Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Tķmarit Mįls og menningar

PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Tķmarit Mįls og menningar

						hærri ró" (172), manns sem les sig stöðugt fram í átt til aukins alhliða þroska
— verður um „frelsi og sannleik ávallt sýnni" og safnar „árum góðvitrari og
yngri" (191) — og manns sem uppsker verkalaun sín í mynd fölskvalausrar
lífsgleði. Það er rétt hjá Viðari Hreinssyni að Stephan sé skáld umhirðu og
umhyggju;]5 hann vill að við sýnum þroska annarra alúð, sem okkar eigin,
og réttum smælingjum lið. En hann er líka skáld réttlœtisins sem ekki lætur
traðka á sér fremur en hann vill traðka á öðrum. Gæfa hans var sú að verða
í lífi sínu og ljóðum holdtekja eigin hugsjónar: að standa í minningunni, ekki
síður en fjallið Einbúi, „sem hreystinnar heilaga mynd / og hreinskilnin,
klöppuð úr bergi" (21).
V. Rótarkeimur
Sigurður Nordal ber Guðmund Friðjónsson fyrir því að „harla mætur og
ritfær menntamaður" hafi lýst Stephani svo að hann væri „geðillur heim-
spekingur, en lítið skáld" (XXX). Geðillskunni er erfitt að fmna stað í bóðum
Stephans en heimspekingur var hann vissulega, eins og ég hef rakið hér að
framan. Höfuðkostir hans sem hugsuðar eru tveir: Sameinisgáfa og hnitmið-
un.16 Stephan var sem kunnugt er fjöllesinn, jafnt í ritum grískra og Gyðinga
(318) sem ýmissa 19. aldar hugsuða, og hann hefur einstakt lag á að draga
saman það besta úr kenningum þeirra í kveðskap sínum, láta það mynda
nýja samkvæma heild. í öðru lagi hefur hann þá kennara- og skáldagáfu að
hnitmiða hugsun sína í fá, minnisstæð orð. Boðskapur Stephans er því
eftirminnilegri og beittari sem hann er hnitmiðaðri, grópmálli. Það væri hins
vegar ekki í neins þágu, og allra síst Stephans sjálfs, að reyna að halda því
fram að heimspeki hans sé sérlega nýstárleg eða frumleg. Alla höfuðþætti
hennar má finna í einhverri mynd hjá þekktum hugsuðum heimspekisög-
unnar; og þessir þættir mynduðu síðar uppistöðuna í því sem ég hef kallað
hina íslensku „skóla-speki" á 20. öld: þeirri hugmyndafræði sem var ríkjandi
hjá ýmsum helstu lærdómsfrömuðum þjóðarinnar áður en gjörningahríð
„nýskólastefnunnar" reið yfir fyrir um aldarfjórðungi.17 Það er ívafhugsun-
arinnar fremur en uppistaða sem Ijær Stephani sérstöðu — og skyldi víst
engan undra um skáld, skáld sem er að auki svo gott að því kann að vera gert
rangt til með þeim fleygu orðum Nordals að þótt Stephan sé ekki mesta
skáldið meðal íslenskra manna þá sé hann mesti maðurinn meðal íslenskra
skálda (LXV).
Ábyrgðar- og þroskakenning Stephans, sem og sældarhyggja hans, sverja
sig mjög í ætt við nytjastefnu Mills, að ég tali nú ekki um beina skírskotun
hans til reynslu góðra manna og gáfaðra sem þekkingarlindar.18 Ljóst er að
TMM 1995:4                                                                                                  27
					
