Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Dagblašiš Vķsir - DV

og  
S M Þ M F F L
. . . 1 2 3 4
5 6 7 8 9 10 11
12 13 14 15 16 17 18
19 20 21 22 23 24 25
26 27 28 29 30 31 .
PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | JPG  | TXT  |


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Dagblašiš Vķsir - DV

						Þegar að var gáð segjast þau hafa 
fengið þau svör að einstaklingurinn 
gæti skráð sjálfan sig af lista yfir að 
hann mætti ekki taka svona lán en 
þau hafa ekki fengið staðfest að hann 
hafi gert það. 
Fyrirtæki lána fyrir vímuefnum
Þau segja það vera einn mest svekkj-
andi að meðan þau láni ekki barninu 
sínu fyrir eiturlyfjum séu fyrirtæki úti 
í bæ tilbúin til að gera það. 
?Við höfum alltaf neitað að lána 
honum pening vegna þess að við 
vitum í hvað þetta fer. Að vita svo 
til þess að einhverjir gaurar úti í bæ 
séu að fjármagna þetta fyrir þau ger-
ir mann mjög reiðan. Mann langar 
að gera einhvera ljóta hluti, maður 
er svo reiður inni í sér,? segir móðir-
in. ?Þetta er það sem maður er reið-
astur út í og það er ótrúlegt að þetta 
skuli ekki vera stoppað,? segir hún og 
hristir höfuðið. 
Ætla ekki að borga skuldina
Foreldrarnir ætla sér ekki að borga 
skuld sonarins. ?Það kemur ekki til 
greina. Þetta eru bara glæpamenn. 
Frekar verður hann bara gjaldþrota, 
það kostar hann 250 þúsund krónur 
og þá fá þessir glæpamenn ekki krónu. 
Við vitum vel að það er ólöglegt að 
borga ekki sína skuldsetningu en þetta 
er bara siðlaust dæmi og þeir viður-
kenna það sjálfir. Segja að þetta sé á 
gráu svæði. Af hverju er það ekki skoð-
að af hverju þetta sé á gráu svæði?? 
spyr faðirinn. ?Hann á ekki neitt og 
það er ekkert hægt að taka af honum.? 
?Það er verið að taka þessi lán 
þegar fólk er ekki í réttu ástandi, það 
myndi enginn lána manni sem kæmi 
blindfullur inn í banka 100 þúsund 
krónur. Hann yrði bara ekki afgreidd-
ur. En svo er verið að lána þeim í 
þessu ástandi pening og ekki einu 
sinni athugað hvort viðkomandi sé 
borgunarmaður fyrir því. Þau gera 
sér ekki grein fyrir því hvað þau eru 
að gera vegna þess hvernig ástandi 
þau eru í. Þetta er bara hröð lausn og 
skítt með það, skítt með afleiðingarn-
ar,? segir móðirin og segir foreldra í 
þessari stöðu ekki eiga að borga smá-
lánaskuldir barna sinna. ?Ég ráðlegg 
öllum sem eiga við þetta að stríða að 
borga ekki krónu. Hvað ætla þeir að 
gera, þeir geta ekki gengið á svona 
krakka, þeir eiga ekki neitt?? 
?Við viljum að sjálfsögðu að hann 
borgi sitt. En hann er í meðferð núna 
og ég vil fá hann í lag áður en hann 
gerir það. Það þýðir ekkert fyrir okk-
ur að hjálpa honum núna. Það þarf 
að sýna að hann sé í lagi. Ef að þetta 
kemst í lag núna, búið að borga og 
svo fellur hann þá er bara allt kom-
ið í sama bullið aftur,? segir faðirinn. 
