Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Tķmarit Mįls og menningar

PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Tķmarit Mįls og menningar

						geðfelldara „ljósþrengslum" barnaskapar eða vesaldóms, „ef myrkrið er
einungis rúmt" (135). Lækurinn er ágætur út af fyrir sig, alfær og tær, en
hann ann þó ánni meir því að hún á fleiri raddir (120). Við búum í heimi
þar sem stundum er nauðsynlegt að byrsta sig, brjóta feyskna flóðgarða með
afli vorleysingar, reka illt út með illu. Og þá er betra að vera fljót en lækur,
betra að óvinurinn viti að maður geti „slegið stærra", jafnvel þótt maður af
drenglund dragi sem mest úr högginu (191). Ef við viðurkennum ekki þessi
sannindi, um nauðsyn þess að grípa til óyndisúrræða þegar í harðbakkann
slær, vöðum við, að dómi Stephans, í hinni siðferðilegu höfuðvillu sem er sú
að kasta mannshamnum og halda að við séum eitthvað annað en við erum.
IV. Þroski, sæla
Það er þeim mun minni ástæða til að fjalla hér rækilega um höfuðstefið í
lífsspeki Stephans G. sem því hafa verið gerð ítarlegri skil áður, af Nordal og
öðrum sem um hann hafa ritað. Þetta stef, sem öll önnur hugðarefni hans
skipast í hvirfing um, er þroskinn. „Líf er þroski . . . / Framförin er lífsins
sanna sæla" (197). Við eigum stöðugt að klífa tindinn á eigin þroskafjalli,
ekki að hlaupa í hæsta haft í fyrstu atrennu heldur kóklast hægt og sígandi
„upp á við" — „hrasa" þangað og „falla" (309) ef ekki vill betur til — og ætla
okkur á hverjum degi, eftir því sem krafturinn vex, „ögn örðugri og jafnlengri
ferð" (114). Árangur þess einstaklings eða þeirrar þjóðar er á endanum
mestur sem gerir best af smæstum efnum (124); hann er hlutfallið milli
efniviðar og úrvinnslu. Grímur frá Hrafnistu, sem lærði að nota seglið, er að
sama skapi fremri Fulton þeim er byggði fyrsta gufuskipið sem forsendur
hans til afreka voru minni (62).12 „Hvass skilningur" bókvitsins er ekki
heldur hið eina þroskamerki; það er ekki síður „hög hönd" verksvitsins og
„gott hjarta" siðvitsins sem rækta ber hjá sjálfum okkur og öðrum (222).
Ég hef dásamað þessa mjög svo aristótelísku þroskahugsjón að klígju-
mörkum í fyrri skrifum og ætla ekki að íþyngja lesandanum hér með meiri
lofsöng.13 Ein forsenda hennar er hluthyggja — objektívismi — um mann-
legt eðli: sama „þrá og hugartök" (316) endurspeglist í augum ólíkra ein-
staklinga í ólíkum samfélögum þótt aldir skilji, „augunum af líku bergi
brotnu" (198). En það að manneðlið breytist ekki og þar takist sífellt á öfl
ljóss og myrkurs þýðir ekki að öll samfélagsleg framför sé tálsýn. Þvert á móti.
Við vitum til dæmis „að skorturinn spanar upp eðlið vort illt, / en auðurinn
ræktarvortbesta" (65). Með bættum efnahagslegum aðstæðum og dreifingu
þekkingar, því að „menningin út á við eykst" (324), eygir skáldið í fjarska
„umbætta og glaðari framtíð" (215). Við þurfum ekki að kynbæta mann-
TMM 1995:4                                                                                                  25
					
