Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Tķmarit Mįls og menningar

PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Tķmarit Mįls og menningar

						eðlið, fremur en birkitréð, til þess að það beri fegurra laufskrúð; við þurfum
aðeins að finna því frjórri jarðveg að vaxa í.14
Það er auðvelt að gjalda þroskahugsjóninni varaþjónustu; hún hljómar til
að mynda vel í skólaslita- og skálaræðum. En hví ætti okkur að vera svo
umhugað um þroskann í raun og veru — hvaða afi knýr viljann til að keppast
eftir honum? Höfuðprýðin í heimspeki Johns Stuart Mill er að tengja
aristótelíska þroskahugsjón, eins og þá sem Stephan lýsir, við sœldarhyggju,
„hedonisma": Hvöt okkar til að öðlast sem fyllstan og fullkomnastan þroska
hæfileika okkar sé sú að ekkert geri okkur á endanum lífið sælla; um það geti
reyndir og dómvísir menn borið. Ánægjan, varanleg og djúp, sé hið endan-
lega keppikefli okkar í lífinu og það vilji þannig til um manneðlið að hin
alhliða döfnun skapi ríkulegri ánægju af slíku tagi en nokkur skyndinautn.
Því nefni ég Mill hér aftur til sögu að nákvæmlega sama hugmynd virðist
mér endurspeglast í kvæðum Stephans G., þó að því hafi ekki verið gaumur
gefinn í fyrri skrifum um verk hans, svo að mér sé kunnugt um. Stephan
kemst raunar nær því en flestir aðrir íslenskir höfundar að tjá berum orðum
forsjála sældarhyggju í anda Mills. Þá á ég ekki einungis við að hann hafi
verið manna lífsglaðastur sjálfur, eins og Sigurður Nordal hefur eftir einum
samferðamanni hans (LVIII), eða að hann hafi elskað fólk og því að sama
skapi elskað gleði þess. Slíkt gera allir mannvinir. En þegar Stephan leggur
að sjálfum sér og öðrum að vinna verk sín af alúð, láta sér vaxa brekkumegin
í glímunni við þau, þá er hann ekki að boða þroskann þroskans sjálfs vegna
heldur vegna verkalaunanna: gleðinnar sem fylgir í kaupbæti eftir að hafa
lagt sig allan fram og náð árangri — eða að minnsta kosti reynt. Það er
sælulífíð er fer „um andann eldi" (303) sem á endanum gefur tilverunni,
lífsstritinu, gildi: „Nóg að gera og glaðan dag / gefðu mér, þá er ég ríkur"
(224). Hafi ég gert mitt besta þá skiptir ekki máli hvernig veröldin verðleggur
mig; ég læt mér „fullnægja fögnuðinn þann, / sem fylgir því: reynt til að hafa"
(231). Og af reynslu Stephans sjálfs má ráða að af öllum verkum sé sköpunin
mestur gleðigjafi og þar með verðmætust: „Sælust, veit ég, varð hún þér /
vikan sú, er skópstu heiminn", ávarpar hann guðinn „Hebra-Javi" (225).
Hafi þessi fylgidís sköpunarinnar og þroskans, lífsgleðin, slegist í för með
einstaklingnum getur hann að ferðalokum horfið úr ljósi og landi, „loks með
söknuð — þó með glöðum hug" (32). Það er vel við hæfi að hið sólelska
skáld Stephan G. skuli halda þessu blysi sældarhyggjunnar á lofti í íslenskum
skáldskap.
Manngildishugsjón Stephans G. Stephanssonar er ofin úr þeim þremur
þáttum sem þegar hefur borið hér á góma: ábyrgð, þroska og sœlu. Hún er
ímynd manns sem er fullvaldur örlaga sinna, að því mikilvæga leyti sem þau
eru á mannlegu valdi, en tekur hinu óhjákvæmilega með „öllum hörmum
26                                                                                                  TMM 1995:4
					
