Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Dagblašiš Vķsir - DV

og  
S M Þ M F F L
. . . 1 2 3 4
5 6 7 8 9 10 11
12 13 14 15 16 17 18
19 20 21 22 23 24 25
26 27 28 29 30 31 .
PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | JPG  | TXT  |


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Dagblašiš Vķsir - DV

						UPPRISA TRANSFÓLKSINS
28  Viðtal 10.?12. ágúst 2012  Helgarblað 
Árlega fæðast 2 til 3 einstaklingar hér á landi með svokallaðan kynáttunarvanda. Þá upplifir einstaklingurinn sig af öðru kyni en líkam-
legt kyn segir til um. Á undanförnum árum hefur barátta þessa fólks fyrir tilverurétti sínum orðið sýnilegri og æ fleiri hafa þorað að stíga 
fram. Frá árinu 1989 hafa 13 einstaklingar undirgengist kynleiðréttingaraðgerð hérlendis en í heildina hafa rúmlega 20 Íslendingar farið 
í slíka aðgerð, sumir erlendis. Í júlí samþykkti Alþingi frumvarp velferðarráðherra til laga um réttarstöðu einstaklinga með kynáttunar-
vanda. Það var stór stund í lífi transfólks en þó er ekki öll baráttan unnin enn. Nokkrir þessara einstaklinga deildu með DV sögum sínum 
af baráttunni sem þeir hafa háð til þess að fá að vera þeir sjálfir. 
Þ
egar ég var að fara í gegnum 
mitt ferli á níunda áratug 
síðustu aldar þá var vonlaust 
að nefna þetta við nokkurn 
mann,? segir Anna Kristjáns-
dóttir. Hún hefur lengi verið meðal 
þeirra mest áberandi sem undir-
gengist hefur kynleiðréttingaraðgerð. 
Anna var lengi vel eini Íslendingur-
inn sem þorði að koma opinberlega 
fram sem transmanneskja. Hún segir 
það ekki alltaf hafa verið auðvelt en 
það hafi aldrei komið til greina að 
gefast upp. 
Hafði heyrt um þetta erlendis
Anna segir margt hafa breyst síðan 
hún gekk í gegnum ferlið á sínum 
tíma. Hún hafði heyrt af fólki sem 
færi og léti leiðrétta kyn sitt. Þetta 
var þó algjört ?tabú? í þjóðfélaginu. 
?Ég hafði heyrt um þetta í útlönd-
um. Í fyrsta skipti sem ég heyrði um 
svona hluti var í einhverri svona 
fréttamynd sem var sýnd í Laugarás-
bíó. Þar var sagt frá einni manneskju 
sem hafði gengið í gegnum þetta 
þannig ég vissi alveg að þetta var til. 
Svo heyrði maður eitthvað talað um 
hluti í Singapúr. Ég man svo eftir ein-
um pistli sem Illugi Jökulsson flutti á 
gömlu gufunni og fjallaði um fyrstu 
konuna sem fór í aðgerð. Þannig ég 
hafði heyrt um þetta og ég hafði líka 
lesið mér til,? segir Anna.
Vildi lækna hana 
Það var svo árið 1984 sem hún leit-
aði fyrst til geðlæknis eftir hjálp. ?Sá 
var uppfullur af hugmyndum um að 
lækna mig af einhverju. Eftir nokk-
ur viðtöl þá gafst hann upp á mér og 
mætti ekki einu sinni í eigin viðtöl og 
þar með var þetta búið. Við þessi fáu 
sem vorum að reyna eitthvað fyrir 
okkur í þessu fengum yfirleitt mjög 
neikvæðar undirtektir. Við vorum 
nokkur en á þessum tíma vissum við 
ekkert hvert af öðru. Eftir á að hyggja 
þá vitum við að við vorum þarna að 
berjast hvert í sínu lagi,? segir hún.  
Anna kynntist svo árið 1987 
Sölvínu Konráðsdóttur sálfræðingi 
sem kom henni í samband við fleiri 
geðlækna. En þrátt fyrir jákvæð við-
brögð hjá þeim fékk hún sama svar-
ið. ?Það var bara þvert nei alls stað-
ar, ekkert hægt að gera hér. Ég þyrfti 
bara að fara úr landi.? Það fór svo að 
hún gerði það. Settist að í Svíþjóð. 