Fjármagna neysluna  
með smálánum
Það var í foreldrafræðslu með öðrum 
foreldrum fíkla á Vogi sem þau átt-
Taka smálán fyrir dópi 
10  Fréttir 20. ágúst 2012  Mánudagur 
Þ
að sem mér fannst sláandi 
var hversu margir foreldrar 
voru sammála um að þessir 
krakkar væru að nota þessi 
smálán til þess að fjármagna 
neysluna, eins og okkar,? segir móð-
ir 19 ára gamals fíkils. Sonur hennar 
hefur notað lán frá smálánafyrirtækj-
um til að fjármagna vímuefnaneyslu 
sína og er nú stórskuldugur. Báðir 
foreldrar drengsins, sem hér verða 
kölluð Gunnar og Elsa, setja stórt 
spurningamerki við starfsemi smá-
lánafyrirtækjanna og spyrja hvort 
það geti talist eðlilegt að fyrirtæk-
in láni ungum einstaklingum, sem 
margir hverjir myndu aldrei fá lán 
hjá venjulegum lánastofnunum, fyrir 
vímuefnaneyslu þeirra. 
Hjalti Björnsson, áfengisráðgjafi 
á Vogi, tekur í sama streng og segir 
vandamálið víðtækt. 
?Þetta er svo siðlaust?
Smálánafyrirtækjum á Íslandi hef-
ur fjölgað hratt. Smálánin virka á 
þann hátt að send eru SMS-skilaboð 
eða farið inn á heimasíðu. Lánin eru 
veitt þeim sem eru 18 ára og eldri 
og yfir leitt eru þau afgreidd um leið. 
Hjá flestum fyrirtækjunum er hægt 
að fá lán frá 1.000 krónum og upp í 
150 þúsund krónur. Vextir á þessum 
lánum eru langtum hærri en vextir 
á venjulegum lánum og standi fólk 
ekki í skilum er það fljótt að safna 
upp í háa skuld. 
?Ef maður kæmi vímaður til 
bankastjórans og bæði um 100 þús-
und króna lán þá myndi enginn heil-
vita bankastjóri lána manni í þannig 
ástandi. Þetta er svo siðlaust, það 
er ekkert verið að skoða í hvaða 
ástandi fólk er. Ekkert verið að ganga 
úr skugga um að fólk sé í lagi,? segir 
Hjalti sem starfað hefur sem áfengis-
ráðgjafi á Vogi um árabil. Hann hefur 
séð um foreldrahópa og segist hafa 
orðið sérstaklega var við það undan-
farið hversu margir foreldrar tali um 
það að smálánafyrirtækin hreinlega 
fjármagni vímuefnaneyslu barna 
þeirra. Þetta sé stórt vandamál með-
al ungra fíkla. 
Reyna að redda sér peningum
Hjalti segir þetta fljótt að vinda upp 
á sig. ?Þetta er voða mikið þannig að 
í fyrstu eru krakkar að fá lánuð efni. 
Það virðist vera mjög auðvelt í þess-
um vímuefnaheimi að fá efni til að 
selja. Þau ætla svo kannski að selja 
efnin og fá þá einhvern ágóða af því 
og fá svo jafnvel efni til eigin nota. 
Sem fíklar nota þau alltaf meira en 
þau ætla sér og lenda fljótlega í erf-
iðleikum í að standa í skilum við 
?dílera? sína. 
Oft heyrir maður að þá byrji þau 
að reyna að redda sér peningum. 
Framan af löglega, með því að taka 
þessi smálán, svo lokast það og þá 
eru þau farin að stela og brjótast inn.?
Settur á lista
Sonur Gunnars og Elsu tók fyrsta 
smálánið aðeins nokkrum dögum 
eftir að hann varð 18 ára. ?Hann 
var nýorðinn 18 ára og þeir lánuðu 
honum pening, hann var ekki með 
vinnu og ekki á bótum eða neitt en 
samt lánuðu þeir honum pening þótt 
hann væri enginn borgunarmaður. 
Svo kom það í ljós að hann hafði tek-
ið þetta lán og það var ekkert borg-
að enda hafði hann enga peninga til 
þess að borga með. Hann fór svo á sjó 
og þegar hann kom af sjónum vildi 
hann borga þetta lán. Þá var þetta 
ekki nema 40 þúsund króna lán,? seg-
ir faðir hans en lánið var upphaflega í 
kringum 10 þúsund krónur. 