Fela smįmyndir
Kįpa I
Kįpa I
Kįpa II
Kįpa II
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
Blašsķša 20
Blašsķša 20
Blašsķša 21
Blašsķša 21
Blašsķša 22
Blašsķša 22
Blašsķša 23
Blašsķša 23
Blašsķša 24
Blašsķša 24
Blašsķša 25
Blašsķša 25
Blašsķša 26
Blašsķša 26
Blašsķša 27
Blašsķša 27
Blašsķša 28
Blašsķša 28
Blašsķša 29
Blašsķša 29
Blašsķša 30
Blašsķša 30
Blašsķša 31
Blašsķša 31
Blašsķša 32
Blašsķša 32
Blašsķša 33
Blašsķša 33
Blašsķša 34
Blašsķša 34
Blašsķša 35
Blašsķša 35
Blašsķša 36
Blašsķša 36
Blašsķša 37
Blašsķša 37
Blašsķša 38
Blašsķša 38
Blašsķša 39
Blašsķša 39
Blašsķša 40
Blašsķša 40
Blašsķša 41
Blašsķša 41
Blašsķša 42
Blašsķša 42
Blašsķša 43
Blašsķša 43
Blašsķša 44
Blašsķša 44
Blašsķša 45
Blašsķša 45
Blašsķša 46
Blašsķša 46
Blašsķša 47
Blašsķša 47
Blašsķša 48
Blašsķša 48
Blašsķša 49
Blašsķša 49
Blašsķša 50
Blašsķša 50
Blašsķša 51
Blašsķša 51
Blašsķša 52
Blašsķša 52
Blašsķša 53
Blašsķša 53
Blašsķša 54
Blašsķša 54
Blašsķša 55
Blašsķša 55
Blašsķša 56
Blašsķša 56
Blašsķša 57
Blašsķša 57
Blašsķša 58
Blašsķša 58
Blašsķša 59
Blašsķša 59
Blašsķša 60
Blašsķša 60
Blašsķša 61
Blašsķša 61
Blašsķša 62
Blašsķša 62
Blašsķša 63
Blašsķša 63
Blašsķša 64
Blašsķša 64
Blašsķša 65
Blašsķša 65
Blašsķša 66
Blašsķša 66
Blašsķša 67
Blašsķša 67
Blašsķša 68
Blašsķša 68
Blašsķša 69
Blašsķša 69
Blašsķša 70
Blašsķša 70
Blašsķša 71
Blašsķša 71
Blašsķša 72
Blašsķša 72
Blašsķša 73
Blašsķša 73
Blašsķša 74
Blašsķša 74
Blašsķša 75
Blašsķša 75
Blašsķša 76
Blašsķša 76
Blašsķša 77
Blašsķša 77
Blašsķša 78
Blašsķša 78
Blašsķša 79
Blašsķša 79
Blašsķša 80
Blašsķša 80
Blašsķša 81
Blašsķša 81
Blašsķša 82
Blašsķša 82
Blašsķša 83
Blašsķša 83
Blašsķša 84
Blašsķša 84
Blašsķša 85
Blašsķša 85
Blašsķša 86
Blašsķša 86
Blašsķša 87
Blašsķša 87
Blašsķša 88
Blašsķša 88
Blašsķša 89
Blašsķša 89
Blašsķša 90
Blašsķša 90
Blašsķša 91
Blašsķša 91
Blašsķša 92
Blašsķša 92
Blašsķša 93
Blašsķša 93
Blašsķša 94
Blašsķša 94
Blašsķša 95
Blašsķša 95
Blašsķša 96
Blašsķša 96
Blašsķša 97
Blašsķša 97
Blašsķša 98
Blašsķša 98
Blašsķša 99
Blašsķša 99
Blašsķša 100
Blašsķša 100
Blašsķša 101
Blašsķša 101
Blašsķša 102
Blašsķša 102
Blašsķša 103
Blašsķša 103
Blašsķša 104
Blašsķša 104
Blašsķša 105
Blašsķša 105
Blašsķša 106
Blašsķša 106
Blašsķša 107
Blašsķša 107
Blašsķša 108
Blašsķša 108
Blašsķša 109
Blašsķša 109
Blašsķša 110
Blašsķša 110
Blašsķša 111
Blašsķša 111
Blašsķša 112
Blašsķša 112
Blašsķša 113
Blašsķša 113
Blašsķša 114
Blašsķša 114
Blašsķša 115
Blašsķša 115
Blašsķša 116
Blašsķša 116
Blašsķša 117
Blašsķša 117
Blašsķša 118
Blašsķša 118
Blašsķša 119
Blašsķša 119
Blašsķša 120
Blašsķša 120
Blašsķša 121
Blašsķša 121
Blašsķša 122
Blašsķša 122
Blašsķša 123
Blašsķša 123
Blašsķša 124
Blašsķša 124
Blašsķša 125
Blašsķša 125
Blašsķša 126
Blašsķša 126
Blašsķša 127
Blašsķša 127
Blašsķša 128
Blašsķša 128
Kįpa III
Kįpa III
Kįpa IV
Kįpa IV