?Ég flutti til Svíþjóðar þar sem það 
sama tók við, ég fór að berjast við 
kerfið þar. Þar voru menn alls ekkert 
tilbúnir að samþykkja það að einhver 
Íslendingur væri inn í þeirra heil-
brigðiskerfi í þessum málum,? segir 
hún. 
Leyndarhyggjan allsráðandi
Anna fór svo loksins í langþráðu að-
gerðina árið 1995, eftir mikla baráttu. 
Þar áður hafði hún meðal annars 
gegnt formennsku í félaginu Benja-
mín, félags Transfólks í Svíþjóð. ?Þar 
snerist allt um þessa leyndarhyggju, 
að vera í felum. Þegar ég var kos-
in formaður 1994 þá vildi ég breyta 
mörgu frá fyrri stjórn og opna þetta 
meira.? 
Í kjölfarið var Anna mikið í fjöl-
miðlum þarlendis sem talsmaður 
samtakanna. ?Ég var orðin opinber 
þar og vissi að ég yrði að taka slaginn 
hér líka.? Það gerði hún svo sannar-
lega. Fyrsta viðtalið við hana birtist 
í Nýju Lífi árið 1994. Því var tekið á 
ýmsan hátt en hún stóð það af sér. 
Sótti um 70 störf
Fljótlega eftir viðtalið flutti hún aft-
ur heim til Íslands og fordómarnir 
sem hún mætti voru miklir. Það var 
ekki bara horft, heldur líka hróp-
að ókvæðisorðum að henni og bent. 
Hún taldi baráttuna þó mikilvægari 
og gafst ekki upp. Hún var sú eina 
sem þorði að koma opinberlega 
fram og segja sína sögu þó að nokkr-
ir aðrir Íslendingar hefðu líka farið 
í kynleiðréttingaraðgerð. Hún segir 
fordómana hafa verið víða. ?Ég sótti 
um 70 störf áður en ég fékk fyrstu 
vinnuna. Og ég sá þetta í mörgu, ég 
var ekki velkomin alls staðar og í raun 
er ég það ekki alveg í dag heldur. Það 
kemur fyrir að maður lendir á stöð-
um þar sem maður er ekki velkom-
in,? segir hún en tekur fram að það 
sé himinn og haf á milli þess sem var 
og þess sem er. Hún átti þó líka sína 
stuðningsmenn. ?Það er kannski svo-
lítið skrýtið en ég fann meiri stuðning 
frá landsbyggðinni en í Reykjavík. Ég 
átti til dæmis stuðningsfólk í Vest-
mannaeyjum, á Eskifirði og Ísafirði. 
En þeim fór svo fjölgandi og fækkaði 
aldrei. Ég ætlaði aldrei að fara blaðra 
um þessi mál opinberlega en það var 
bara hluti af þessari réttindabaráttu. 
Í Svíþjóð stóð ég í fararbroddi í okk-
ar hópi en var kannski ekki alveg ein 
en þegar ég kom heim þá var ég ein 
og það liðu nokkur ár þar til það kom 
einhver sem var tilbúinn að standa 
með mér í þessu. 
Baráttan ekki unnin
Anna hefur verið ötul í barátt-
unni fyrir réttindum transfólks, 
bæði hér heima og á alþjóðavísu. 
Hún segir Ísland vera komið ágæt-
lega á veg miðað við mörg önnur 
lönd en standi líka verr en önnur. 
?Það er mjög misjafnt hvernig litið 
er á transfólk eftir löndum. Til að 
mynda í Íran þá er transfólk sent í 
aðgerð meðan samkynhneigðir eru 
drepnir,? segir hún og tekur fram að 
þetta sé mjög misjafnt eftir löndum. 
Réttindabarátta transfólks hefur 
lengi verið nátengt baráttu samkyn-
hneigðra og hefur hugtakið hinsegin 
verið notað yfir það saman. ?Það er 
margt sem við eigum sameiginlegt 
með baráttu samkynhneigðra en 
það er líka margt ólíkt,? segir hún og 
vísar í ofangreint dæmi. 
Anna segir að þó að margt hafi 
áunnist í baráttunni þá sé hún ekki 
unnin. Hún segist ekki vera hætt 
að berjast en sé kannski farin að 
vera minna áberandi. ?Ég er orðin 
svo gömul, ég er komin á ellilaun í 
þessari baráttu,? segir hún hlæj-
andi. n
Anna Kristjánsdóttir hefur lengi verið einn ötulasti talsmaður transfólks á Íslandi. Hún segir margt hafa breyst frá því hún steig 
fram og þar hafi skipt mestu máli að fleiri stigu fram. Baráttunni er þó langt því frá lokið að hennar mati.
