálfsagt og eðlilegt og sömuleiðis eru nornirnar
í „Ljóði fyrir kvöldsvæf börn" (bls. 62) hinar
vinalegustu. En útúr þessum fortíðarheimi og
hans huglægu tilvist getur einnig vaxið stærsta
ógnin og skiptir þá ekki máli þó að sól skíni í
hinum ytri heimi líkt og má sjá í sögunni „Ferð
inn í dagdraum" (bls. 24-28). Þar ríður lítil
stúlka út á „tiltakanlega smávöxnum" hesti einn
fagran sumardag og hefur með sér bók sem hún
les meðan hann fer fetið og í höfði hennar „fara
að bæra á sér einstæðar hugmyndir" sem virðast
tengjast því að hún les fyrir ömmu sína í Bláskjá
og þeim orðum ömmunnar að við séum svo
„fádæma gæfusöm að hafa ekki skógana hérna"
(27). Hesturinn verður síðan að stökkva yfir
skurði þar sem „Gruggugt vatn seytlar ... og á
botninum er slý og magnaður gróður vaxinn úr
draumum og myrkri þarna í sólinni" (28) og
lesandinn er minntur á að dimmar hugsanir
spretta einnig af bókum. Sagnaheimur bernsk-
unnar er líkt og fortíðin og draugaveröldin upp-
spretta ímyndunarafls sem getur í senn verið
frjótt og sársaukafullt eða er ef til vill frjótt af
því að það er sársaukafullt. Draugarnir eru
nefnilega þegar allt kemur til alls fulltrúar þeirr-
ar veraldar sem var, þeir vafra um yfirgefin hús
og auð stræti.
En tengslin milli þessara heima geta einnig
birst á þann hátt að raunheimurinn tekur ham-
skiptum og fær þannig hlutdeild í hulduheimin-
um. Maðurinn sem lætur græða á sig hrein-
dýrshornin í sögunni „Horn" (45^47) virðist á
þann hátt verða nákomnari hrútnum sínum og
drekkur með honum á stundum þó skepnan sé
ill með víni. Þannig virðast einnig framliðnir
skilja dýramál líkt og í „Fuglar og fiskar" þar
sem sál konunnar flýgur með dúfunum og ræðir
við þær en orð hestsins í „Ferð inn í dagdraum"
eru óskiljanleg mönnum. Þessar umbreytingar
eru mjög áberandi í ljóðunum en birtast þar
jafnframt sem ferð hugarflugsins eða minning-
arinnar sem geysist burt frá stund og stað.
I ljóðinu „Samvitund" (bls. 35), sem ort er út
frá tréskurðarmynd Elíasar B. Halldórssonar,
föður skáldsins (grafíkmyndir Elíasar skreyta
útgáfurnar fagurlega og virðast sprottnar af
þeim hugarheimi sem textar Gyrðis byggja á),
fléttast þetta saman; samspil hulduheims og
raunheims og ferð hugans. Þó drýsillinn sé ekkí
fagur og jötunuxar verði að teljast með óvið-
kunnanlegri skordýrum verður dans þeirra að
tákni um þá samkennd sem er með furðuverun-
um og ljóðmælandanum. í henni birtist líf-
mögnun heimsins þar sem hver þúfa er kvik og
steinarnir opnast þegar á þá er bankað. En á
meðan þeir dansa er „Stúlkan sem heldur á stóru
/ stóru pöddunni í fanginu .. . að hugsa um tré
/ sem hún sá vaxa / hægt og hægt / hjá gömlu /
gömlu fjósi". Það er ekki nóg með að hún sé
stödd meðal furðuvera heldur er hugur hennar
annarstaðar, á öðru sviði, líkt og aðstæður henn-
ar minni hana á ákveðinn stað eða hlut sem þó
108
TMM 1992:1
					
Fela smįmyndir
