Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Aldan

PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | JPG  | TXT  |

Ašalrit:

Morgunblašiš


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Aldan

						23.  SEPTEMBER 2014aldan28
Íslenskur sjávarútvegur:
Betri gögn - meiri verðmæti!
Allar ákvarðanir stórar og smáar 
eru teknar á grundvelli upplýsinga 
og þekkingar og því skyldi maður 
ætla að ein mikilvægasta atvinnu-
grein þjóðarinnar væri stútfull af 
gögnum sem hægt væri að reiða sig 
á. Þegar leitað er svara við mörgum 
áleitnum spurningum um þróun og 
verðmætasköpun í íslenskum sjávar-
útvegi þá kemur oftar en ekki í ljós 
að upplýsingar eru ekki til staðar eða 
þá að þær standast ekki skoðun. Nú 
er það ekki svo að ekki sé hægt að 
teikna upp stóru myndina, afli allra 
tegunda er þekkt stærð og heildar-
útflutningsverðmætin liggja einnig 
fyrir, en þegar meta á t.d. þróun og 
nýsköpun einstakra tegunda eða af-
urða þá er oft erfiðara um vik. 
?Lögð hefur verið mikil áhersla á að 
skrá allan afla og er því að sjálfsögðu 
fylgt vel eftir, en þegar kemur að út-
flutningi þá tekur við annað kerfi sem 
byggist á skráningu útflutnings eftir 
tollskrárnúmerum,? segir Páll Gunnar 
Pálsson hjá MATÍS. ?Tollskránni er 
ætlað að vera það kerfi sem á að ná 
utan um allar afurðir sem fluttar eru 
til og frá landinu. Það kerfi sem notað 
er hér á landi er byggt á samræmdu 
alþjóðlegu númera- og flokkunarkerfi 
sem yfir 200 þjóðir nýta sér, þannig að 
í grunninn er t.d. þorskur með sama 
númer víðast hvar í heiminum. Þetta 
á við um fyrstu sex tölustafina, síðan 
geta þjóðir lengt númerið og bætt við 
ítarlegri greiningu afurða. Hér á landi 
hefur einungis verið hægt að bæta við 
tveimur tölustöfum vegna takmark-
aðrar getu gagnagrunna sem eru í 
notkun.?
Mikilvægt að sjávarútvegur sé með 
í ráðum þegar mikilvægur gagna-
grunnur er skipulagður
Upplýsingarnar sem útflytjendur 
setja á útflutningspappíra og skila 
til Tollsins, eru síðan grunnurinn 
að birtingu gagna hjá Hagstofunni, 
þannig að ef útflytjendur eru að kasta 
til hendinni við upplýsingagjöfina þá 
verður minna mark á takandi þeim 
upplýsingum sem Hagstofan birtir. 
Þar sem útflutningur er ekki tilefni 
gjalda hér á landi þá gefur það auga 
leið að eftirlit með réttri skráningu er 
takmarkað, það á sér í raun ekki stað 
fyrr en í innflutningslandi því þá þarf 
varan að tengjast réttu tollnúmeri þess 
lands. 
Þegar verið er að rýna tölur um út-
flutning þá er fyrsta stopp að skoða 
vörulýsinguna og finna út hvað er átt 
við eða hvað ekki er átt við, það getur 
reynst mjög erfitt að fá glögga mynd 
af þeim afurðum sem skráðar eru í til-
tekin tollskrárnúmer. Vörulýsingar er 
oft á tíðum mjög opnar og geta átt við 
mismunandi afurðir, en yfir 100 hugtök 
eru notuð til að lýsa sjávarafurðum í 
tollskránni og er hvergi að finna nánari 
skýringar á þeim hugtökum. 
Það er hægt að tína til mýmörg 
dæmi um misvísandi vörulýsingar og 
er greinilegt að nokkur skortur er á 
vöruþekkingu við samningu þeirra, 
en hafa verður þó í huga að starfsmenn 
Tollsins hafa ýmislegt annað á sinni 
könnu en að semja vörulýsingar fyrir 
sjávarafurðir. Tollskrárnúmer fyrir 
sjávarfang eru örfá hundruð meðan 
tollskráin í heild hefur að geyma 
þúsundir annarra vörulýsinga, því 
er mikilvægt að sjávarútvegurinn sé 
með í ráðum þegar svona mikilvægur 
gagnagrunnur er skipulagður. Það er 
vissulega sjávarútvegurinn sem nýtur 
