Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Tķmarit Mįls og menningar

PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Tķmarit Mįls og menningar

						son skáldsins, sem elding laust til bana — „af því hefðir þú ei verið sleginn"
(177) — og því er óhugsandi að allt lúti forsjá kærleiksríks föður.
Höfnun Stephans á syndafalls- og endurlausnarkenningu kristninnar
leiðir hann hins vegar ekki á vit svokallaðra einveldiskenninga, að Austur-
landahætti, eins og svo marga andans menn íslenska fyrr og síðar. Þó að
Stephani þyki fráleitt að persónulegur guð láti böl heimsins viðgangast þá
virðist honum enn fráleitara að ekkert raunverulegt böl sé til heldur aðeins
misþungar prófraunir í andlegum þroskaskóla: að guð sé sjálfur í syndinni,
eins og Einar H. Kvaran hélt síðar fram í hinni frægu ritdeilu sinni við Sigurð
Nordal.10 Kvæðið „Skuggsýni" er nánast samið eins og samfelld, máttug
rökfærsla til höfuðs slíkri einveldiskenningu, kenningu sem gengur út á það
að „dreyma myrkrin burt":
En hver er heill að hugsa ið dimma bjart?
Það hamlar kveiking ljóssins, sem menn þyrftu.
Mér virðist sælla að vita myrkrið svart,
það vekur hjá mér löngun eftir birtu (308).
Þeir sem afneita þannig algyðishugmyndum og einveldi hins góða eiga meðal
annars þann möguleika að tefla fram í staðinn trúarlegri tvíveldiskenningu,
um að í heiminum takist á góðir guðir og illir. En slíkan pól tekur Stephan
ekki í hæðina. Tvíveldiskenning hans er þvert á móti guðlaus; grundvöllur
hennar er sjálf vantrúin á að til séu nokkur æðri öfl en þau sem búa í
manninum sjálfum. Við ljós slíkrar vantrúar verður hver „skíma" góðlyndis
og drengskapar „skærri" í huga skáldsins en „skuggarnir" um leið „ljótari,
grettari, stærri" (307). Hið illa í veröldinni skýrist í fyrsta lagi af því að
náttúran sjálf er duttlungafull og hverjum manni torvelt að smíða skjöld sem
ver hann fullkomlega fyrir skeytum ógæfunnar. í öðru lagi er illskan manna-
verk; hún er kostur sem við getum valið, ekkert síður en hið góða, og það er
einvörðungu undir okkur sjálfum komið á hvora sveifma við leggjumst.
Hin „skæra skíma" sem Stephan talar um í kvæðinu „Vantrúin" er upp-
ljómun hans yfir lausn sinni á bölsvandanum og ekki síður þeirri jarðbind-
ingu siðferðisins er henni fylgir: Maðurinn er ekki „storknaður engill" sem
þarf að „varpa af sér mannshamnum" (309) og hverfa aftur á vit glataðs
sakleysis, horfinnar Paradísar. Hann er hluti af náttúrunni. „Gróm" hennar
er jafnframt gróm hans. En svo glittir þar líka í „gimsteinabrotin" (308) og
maðurinn hefur frjálsan vilja til að ákveða hvort grómið eða gimsteinarnir
verða leiðarmerki hans í lífinu. Mörg kvæða Stephans, ekki síst „Sigurður
Trölli", eru lofsöngur um þá sem á endanum völdu gimsteinana, hversu
margföld eymd sem annars mæddi þá.
TMM 1995:4                                                                                                  23
					