Fela smįmyndir
Kįpa I
Kįpa I
Kįpa II
Kįpa II
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
Blašsķša 20
Blašsķša 20
Blašsķša 21
Blašsķša 21
Blašsķša 22
Blašsķša 22
Blašsķša 23
Blašsķša 23
Blašsķša 24
Blašsķša 24
Blašsķša 25
Blašsķša 25
Blašsķša 26
Blašsķša 26
Blašsķša 27
Blašsķša 27
Blašsķša 28
Blašsķša 28
Blašsķša 29
Blašsķša 29
Blašsķša 30
Blašsķša 30
Blašsķša 31
Blašsķša 31
Blašsķša 32
Blašsķša 32
Blašsķša 33
Blašsķša 33
Blašsķša 34
Blašsķša 34
Blašsķša 35
Blašsķša 35
Blašsķša 36
Blašsķša 36
Blašsķša 37
Blašsķša 37
Blašsķša 38
Blašsķša 38
Blašsķša 39
Blašsķša 39
Blašsķša 40
Blašsķša 40
Blašsķša 41
Blašsķša 41
Blašsķša 42
Blašsķša 42
Blašsķša 43
Blašsķša 43
Blašsķša 44
Blašsķša 44
Blašsķša 45
Blašsķša 45
Blašsķša 46
Blašsķša 46
Blašsķša 47
Blašsķša 47
Blašsķša 48
Blašsķša 48
Blašsķša 49
Blašsķša 49
Blašsķša 50
Blašsķša 50
Blašsķša 51
Blašsķša 51
Blašsķša 52
Blašsķša 52
Blašsķša 53
Blašsķša 53
Blašsķša 54
Blašsķša 54
Blašsķša 55
Blašsķša 55
Blašsķša 56
Blašsķša 56
Blašsķša 57
Blašsķša 57
Blašsķša 58
Blašsķša 58
Blašsķša 59
Blašsķša 59
Blašsķša 60
Blašsķša 60
Blašsķša 61
Blašsķša 61
Blašsķša 62
Blašsķša 62
Blašsķša 63
Blašsķša 63
Blašsķša 64
Blašsķša 64
Blašsķša 65
Blašsķša 65
Blašsķša 66
Blašsķša 66
Blašsķša 67
Blašsķša 67
Blašsķša 68
Blašsķša 68
Blašsķša 69
Blašsķša 69
Blašsķša 70
Blašsķša 70
Blašsķša 71
Blašsķša 71
Blašsķša 72
Blašsķša 72
Blašsķša 73
Blašsķša 73
Blašsķša 74
Blašsķša 74
Blašsķša 75
Blašsķša 75
Blašsķša 76
Blašsķša 76
Blašsķša 77
Blašsķša 77
Blašsķša 78
Blašsķša 78
Blašsķša 79
Blašsķša 79
Blašsķša 80
Blašsķša 80
Blašsķša 81
Blašsķša 81
Blašsķša 82
Blašsķša 82
Blašsķša 83
Blašsķša 83
Blašsķša 84
Blašsķša 84
Blašsķša 85
Blašsķša 85
Blašsķša 86
Blašsķša 86
Blašsķša 87
Blašsķša 87
Blašsķša 88
Blašsķša 88
Blašsķša 89
Blašsķša 89
Blašsķša 90
Blašsķša 90
Blašsķša 91
Blašsķša 91
Blašsķša 92
Blašsķša 92
Blašsķša 93
Blašsķša 93
Blašsķša 94
Blašsķša 94
Blašsķša 95
Blašsķša 95
Blašsķša 96
Blašsķša 96
Blašsķša 97
Blašsķša 97
Blašsķša 98
Blašsķša 98
Blašsķša 99
Blašsķša 99
Blašsķša 100
Blašsķša 100
Blašsķša 101
Blašsķša 101
Blašsķša 102
Blašsķša 102
Blašsķša 103
Blašsķša 103
Blašsķša 104
Blašsķša 104
Blašsķša 105
Blašsķša 105
Blašsķša 106
Blašsķša 106
Blašsķša 107
Blašsķša 107
Blašsķša 108
Blašsķša 108
Blašsķša 109
Blašsķša 109
Blašsķša 110
Blašsķša 110
Blašsķša 111
Blašsķša 111
Blašsķša 112
Blašsķša 112
Blašsķša 113
Blašsķša 113
Blašsķša 114
Blašsķša 114
Blašsķša 115
Blašsķša 115
Blašsķša 116
Blašsķša 116
Blašsķša 117
Blašsķša 117
Blašsķša 118
Blašsķša 118
Blašsķša 119
Blašsķša 119
Blašsķša 120
Blašsķša 120
Blašsķša 121
Blašsķša 121
Blašsķša 122
Blašsķša 122
Blašsķša 123
Blašsķša 123
Blašsķša 124
Blašsķša 124
Blašsķša 125
Blašsķša 125
Blašsķša 126
Blašsķša 126
Blašsķša 127
Blašsķša 127
Blašsķša 128
Blašsķša 128
Kįpa III
Kįpa III
Kįpa IV
Kįpa IV