Faðir hans fór á fund í smálána-
fyrirtækinu þar sem sonur hans hafði 
tekið lánið og náði að semja um 
greiðslu við og upphæðin var lækk-
uð. ?Ég fór svo í kjölfarið á fund hjá 
lögfræðingi þarna til að ganga frá 
þessu. Þar var upphæðin lækkuð og 
borguð. Þar viðurkenndi hún, lög-
fræðingurinn, að þessi lán væru á 
gráu svæði,? segir faðirinn. 
Þegar þau ræddu lánið og í hvaða 
ástandi sonur þeirra var þegar hann 
tók það segja foreldrarnir að lög-
fræðingurinn hafi tjáð þeim að 
hann gæti látið setja sig á lista til að 
hann gæti ekki tekið slíkt lán. ?Lög-
fræðingurinn sagði við okkur að það 
væri hægt að setja hann á lista þannig 
að hann gæti ekki fengið svona lán. 
Hann bað um það sjálfur að það yrði 
gert af því að hann á við fíkniefna-
vandamál að stríða og tók þessi lán 
í tómri vitleysu. Hún samþykkti það 
og í raun og tók af okkur loforð um að 
það væri gert.?
Úr 116 í 400 þúsund
Sonur þeirra náði svo að halda sér á 
beinu brautinni í smátíma en fljót-
lega fór að halla undan fæti hjá hon-
um aftur. Foreldrana grunaði þó ekki 
að hann væri að taka smálánin þar 
sem þau stóðu í þeirri trú að hann 
gæti það ekki lengur, þar sem hann 
væri á fyrrgreindum lista. 
?Það fóru svo að berast reikningar 
hingað heim og þá sáum við að hann 
hafði verið að taka þessi helvítis smá-
lán,? segir faðir hans. ?Ég  hringdi 
þarna upp eftir og í fyrstu ætlaði 
maðurinn ekki að gefa mér upp 
hvað sonur okkar skuldaði mikið því 
að hann væri orðinn 18 ára gamall. 
Hann ítrekaði það við mig að samtal-
ið væri tekið upp en ég sagði að mér 
væri alveg sama og kallaði þetta bara 
glæpafyrirtæki. 
Ég gerði syni okkar þá grein fyr-
ir því að hann byggi á okkar heim-
ili, við sæjum um hann og hann 
yrði að segja mér þetta. Þá kom í 
ljós að heildarlánin hjá honum voru 
116 þúsund krónur. Með lögfræði-
kostnaði og vöxtum var upphæð-
in hins vegar 400 þúsund krónur,? 
segir faðirinn en það er sú upphæð 
sem piltinum er gert að greiða og 
skuldin er komin í innheimtu hjá 
lögfræðingi. Foreldrunum kom þetta 
mikið á óvart, ekki síst vegna þess að 
þeir töldu að honum yrðu ekki veitt 
smálán vegna þess að hann hefði 
verið settur á lista yfir þá sem gætu 
ekki tekið lánin. 
?Ef maður kæmi 
vímaður til 
bankastjórans og bæði 
um 100 þúsund króna lán 
þá myndi enginn heilvita 
bankastjóri lána manni í 
þannig ástandi. Þetta er 
svo siðlaust.
 
Viktoría Hermannsdóttir
viktoria@dv.is
Úttekt
Í 
mars síðastliðnum fjallaði DV um að 
smálánafyrirtækin Kredia og Hrað­
peningar væru með hlutfallslega 
fleiri viðskiptavini á aldrinum 18?19 
ára en sem nemur hlutfalli viðskipta­
vina Landsbankans, eins stærsta við­
skiptabanka landsins, á aldrinum 18?25 
ára sem eru með yfirdrátt. Samkvæmt 
upplýsingnum frá smálánafyrirtækj­
unum eru níu prósent viðskiptavina 
undir 20 ára en samkvæmt gögnum 
frá Landsbankanum eru átta prósent 
þeirra sem eru með yfirdráttarlán 25 
ára eða yngri. 