Sótti um 70 störf
?Þar snerist 
allt um þessa 
leyndarhyggju, að 
vera í felum
Viktoría Hermannsdóttir
viktoria@dv.is
Viðtal
E
f ég hefði vitað hvað trans 
væri hefði ég hugsanlega 
komið miklu fyrr út úr skápn-
um. Það er svo mikilvægt að 
fólk fái að vera það sjálft sem 
fyrst. Þess vegna er fræðsla svo mikil-
væg auk þess sem hún eyðir fordóm-
um,? segir Ugla Stefanía Jónsdóttir, 
21 árs kona en Ugla ólst upp í sveit 
rétt hjá Blönduósi. 
Ugla er flutt til höfuðborgarinn-
ar, er í háskólanámi auk þess sem 
hún er meðstjórnandi í stjórn Sam-
takanna '78. Hún hefur verið opin-
ská um sína reynslu og segist aldrei 
hafa fengið annað en jákvæð við-
brögð við sinni sögu. ?Ef það hef-
ur verið eitthvað neikvætt hefur því 
ekki verið beint að mér ? frekar eitt-
hvað sem ég heyri út undan mér. Ég 
hef aldrei orðið fyrir beinum fordóm-
um eða aðkasti,? segir hún og bætir 
við að það að frumvarp um réttar-
stöðu transfólks hafi verið samþykkt 
af alþingi hafi gert mikið fyrir baráttu 
transfólks á Íslandi. ?Umfjöllunin 
hefur verið gríðarlega mikil á þessu 
ári og við grínumst oft með að árið 
2012 sé ár transfólks,? segir Ugla Stef-
anía en heilmikið hefur einnig gerst í 
hennar persónulega lífi. ?Það er bara 
allt að gerast,? segir hún brosandi og 
játar því að vera komin í fast sam-
band. ?Við búum saman og mér hef-
ur verið tekið alveg ofsalega vel inn-
an tengdafjölskyldunnar. Mamma 
hans sagði strax að henni kæmi þetta 
ekkert við ? að ég mætti lifa mínu lífi 
eins og ég vildi. Mér finnst það alveg 
frábært. Amma hans er hins vegar 
kaþólsk og við höfum ekkert verið að 
auglýsa þetta fyrir henni en hún á ör-
ugglega eftir að koma okkur á óvart. 
Þetta er bara eitthvað stress í okkur.? 
indiana@dv.is
n Ugla Stefanía er komin í fast samband
Árið 2012 er ár transfólks
Allt í gangi Ugla segir 
ótrúlegustu hluti hafa 
gerst á árinu 2012.

					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
Blašsķša 20
Blašsķša 20
Blašsķša 21
Blašsķša 21
Blašsķša 22
Blašsķša 22
Blašsķša 23
Blašsķša 23
Blašsķša 24
Blašsķša 24
Blašsķša 25
Blašsķša 25
Blašsķša 26
Blašsķša 26
Blašsķša 27
Blašsķša 27
Blašsķša 28
Blašsķša 28
Blašsķša 29
Blašsķša 29
Blašsķša 30
Blašsķša 30
Blašsķša 31
Blašsķša 31
Blašsķša 32
Blašsķša 32
Blašsķša 33
Blašsķša 33
Blašsķša 34
Blašsķša 34
Blašsķša 35
Blašsķša 35
Blašsķša 36
Blašsķša 36
Blašsķša 37
Blašsķša 37
Blašsķša 38
Blašsķša 38
Blašsķša 39
Blašsķša 39
Blašsķša 40
Blašsķša 40
Blašsķša 41
Blašsķša 41
Blašsķša 42
Blašsķša 42
Blašsķša 43
Blašsķša 43
Blašsķša 44
Blašsķša 44
Blašsķša 45
Blašsķša 45
Blašsķša 46
Blašsķša 46
Blašsķša 47
Blašsķša 47
Blašsķša 48
Blašsķša 48
Blašsķša 49
Blašsķša 49
Blašsķša 50
Blašsķša 50
Blašsķša 51
Blašsķša 51
Blašsķša 52
Blašsķša 52
Blašsķša 53
Blašsķša 53
Blašsķša 54
Blašsķša 54
Blašsķša 55
Blašsķša 55
Blašsķša 56
Blašsķša 56