Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Tķmarit Mįls og menningar

PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Tķmarit Mįls og menningar

						þessu hélt hann áfram þegar hann hóf ritferil sinn með sögum sem einatt
báru sterkan keim af ljóði, goðsögn, ævintýri, og áttu einnig að leysa þann
sem við þeim tók undan „spillandi eitri lífsins",9 undan þrúgandi leiðindum
lágkúrulegs hvunndagsleika. Gorkíj segir frá því í æfisögu sinni, að hann hafi
vonast til þess að saga hans „ízergil gamla" (1894) félli konum vel í geð, „að
hún myndi reynast þess megnug að vekja hjá þeim þrá eftir frelsi og feg-
urð."10 Þennan stein klappaði Gorkíj lengi, löngu síðar orðaði hann skálda-
draum sinn á þann veg að listin, bókmenntirnar œttu að „ rísa upp yfir
veruleikann oglyfta manninum uppyfirhann".11 Hann játar um leið að hér
sé hann að boða „nauðsyn rómantíkur" í bókmenntum, þeirrar rómantíkur
sem hann vill kalla „virka rómantík".
Gömul og ný viðleitni Gorkíjs til að hrífa lesandann út úr hvunndagsleika
sínum er nærtæk skýring á þeirri hetjudýrkun sem setur svip sinn á mörg
verk hans. Gorkíj var í senn róttæklingur sem vildi rétta hlut alþýðu (amk.
ef hún hefði manndóm í sér til að gera uppreisn!) og harðsnúinn einstak-
lingshyggjumaður, sem hefur ótvíræða tilhneigingu til að fyrirlíta „venju-
lega" og þreklitla menn. Samúð hans er hreint ekki með þeim „veiku" sem
hrekjast undan veðrum og vindum lífsins, heldur með þeim sterku sem
leggja allt í sölurnar og falla — ef ekki með sæmd þá að minnsta kosti með
bravúr!
Sú verður einatt bókmenntaleg niðurstaða af þessu öllu, að lýst er með
mikilli velþóknun hetjum sem lifa sterku lífi, leggja þann ofstopa í tilveru
sína sem gerir hana fagra og frjálsa — og þá um leið óbundna af hefðbundn-
um siðgæðiskröfum. í „Makar Tsjúdra" segir Gorkíj frá sígaunum, Lojko
Zobar sem var djarfastur hestaþjófa og Röddu sem var meyja fegurst og
háskalegust: þau elska hvort annað með þeirri heift og því geypilega stolti
sem verður báðum að bana. ízergil gamla, sem hefur orðið í samnefndri
sögu, er moldavönsk kerling sem hefur víða flækst og elskað marga menn,
brennt suma upp til agna en framið morð tO að bjarga öðrum, en sér aldrei
eftir neinu og lýtur engum.
VI
Allt það sem nú var rakið gerir einmitt Gorkíj vel líklegan til þess að sækja í
þann annarlega, skáldlega og hrikalega heim „Norðursins" sem rússnesk
skáld og fræðimenn höfðu smíðað sér, sumpart beint upp úr forníslenskum
textum en þó meir upp úr túlkun á þeim sem finna mátti í aðskiljanlegum
frönskum, þýskum og sænskum ritum. Bókum um þessi efni sem berast til
hans tekur hann með fyrirvaralausri hrifningu, eins og sjá má til dæmis af
50                                                                                                  TMM 1995:4
					