fyrst og fremst góðs af góðum og ít-
arlegum upplýsingum um hvernig til 
tekst með verðmætasköpun og nýtingu 
sjávarfangs, því í upplýsingunum verða 
tækifærin sýnileg. 
Þrátt fyrir töluverða endurskoðun 
tollskrárinnar 2012 og fjölgun númera 
þá er engan veginn hægt að greina með 
nokkrum hætti hver nýting einstakra 
tegunda er, sem sést m.a. af því að 
fjórða verðmætasta tegundin sem 
flutt er frá Íslandi er ?annar fiskur? eða 
?ýmsar tegundir? það eru afurðir þar 
sem engin sérstök fisktegund er nefnd í 
vörulýsingu. Þessi ?annar fiskur? skilar 
um 10% af heildarverðmætum útfluttra 
sjávarafurða. 
Samræma þarf  
vörulýsingar
?Það eru á floti fullyrðingar um svo og 
svo mikla nýtingu einstakra tegunda 
og eru menn að berja sér á brjóst og 
fullyrða að við séu öðrum þjóðum 
fremri. En það er ekki hægt að halda 
neinu slíku fram nema að fyrir hendi 
liggi betri upplýsingar um allar afurð-
irnar. Meðan ólíkum afurðum er safnað 
saman í einstök tollskrárnúmer þá er 
ekki hægt að reikna til baka og segja 
hver nýting aflans er. Þeir sem hafa 
komið nálægt vinnslu sjávarafurða 
vita að það skiptir máli að vita hvort 
fiskur er með eða án hauss, slægður eða 
óslægður, flök með roði og beinum eða 
roðlaus og beinlaus o.s.frv. , ef þessar 
upplýsingar eru ekki fyrir hendi þá er 
útilokað að reikna út heildarnýtingu 
einstakra tegunda. 
Matís hefur verið í samstarfsverk-
efni með Tollstjóraembættinu, Hag-
stofu Íslands, Samtökum fiskvinnslu-
stöðva, Landssambandi fiskeldisstöðva, 
Icelandic og Iceland Seafood, þar sem 
farið hefur verið yfir þessi máli. Ver-
kefnið var styrkt af AVS sjóðnum. Af-
rakstur verkefnisins er samantekt um 
hver staðan er og hvernig núverandi 
upplýsingakerfi er ekki að ná nægj-
anleg vel utan um þessi gögn sem til 
verða. Einnig er sett fram tillaga að 
úrbótum og hvernig mætti ná fram 
mjög ítarlegum upplýsingum um allar 
tegundir, verðmæti og nýtingu, en til 
þess að ná slíku fram þá þarf að sam-
ræma vörulýsingar og tryggja það að 
sami skilningur sé um hugtökin sem 
notuð eru. Nú liggja fyrir hugtakaskýr-
ingar fyrir vörulýsingarnar og eru þær 
með fjölda mynda til að sýna betur 
hvað átt er við. 
Þessi nýja tillaga mun einfalda alla 
skráningu og getur í raun gert tilbún-
ing séríslenskra tollskrárnúmera fyrir 
sjávarfang algerlega óþarfan, en samt 
boðið upp á mun ítarlegri upplýsingar. 
Þá verður hægt að svara nánast öllum 
hugsanlegum spurningum varðandi 
verðmætasköpun og nýtingu sjávar-
fangs og þar með taka skynsamlegar 
ákvarðanir, byggðar á bestu fáanlegu 
upplýsingum, um allt sem viðkemur 
nýtingu auðlindarinnar.?
Einn öflugasti útgerðarstaður landsins er Akureyri.
Þrátt fyrir töluverða endurskoðun tollskrárinnar 2012 og 
fjölgun númera þá er engan veginn hægt að greina með 
nokkrum hætti hver nýting einstakra tegunda er, sem sést 
m.a. af því að fjórða verðmætasta tegundin sem flutt er 
frá Íslandi er ?annar fiskur? eða ?ýmsar tegundir? það eru 
afurðir þar sem engin sérstök fisktegund er nefnd í vöru-
lýsingu. Þessi ?annar fiskur? skilar um 10% af heildar-
verðmætum útfluttra sjávarafurða.

					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
Blašsķša 20
Blašsķša 20
Blašsķša 21
Blašsķša 21
Blašsķša 22
Blašsķša 22
Blašsķša 23
Blašsķša 23
Blašsķša 24
Blašsķša 24
Blašsķša 25
Blašsķša 25
Blašsķša 26
Blašsķša 26
Blašsķša 27
Blašsķša 27
Blašsķša 28
Blašsķša 28
Blašsķša 29
Blašsķša 29
Blašsķša 30
Blašsķša 30
Blašsķša 31
Blašsķša 31
Blašsķša 32
Blašsķša 32