Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Tķmarit Mįls og menningar

PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Tķmarit Mįls og menningar

						Ný skynsemi
Einar Kárason: Kvikasilfur
Fyrstu skáldsögur Einars Kárasonar, eins og Þar sem djöflaeyjan rís (1983)
og Gulleyjan (1985) voru um margt merkilegri og djúpristari nýjung í
íslenskri bókmenntasögu en oft er haldið fram. í þeim er sagt skilið við
grunnsögu obbans af íslenskum frásagnarbókmenntum áratuganna þar á
undan, bókmennta sem snerust að mestu um að takast á við þann trega sem
hlaust af hvarfi gömlu þjóðfélagsskipunarinnar og innlimun íslensks efna-
hags og íslenskra stjórnmála í hernaðar- og efnahagsskipan kalda stríðsins.
Þessi tregi var ein af ástæðunum fyrir því að hinn frelsandi máttur hins nýja
efnahagsástands eftirstríðsáranna, tímabils uppgripanna, varð aldrei fyrir-
ferðarmikið viðfangsefni í bókmenntunum. Sú mynd sem blasir þar við er
mynd firringar, efnistrúar, siðferðilegrar hnignunar og hvarfs menningar-
verðmæta.4 Andspænis þeim var síðan stundum settur valkostur, hið sanna,
fagra og góða sem spornaði við hnignuninni eða þá að hið pólitíska inntak
átti að vísa veginn út úr ósköpunum. Snjöllustu textar tímabilsins bjóða upp
á aðrar túlkanir, verk módernistanna koma hér strax upp í hugann, en
viðtaka þeirra var að miklu leyti byggð á þessum siðferðilegu og pólitísku
hugmyndum.5
Það var ekki fyrr en í lok áttunda áratugarins og í byrjun þess níunda sem
raunveruleg aðdáun á þessu uppgripatímabili skaut upp kollinum. Nýjung-
in í frásagnarlist þeirra Einars Kárasonar, Einars Más Guðmundssonar og að
vissu leyti einnig Ólafs Gunnarssonar, fólst ekki síst í því að þessir höfundar
sóttu sér efnivið í sögulegan veruleika sem var í grundvallaratriðum sá sami
og eldri höfundar höfðu stuðst við, en settu hann ekki í siðferðilegt samhengi
tregans, heldur lýstu honum sem „opnu" tímabili, barmafullu af möguleik-
um. Það mat sem lagt er á tíðaranda sjötta áratugarins í Drekum ogsmáfugl-
um eftir Ólaf Jóhann Sigurðsson og Þarsem dóflaeyjan rís eftir Einar Kárason
sem báðar komu út árið 1983, gæti vart verið ólíkara. í skáldsögu Ólafs er
gildum nægjusemi, heilsteypts persónuleika, menntunar, menningar og
gamalla hefða teflt gegn efnishyggju og siðferðilegri „hnignun" eftirstríðsár-
anna. Hjá Einari er á hinn bóginn borgaralegi siðferðismælikvarðinn settur
til hliðar og eftirstríðsárin gerð að gróteskum suðupotti þar sem nýir mögu-
leikar og nýir straumar leika um samfélagið, opna það og breyta því. Ýkju-
kennd frásögnin segir skilið við félagsleg túlkunarlíkön eða borgaraleg gildi.
Hún stendur einfaldlega á sínum eigin lögmálum sem forðast að troða
atburðunum inn í ráðandi skýringarmyndir félagsvísinda eða hefðbundinn-
ar menningargagnrýni. Hin nýja alþýðumenning er skilin jákvæðum skiln-
TMM 1995:4                                                                                                 109
					
