Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Tķmarit Mįls og menningar

PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Tķmarit Mįls og menningar

						Kvikmyndir Lumiére-bræðra, rétt eins og heitin sem þeir gáfu þeim, voru
fyrst og fremst hugsaðar sem lýsing á tilteknum atburðum, stundum svið-
settum en oftast þó einhverju sem þeir rákust á „úti í lífinu". Hver mynd var
þannig allt að því „bókstafleg" skrásetning einhvers þess atburðar sem
bræðrunum þótti merkilegur. TÖkuvélinni var stillt upp frammi fyrir at-
burðarásinni, filman látin rúlla lengd sína á enda og ný kvikmynd þar með
komin í safnið. Engu var ofaukið og engu bætt við, hvorki í myndatökunni
né síðar — höfundurinn er því sem næst ósýnilegur í verkinu. Þeir bræður
eignuðust þó fljótlega keppinaut sem fór þveröfuga leið. Sagan segir að það
hafi einkum verið tilviljuninni (eða forsjóninni) að þakka að Georges Méliés
lenti inn á þeirri braut fantasíu og blekkingar sem nafn hans hefur ávallt
síðan tengst en þennan „töframátt" kvikmyndanna uppgötvaði galdrakarl-
inn Méliés allsendis óvart.2 „Slysið" olli hins vegar straumhvörfum í kvik-
myndagerð þess tíma.
Méliés tók sína fyrstu mynd árið 1896 og er því í flokki frumkvöðla
kvikmyndalistarinnar. í fyrstu hermdi hann eftir skrásetningaraðferð
Lumiére-bræðranna en var þó snöggur að snúa við blaðinu eftir „slysið" og
leyfa hugarfluginu að taka völdin. Fantasían má heita einráð í verkum hans
— allt sem kvikmyndagerðarmanninum datt á annað borð í hug gat gerst,
svo framarlega sem tæknin leyfði. Méliés gat því hvort heldur var kafað niður
á 20,000 faðma dýpi eða skroppið til tunglsins, samanber frægustu mynd
hans Le VoyagedanslaLuneíré. 1902. Þeim Lumiére-bræðrum varðhinsvegar
ekki hnikað frá jörðinni, enda vegnaði þeim mjög vel, en þessar ólíku starfs-
aðferðir hafa allar götur síðan kastað fjöreggi kvikmyndarinnar á milli sín.
Þessi stutta umfjöllun um tilurð kvikmyndalistarinnar verður hér látin
duga en áður en lengra er haldið langar mig að nýta „skuggsjána" til að ræða
örlítið um nafngiftir. Þeirra Lumiére-bræðra er ekki aðeins minnst sem
fyrstu sýningarstjóra kvikmyndasögunnar, þeir gáfu kvikmyndalistinni
einnig nafn.3 Nafngiftin cinéma (með eða án kommu) er dregin af vélinni
fjölhæfu sem bræðurnir skírðu cinématographe, „skrásetjara hreyfmgar",
sem er raunar næstum sama nafn og Edison hafði áður notað. Edison svaraði
fljótlega fyrir sig með nýrri sýningarvél sem kölluð var vitascope eða „sjón-
gjafi lífs". Þeir Lumiére-bræður og Edison voru þó ekki einir um hituna,
keppinautunum fjölgaði stöðugt og vélum og namgiftum með. Einn skæð-
asti keppinauturinn var William Dickson, fyrrum samstarfsmaður Edison,
sem árið 1897 setti á markaðinn vél sem hann nefndi biograph eða „skrásetj-
ara lífs". Ekki veit ég fyrir víst hvort orðin „bíó" og „bíómyndir" eru þaðan
runnin því tilkynningin um fyrstu kvikmyndasýninguna í Reykjavík (27. júlí
1903) gefur talsvert misvísandi upplýsingar, samanber þá klausu sem hér fer
á eftir:
76                                                                                                  TMM 1995:4
					