Fela smįmyndir
Kįpa I
Kįpa I
Kįpa II
Kįpa II
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
Blašsķša 20
Blašsķša 20
Blašsķša 21
Blašsķša 21
Blašsķša 22
Blašsķša 22
Blašsķša 23
Blašsķša 23
Blašsķša 24
Blašsķša 24
Blašsķša 25
Blašsķša 25
Blašsķša 26
Blašsķša 26
Blašsķša 27
Blašsķša 27
Blašsķša 28
Blašsķša 28
Blašsķša 29
Blašsķša 29
Blašsķša 30
Blašsķša 30
Blašsķša 31
Blašsķša 31
Blašsķša 32
Blašsķša 32
Blašsķša 33
Blašsķša 33
Blašsķša 34
Blašsķša 34
Blašsķša 35
Blašsķša 35
Blašsķša 36
Blašsķša 36
Blašsķša 37
Blašsķša 37
Blašsķša 38
Blašsķša 38
Blašsķša 39
Blašsķša 39
Blašsķša 40
Blašsķša 40
Blašsķša 41
Blašsķša 41
Blašsķša 42
Blašsķša 42
Blašsķša 43
Blašsķša 43
Blašsķša 44
Blašsķša 44
Blašsķša 45
Blašsķša 45
Blašsķša 46
Blašsķša 46
Blašsķša 47
Blašsķša 47
Blašsķša 48
Blašsķša 48
Blašsķša 49
Blašsķša 49
Blašsķša 50
Blašsķša 50
Blašsķša 51
Blašsķša 51
Blašsķša 52
Blašsķša 52
Blašsķša 53
Blašsķša 53
Blašsķša 54
Blašsķša 54
Blašsķša 55
Blašsķša 55
Blašsķša 56
Blašsķša 56
Blašsķša 57
Blašsķša 57
Blašsķša 58
Blašsķša 58
Blašsķša 59
Blašsķša 59
Blašsķša 60
Blašsķša 60
Blašsķša 61
Blašsķša 61
Blašsķša 62
Blašsķša 62
Blašsķša 63
Blašsķša 63
Blašsķša 64
Blašsķša 64
Blašsķša 65
Blašsķša 65
Blašsķša 66
Blašsķša 66
Blašsķša 67
Blašsķša 67
Blašsķša 68
Blašsķša 68
Blašsķša 69
Blašsķša 69
Blašsķša 70
Blašsķša 70
Blašsķša 71
Blašsķša 71
Blašsķša 72
Blašsķša 72
Blašsķša 73
Blašsķša 73
Blašsķša 74
Blašsķša 74
Blašsķša 75
Blašsķša 75
Blašsķša 76
Blašsķša 76
Blašsķša 77
Blašsķša 77
Blašsķša 78
Blašsķša 78
Blašsķša 79
Blašsķša 79
Blašsķša 80
Blašsķša 80
Blašsķša 81
Blašsķša 81
Blašsķša 82
Blašsķša 82
Blašsķša 83
Blašsķša 83
Blašsķša 84
Blašsķša 84
Blašsķša 85
Blašsķša 85
Blašsķša 86
Blašsķša 86
Blašsķša 87
Blašsķša 87
Blašsķša 88
Blašsķša 88
Blašsķša 89
Blašsķša 89
Blašsķša 90
Blašsķša 90
Blašsķša 91
Blašsķša 91
Blašsķša 92
Blašsķša 92
Blašsķša 93
Blašsķša 93
Blašsķša 94
Blašsķša 94
Blašsķša 95
Blašsķša 95
Blašsķša 96
Blašsķša 96
Blašsķša 97
Blašsķša 97
Blašsķša 98
Blašsķša 98
Blašsķša 99
Blašsķša 99
Blašsķša 100
Blašsķša 100
Blašsķša 101
Blašsķša 101
Blašsķša 102
Blašsķša 102
Blašsķša 103
Blašsķša 103
Blašsķša 104
Blašsķša 104
Blašsķša 105
Blašsķša 105
Blašsķša 106
Blašsķša 106
Blašsķša 107
Blašsķša 107
Blašsķša 108
Blašsķša 108
Blašsķša 109
Blašsķša 109
Blašsķša 110
Blašsķša 110
Blašsķša 111
Blašsķša 111
Blašsķša 112
Blašsķša 112
Blašsķša 113
Blašsķša 113
Blašsķša 114
Blašsķša 114
Blašsķša 115
Blašsķša 115
Blašsķša 116
Blašsķša 116
Blašsķša 117
Blašsķša 117
Blašsķša 118
Blašsķša 118
Blašsķša 119
Blašsķša 119
Blašsķša 120
Blašsķša 120
Blašsķša 121
Blašsķša 121
Blašsķša 122
Blašsķša 122
Blašsķša 123
Blašsķša 123
Blašsķša 124
Blašsķša 124
Blašsķša 125
Blašsķša 125
Blašsķša 126
Blašsķša 126
Blašsķša 127
Blašsķša 127
Blašsķša 128
Blašsķša 128
Kįpa III
Kįpa III
Kįpa IV
Kįpa IV