Fela smįmyndir
Kįpa I
Kįpa I
Kįpa II
Kįpa II
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
Blašsķša 20
Blašsķša 20
Blašsķša 21
Blašsķša 21
Blašsķša 22
Blašsķša 22
Blašsķša 23
Blašsķša 23
Blašsķša 24
Blašsķša 24
Blašsķša 25
Blašsķša 25
Blašsķša 26
Blašsķša 26
Blašsķša 27
Blašsķša 27
Blašsķša 28
Blašsķša 28
Blašsķša 29
Blašsķša 29
Blašsķša 30
Blašsķša 30
Blašsķša 31
Blašsķša 31
Blašsķša 32
Blašsķša 32
Blašsķša 33
Blašsķša 33
Blašsķša 34
Blašsķša 34
Blašsķša 35
Blašsķša 35
Blašsķša 36
Blašsķša 36
Blašsķša 37
Blašsķša 37
Blašsķša 38
Blašsķša 38
Blašsķša 39
Blašsķša 39
Blašsķša 40
Blašsķša 40
Blašsķša 41
Blašsķša 41
Blašsķša 42
Blašsķša 42
Blašsķša 43
Blašsķša 43
Blašsķša 44
Blašsķša 44
Blašsķša 45
Blašsķša 45
Blašsķša 46
Blašsķša 46
Blašsķša 47
Blašsķša 47
Blašsķša 48
Blašsķša 48
Blašsķša 49
Blašsķša 49
Blašsķša 50
Blašsķša 50
Blašsķša 51
Blašsķša 51
Blašsķša 52
Blašsķša 52
Blašsķša 53
Blašsķša 53
Blašsķša 54
Blašsķša 54
Blašsķša 55
Blašsķša 55
Blašsķša 56
Blašsķša 56
Blašsķša 57
Blašsķša 57
Blašsķša 58
Blašsķša 58
Blašsķša 59
Blašsķša 59
Blašsķša 60
Blašsķša 60
Blašsķša 61
Blašsķša 61
Blašsķša 62
Blašsķša 62
Blašsķša 63
Blašsķša 63
Blašsķša 64
Blašsķša 64
Blašsķša 65
Blašsķša 65
Blašsķša 66
Blašsķša 66
Blašsķša 67
Blašsķša 67
Blašsķša 68
Blašsķša 68
Blašsķša 69
Blašsķša 69
Blašsķša 70
Blašsķša 70
Blašsķša 71
Blašsķša 71
Blašsķša 72
Blašsķša 72
Blašsķša 73
Blašsķša 73
Blašsķša 74
Blašsķša 74
Blašsķša 75
Blašsķša 75
Blašsķša 76
Blašsķša 76
Blašsķša 77
Blašsķša 77
Blašsķša 78
Blašsķša 78
Blašsķša 79
Blašsķša 79
Blašsķša 80
Blašsķša 80
Blašsķša 81
Blašsķša 81
Blašsķša 82
Blašsķša 82
Blašsķša 83
Blašsķša 83
Blašsķša 84
Blašsķša 84
Blašsķša 85
Blašsķša 85
Blašsķša 86
Blašsķša 86
Blašsķša 87
Blašsķša 87
Blašsķša 88
Blašsķša 88
Blašsķša 89
Blašsķša 89
Blašsķša 90
Blašsķša 90
Blašsķša 91
Blašsķša 91
Blašsķša 92
Blašsķša 92
Blašsķša 93
Blašsķša 93
Blašsķša 94
Blašsķša 94
Blašsķša 95
Blašsķša 95
Blašsķša 96
Blašsķša 96
Blašsķša 97
Blašsķša 97
Blašsķša 98
Blašsķša 98
Blašsķša 99
Blašsķša 99
Blašsķša 100
Blašsķša 100
Blašsķša 101
Blašsķša 101
Blašsķša 102
Blašsķša 102
Blašsķša 103
Blašsķša 103
Blašsķša 104
Blašsķša 104
Blašsķša 105
Blašsķša 105
Blašsķša 106
Blašsķša 106
Blašsķša 107
Blašsķša 107
Blašsķša 108
Blašsķša 108
Blašsķša 109
Blašsķša 109
Blašsķša 110
Blašsķša 110
Blašsķša 111
Blašsķša 111
Blašsķša 112
Blašsķša 112
Blašsķša 113
Blašsķša 113
Blašsķša 114
Blašsķša 114
Blašsķša 115
Blašsķša 115
Blašsķša 116
Blašsķša 116
Blašsķša 117
Blašsķša 117
Blašsķša 118
Blašsķša 118
Blašsķša 119
Blašsķša 119
Blašsķša 120
Blašsķša 120
Blašsķša 121
Blašsķša 121
Blašsķša 122
Blašsķša 122
Blašsķša 123
Blašsķša 123
Blašsķša 124
Blašsķša 124
Blašsķša 125
Blašsķša 125
Blašsķša 126
Blašsķša 126
Blašsķša 127
Blašsķša 127
Blašsķša 128
Blašsķša 128
Kįpa III
Kįpa III
Kįpa IV
Kįpa IV