Fela smįmyndir
Kįpa I
Kįpa I
Kįpa II
Kįpa II
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
Blašsķša 20
Blašsķša 20
Blašsķša 21
Blašsķša 21
Blašsķša 22
Blašsķša 22
Blašsķša 23
Blašsķša 23
Blašsķša 24
Blašsķša 24
Blašsķša 25
Blašsķša 25
Blašsķša 26
Blašsķša 26
Blašsķša 27
Blašsķša 27
Blašsķša 28
Blašsķša 28
Blašsķša 29
Blašsķša 29
Blašsķša 30
Blašsķša 30
Blašsķša 31
Blašsķša 31
Blašsķša 32
Blašsķša 32
Blašsķša 33
Blašsķša 33
Blašsķša 34
Blašsķša 34
Blašsķša 35
Blašsķša 35
Blašsķša 36
Blašsķša 36
Blašsķša 37
Blašsķša 37
Blašsķša 38
Blašsķša 38
Blašsķša 39
Blašsķša 39
Blašsķša 40
Blašsķša 40
Blašsķša 41
Blašsķša 41
Blašsķša 42
Blašsķša 42
Blašsķša 43
Blašsķša 43
Blašsķša 44
Blašsķša 44
Blašsķša 45
Blašsķša 45
Blašsķša 46
Blašsķša 46
Blašsķša 47
Blašsķša 47
Blašsķša 48
Blašsķša 48
Blašsķša 49
Blašsķša 49
Blašsķša 50
Blašsķša 50
Blašsķša 51
Blašsķša 51
Blašsķša 52
Blašsķša 52
Blašsķša 53
Blašsķša 53
Blašsķša 54
Blašsķša 54
Blašsķša 55
Blašsķša 55
Blašsķša 56
Blašsķša 56
Blašsķša 57
Blašsķša 57
Blašsķša 58
Blašsķša 58
Blašsķša 59
Blašsķša 59
Blašsķša 60
Blašsķša 60
Blašsķša 61
Blašsķša 61
Blašsķša 62
Blašsķša 62
Blašsķša 63
Blašsķša 63
Blašsķša 64
Blašsķša 64
Blašsķša 65
Blašsķša 65
Blašsķša 66
Blašsķša 66
Blašsķša 67
Blašsķša 67
Blašsķša 68
Blašsķša 68
Blašsķša 69
Blašsķša 69
Blašsķša 70
Blašsķša 70
Blašsķša 71
Blašsķša 71
Blašsķša 72
Blašsķša 72
Blašsķša 73
Blašsķša 73
Blašsķša 74
Blašsķša 74
Blašsķša 75
Blašsķša 75
Blašsķša 76
Blašsķša 76
Blašsķša 77
Blašsķša 77
Blašsķša 78
Blašsķša 78
Blašsķša 79
Blašsķša 79
Blašsķša 80
Blašsķša 80
Blašsķša 81
Blašsķša 81
Blašsķša 82
Blašsķša 82
Blašsķša 83
Blašsķša 83
Blašsķša 84
Blašsķša 84
Blašsķša 85
Blašsķša 85
Blašsķša 86
Blašsķša 86
Blašsķša 87
Blašsķša 87
Blašsķša 88
Blašsķša 88
Blašsķša 89
Blašsķša 89
Blašsķša 90
Blašsķša 90
Blašsķša 91
Blašsķša 91
Blašsķša 92
Blašsķša 92
Blašsķša 93
Blašsķša 93
Blašsķša 94
Blašsķša 94
Blašsķša 95
Blašsķša 95
Blašsķša 96
Blašsķša 96
Blašsķša 97
Blašsķša 97
Blašsķša 98
Blašsķša 98
Blašsķša 99
Blašsķša 99
Blašsķša 100
Blašsķša 100
Blašsķša 101
Blašsķša 101
Blašsķša 102
Blašsķša 102
Blašsķša 103
Blašsķša 103
Blašsķša 104
Blašsķša 104
Blašsķša 105
Blašsķša 105
Blašsķša 106
Blašsķša 106
Blašsķša 107
Blašsķša 107
Blašsķša 108
Blašsķša 108
Blašsķša 109
Blašsķša 109
Blašsķša 110
Blašsķša 110
Blašsķša 111
Blašsķša 111
Blašsķša 112
Blašsķša 112
Blašsķša 113
Blašsķša 113
Blašsķša 114
Blašsķša 114
Blašsķša 115
Blašsķša 115
Blašsķša 116
Blašsķša 116
Blašsķša 117
Blašsķša 117
Blašsķša 118
Blašsķša 118
Blašsķša 119
Blašsķša 119
Blašsķša 120
Blašsķša 120
Blašsķša 121
Blašsķša 121
Blašsķša 122
Blašsķša 122
Blašsķša 123
Blašsķša 123
Blašsķša 124
Blašsķša 124
Blašsķša 125
Blašsķša 125
Blašsķša 126
Blašsķša 126
Blašsķša 127
Blašsķša 127
Blašsķša 128
Blašsķša 128
Kįpa III
Kįpa III
Kįpa IV
Kįpa IV