Fela smįmyndir
Kįpa I
Kįpa I
Kįpa II
Kįpa II
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
Blašsķša 20
Blašsķša 20
Blašsķša 21
Blašsķša 21
Blašsķša 22
Blašsķša 22
Blašsķša 23
Blašsķša 23
Blašsķša 24
Blašsķša 24
Blašsķša 25
Blašsķša 25
Blašsķša 26
Blašsķša 26
Blašsķša 27
Blašsķša 27
Blašsķša 28
Blašsķša 28
Blašsķša 29
Blašsķša 29
Blašsķša 30
Blašsķša 30
Blašsķša 31
Blašsķša 31
Blašsķša 32
Blašsķša 32
Blašsķša 33
Blašsķša 33
Blašsķša 34
Blašsķša 34
Blašsķša 35
Blašsķša 35
Blašsķša 36
Blašsķša 36
Blašsķša 37
Blašsķša 37
Blašsķša 38
Blašsķša 38
Blašsķša 39
Blašsķša 39
Blašsķša 40
Blašsķša 40
Blašsķša 41
Blašsķša 41
Blašsķša 42
Blašsķša 42
Blašsķša 43
Blašsķša 43
Blašsķša 44
Blašsķša 44
Blašsķša 45
Blašsķša 45
Blašsķša 46
Blašsķša 46
Blašsķša 47
Blašsķša 47
Blašsķša 48
Blašsķša 48
Blašsķša 49
Blašsķša 49
Blašsķša 50
Blašsķša 50
Blašsķša 51
Blašsķša 51
Blašsķša 52
Blašsķša 52
Blašsķša 53
Blašsķša 53
Blašsķša 54
Blašsķša 54
Blašsķša 55
Blašsķša 55
Blašsķša 56
Blašsķša 56
Blašsķša 57
Blašsķša 57
Blašsķša 58
Blašsķša 58
Blašsķša 59
Blašsķša 59
Blašsķša 60
Blašsķša 60
Blašsķša 61
Blašsķša 61
Blašsķša 62
Blašsķša 62
Blašsķša 63
Blašsķša 63
Blašsķša 64
Blašsķša 64
Blašsķša 65
Blašsķša 65
Blašsķša 66
Blašsķša 66
Blašsķša 67
Blašsķša 67
Blašsķša 68
Blašsķša 68
Blašsķša 69
Blašsķša 69
Blašsķša 70
Blašsķša 70
Blašsķša 71
Blašsķša 71
Blašsķša 72
Blašsķša 72
Blašsķša 73
Blašsķša 73
Blašsķša 74
Blašsķša 74
Blašsķša 75
Blašsķša 75
Blašsķša 76
Blašsķša 76
Blašsķša 77
Blašsķša 77
Blašsķša 78
Blašsķša 78
Blašsķša 79
Blašsķša 79
Blašsķša 80
Blašsķša 80
Blašsķša 81
Blašsķša 81
Blašsķša 82
Blašsķša 82
Blašsķša 83
Blašsķša 83
Blašsķša 84
Blašsķša 84
Blašsķša 85
Blašsķša 85
Blašsķša 86
Blašsķša 86
Blašsķša 87
Blašsķša 87
Blašsķša 88
Blašsķša 88
Blašsķša 89
Blašsķša 89
Blašsķša 90
Blašsķša 90
Blašsķša 91
Blašsķša 91
Blašsķša 92
Blašsķša 92
Blašsķša 93
Blašsķša 93
Blašsķša 94
Blašsķša 94
Blašsķša 95
Blašsķša 95
Blašsķša 96
Blašsķša 96
Blašsķša 97
Blašsķša 97
Blašsķša 98
Blašsķša 98
Blašsķša 99
Blašsķša 99
Blašsķša 100
Blašsķša 100
Blašsķša 101
Blašsķša 101
Blašsķša 102
Blašsķša 102
Blašsķša 103
Blašsķša 103
Blašsķša 104
Blašsķša 104
Blašsķša 105
Blašsķša 105
Blašsķša 106
Blašsķša 106
Blašsķša 107
Blašsķša 107
Blašsķša 108
Blašsķša 108
Blašsķša 109
Blašsķša 109
Blašsķša 110
Blašsķša 110
Blašsķša 111
Blašsķša 111
Blašsķša 112
Blašsķša 112
Blašsķša 113
Blašsķša 113
Blašsķša 114
Blašsķša 114
Blašsķša 115
Blašsķša 115
Blašsķša 116
Blašsķša 116
Blašsķša 117
Blašsķša 117
Blašsķša 118
Blašsķša 118
Blašsķša 119
Blašsķša 119
Blašsķša 120
Blašsķša 120
Blašsķša 121
Blašsķša 121
Blašsķša 122
Blašsķša 122
Blašsķša 123
Blašsķša 123
Blašsķša 124
Blašsķša 124
Blašsķša 125
Blašsķša 125
Blašsķša 126
Blašsķša 126
Blašsķša 127
Blašsķša 127
Blašsķša 128
Blašsķša 128
Kįpa III
Kįpa III
Kįpa IV
Kįpa IV