Fela smįmyndir
Kįpa I
Kįpa I
Kįpa II
Kįpa II
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
Blašsķša 20
Blašsķša 20
Blašsķša 21
Blašsķša 21
Blašsķša 22
Blašsķša 22
Blašsķša 23
Blašsķša 23
Blašsķša 24
Blašsķša 24
Blašsķša 25
Blašsķša 25
Blašsķša 26
Blašsķša 26
Blašsķša 27
Blašsķša 27
Blašsķša 28
Blašsķša 28
Blašsķša 29
Blašsķša 29
Blašsķša 30
Blašsķša 30
Blašsķša 31
Blašsķša 31
Blašsķša 32
Blašsķša 32
Blašsķša 33
Blašsķša 33
Blašsķša 34
Blašsķša 34
Blašsķša 35
Blašsķša 35
Blašsķša 36
Blašsķša 36
Blašsķša 37
Blašsķša 37
Blašsķša 38
Blašsķša 38
Blašsķša 39
Blašsķša 39
Blašsķša 40
Blašsķša 40
Blašsķša 41
Blašsķša 41
Blašsķša 42
Blašsķša 42
Blašsķša 43
Blašsķša 43
Blašsķša 44
Blašsķša 44
Blašsķša 45
Blašsķša 45
Blašsķša 46
Blašsķša 46
Blašsķša 47
Blašsķša 47
Blašsķša 48
Blašsķša 48
Blašsķša 49
Blašsķša 49
Blašsķša 50
Blašsķša 50
Blašsķša 51
Blašsķša 51
Blašsķša 52
Blašsķša 52
Blašsķša 53
Blašsķša 53
Blašsķša 54
Blašsķša 54
Blašsķša 55
Blašsķša 55
Blašsķša 56
Blašsķša 56
Blašsķša 57
Blašsķša 57
Blašsķša 58
Blašsķša 58
Blašsķša 59
Blašsķša 59
Blašsķša 60
Blašsķša 60
Blašsķša 61
Blašsķša 61
Blašsķša 62
Blašsķša 62
Blašsķša 63
Blašsķša 63
Blašsķša 64
Blašsķša 64
Blašsķša 65
Blašsķša 65
Blašsķša 66
Blašsķša 66
Blašsķša 67
Blašsķša 67
Blašsķša 68
Blašsķša 68
Blašsķša 69
Blašsķša 69
Blašsķša 70
Blašsķša 70
Blašsķša 71
Blašsķša 71
Blašsķša 72
Blašsķša 72
Blašsķša 73
Blašsķša 73
Blašsķša 74
Blašsķša 74
Blašsķša 75
Blašsķša 75
Blašsķša 76
Blašsķša 76
Blašsķša 77
Blašsķša 77
Blašsķša 78
Blašsķša 78
Blašsķša 79
Blašsķša 79
Blašsķša 80
Blašsķša 80
Blašsķša 81
Blašsķša 81
Blašsķša 82
Blašsķša 82
Blašsķša 83
Blašsķša 83
Blašsķša 84
Blašsķša 84
Blašsķša 85
Blašsķša 85
Blašsķša 86
Blašsķša 86
Blašsķša 87
Blašsķša 87
Blašsķša 88
Blašsķša 88
Blašsķša 89
Blašsķša 89
Blašsķša 90
Blašsķša 90
Blašsķša 91
Blašsķša 91
Blašsķša 92
Blašsķša 92
Blašsķša 93
Blašsķša 93
Blašsķša 94
Blašsķša 94
Blašsķša 95
Blašsķša 95
Blašsķša 96
Blašsķša 96
Blašsķša 97
Blašsķša 97
Blašsķša 98
Blašsķša 98
Blašsķša 99
Blašsķša 99
Blašsķša 100
Blašsķša 100
Blašsķša 101
Blašsķša 101
Blašsķša 102
Blašsķša 102
Blašsķša 103
Blašsķša 103
Blašsķša 104
Blašsķša 104
Blašsķša 105
Blašsķša 105
Blašsķša 106
Blašsķša 106
Blašsķša 107
Blašsķša 107
Blašsķša 108
Blašsķša 108
Blašsķša 109
Blašsķša 109
Blašsķša 110
Blašsķša 110
Blašsķša 111
Blašsķša 111
Blašsķša 112
Blašsķša 112
Blašsķša 113
Blašsķša 113
Blašsķša 114
Blašsķša 114
Blašsķša 115
Blašsķša 115
Blašsķša 116
Blašsķša 116
Blašsķša 117
Blašsķša 117
Blašsķša 118
Blašsķša 118
Blašsķša 119
Blašsķša 119
Blašsķša 120
Blašsķša 120
Blašsķša 121
Blašsķša 121
Blašsķša 122
Blašsķša 122
Blašsķša 123
Blašsķša 123
Blašsķša 124
Blašsķša 124
Blašsķša 125
Blašsķša 125
Blašsķša 126
Blašsķša 126
Blašsķša 127
Blašsķša 127
Blašsķša 128
Blašsķša 128
Kįpa III
Kįpa III
Kįpa IV
Kįpa IV