Titilblaš og efnisyfirlit I
Titilblaš og efnisyfirlit I
Titilblaš og efnisyfirlit II
Titilblaš og efnisyfirlit II
Titilblaš og efnisyfirlit III
Titilblaš og efnisyfirlit III
Titilblaš og efnisyfirlit IV
Titilblaš og efnisyfirlit IV
Titilblaš og efnisyfirlit V
Titilblaš og efnisyfirlit V
Titilblaš og efnisyfirlit VI
Titilblaš og efnisyfirlit VI
Titilblaš og efnisyfirlit VII
Titilblaš og efnisyfirlit VII
Titilblaš og efnisyfirlit VIII
Titilblaš og efnisyfirlit VIII
Kįpa I
Kįpa I
Kįpa II
Kįpa II
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
Blašsķša 20
Blašsķša 20
Blašsķša 21
Blašsķša 21
Blašsķša 22
Blašsķša 22
Blašsķša 23
Blašsķša 23
Blašsķša 24
Blašsķša 24
Blašsķša 25
Blašsķša 25
Blašsķša 26
Blašsķša 26
Blašsķša 27
Blašsķša 27
Blašsķša 28
Blašsķša 28
Blašsķša 29
Blašsķša 29
Blašsķša 30
Blašsķša 30
Blašsķša 31
Blašsķša 31
Blašsķša 32
Blašsķša 32
Blašsķša 33
Blašsķša 33
Blašsķša 34
Blašsķša 34
Blašsķša 35
Blašsķša 35
Blašsķša 36
Blašsķša 36
Blašsķša 37
Blašsķša 37
Blašsķša 38
Blašsķša 38
Blašsķša 39
Blašsķša 39
Blašsķša 40
Blašsķša 40
Blašsķša 41
Blašsķša 41
Blašsķša 42
Blašsķša 42
Blašsķša 43
Blašsķša 43
Blašsķša 44
Blašsķša 44
Blašsķša 45
Blašsķša 45
Blašsķša 46
Blašsķša 46
Blašsķša 47
Blašsķša 47
Blašsķša 48
Blašsķša 48
Blašsķša 49
Blašsķša 49
Blašsķša 50
Blašsķša 50
Blašsķša 51
Blašsķša 51
Blašsķša 52
Blašsķša 52
Blašsķša 53
Blašsķša 53
Blašsķša 54
Blašsķša 54
Blašsķša 55
Blašsķša 55
Blašsķša 56
Blašsķša 56
Blašsķša 57
Blašsķša 57
Blašsķša 58
Blašsķša 58
Blašsķša 59
Blašsķša 59
Blašsķša 60
Blašsķša 60
Blašsķša 61
Blašsķša 61
Blašsķša 62
Blašsķša 62
Blašsķša 63
Blašsķša 63
Blašsķša 64
Blašsķša 64
Blašsķša 65
Blašsķša 65
Blašsķša 66
Blašsķša 66
Blašsķša 67
Blašsķša 67
Blašsķša 68
Blašsķša 68
Blašsķša 69
Blašsķša 69
Blašsķša 70
Blašsķša 70
Blašsķša 71
Blašsķša 71
Blašsķša 72
Blašsķša 72
Blašsķša 73
Blašsķša 73
Blašsķša 74
Blašsķša 74
Blašsķša 75
Blašsķša 75
Blašsķša 76
Blašsķša 76
Blašsķša 77
Blašsķša 77
Blašsķša 78
Blašsķša 78
Blašsķša 79
Blašsķša 79
Blašsķša 80
Blašsķša 80
Blašsķša 81
Blašsķša 81
Blašsķša 82
Blašsķša 82
Blašsķša 83
Blašsķša 83
Blašsķša 84
Blašsķša 84
Blašsķša 85
Blašsķša 85
Blašsķša 86
Blašsķša 86
Blašsķša 87
Blašsķša 87
Blašsķša 88
Blašsķša 88
Blašsķša 89
Blašsķša 89
Blašsķša 90
Blašsķša 90
Blašsķša 91
Blašsķša 91
Blašsķša 92
Blašsķša 92
Blašsķša 93
Blašsķša 93
Blašsķša 94
Blašsķša 94
Blašsķša 95
Blašsķša 95
Blašsķša 96
Blašsķša 96
Blašsķša 97
Blašsķša 97
Blašsķša 98
Blašsķša 98
Blašsķša 99
Blašsķša 99
Blašsķša 100
Blašsķša 100
Blašsķša 101
Blašsķša 101
Blašsķša 102
Blašsķša 102
Blašsķša 103
Blašsķša 103
Blašsķša 104
Blašsķša 104
Blašsķša 105
Blašsķša 105
Blašsķša 106
Blašsķša 106
Blašsķša 107
Blašsķša 107
Blašsķša 108
Blašsķša 108
Blašsķša 109
Blašsķša 109
Blašsķša 110
Blašsķša 110
Blašsķša 111
Blašsķša 111
Blašsķša 112
Blašsķša 112
Kįpa III
Kįpa III
Kįpa IV
Kįpa IV