Hærri vextir
Upphæðirnar sem einstaklingar hafa 
möguleika á að fá í gegnum smálána­
fyrirtækin eru þó umtalsvert lægri en 
þær sem einstaklingar geta fengið sem 
yfirdráttarheimild hjá bönkunum. Vext­
irnir á yfirdráttarlánum eru þó ekkert í 
líkingu við það sem gerist hjá smálána­
fyrirtækjunum og eru því smálánin 
umtalsvert kostnaðarsamari en yfir­
dráttarlán. Kröfurnar sem gerðar eru á 
lántakendur yfirdráttarlána eru þó ekki 
ósvipaðar þeim sem gerðar eru á lán­
takendur smálána.
Smálánafyrirtækin hafa flest einfald­
ar reglur sem snúast um að viðskipta­
vinir megi ekki vera á vanskilaskrá, 
skjólstæðingar umboðsmanns skuldara 
eða eiga útistandandi skuldir við fyrir­
tækin. Þar að auki kveða skilmálar 
flestra fyrirtækjanna á um að viðskipta­
vinur sé með virkan farsíma og netfang.
Falla ekki undir nein lög
?Þau falla ekki undir nein lög, ekki undir 
lög um neytendalán vegna tímalengd­
ar og ekki undir lög um fjármálafyrirtæki 
þar sem þetta eru ekki endurgreiðanleg­
ir fjármunir. Þau hafa því fallið svolítið á 
milli,? sagði Hildigunnur Hafsteinsdóttir, 
lögfræðingur hjá Neytendasamtökunum, 
í samtali við DV í mars. Þá stóðu  vonir til 
að tekið yrði á þessu í nýjum neytenda­
lögum og að í þeim yrðu væntanlega 
gerðar kröfur um greiðslu­ og lánshæf­
ismat auk bættrar upplýsingagjafar til 
lántakenda. ?Eins og er verður fólk bara 
að passa sig og vera meðvitað en okk­
ur finnst það ekki nóg. Þarna er verið að 
ráðast á viðkvæma hópa og í raun er ver­
ið að veiða fólk í gildru. Það hefur einnig 
gengið illa að uppræta þessa starfsemi 
í löndum í kringum okkur, svo sem Sví­
þjóð og Finnlandi, og það er ekkert lakari 
neytendavernd þar. Málið er að það er 
atvinnufrelsi hér á landi og ég gæti í raun 
boðið þér lán með 2.000 prósenta vöxt­
um ef þú vilt taka það,? sagði hún.
Hún sagði að þeir sem væru í góðri 
fjármálastöðu færu í banka og fengju 
lán þar. Smálán höfðuðu meira til fólks 
sem væri í slæmri stöðu og gæti ekki 
fengið lán á annan hátt. ?Ég man eftir 
bréfi frá ungu pari en konan hafði tekið 
smálán. Hann tók svo lán til að greiða 
hennar lán og svo koll af kolli. Þetta 
verður vítahringur sem erfitt er að kom­
ast út úr, þó svo upphæðirnar séu ekki 
háar,? sagði hún. 
Frumvarp í burðarliðnum
Frumvarp til laga um neytendalán 
er nú til meðferðar hjá efnahags­ og 
viðskiptanefnd Alþingis. Frumvarpið 
tekur meðal annars til smálánafyrir­
tækja og eru þeim sett ítarleg skilyrði 
fyrir lánveitingum. Taki lögin gildi munu 
fyrirtækin þurfa að greina frá öllum 
kostnaði vegna lántöku í kynningar­
efni sínu auk þeirrar heildarfjárhæð­
ar sem lántakandi þarf að greiða. Þá 
þurfa fyrirtækin, áður en lánin eru veitt, 
að kynna lántakendum afleiðingar 
þess að standa ekki í skilum. Upplýsa 
þarf lántakendur um allar breytingar á 
vaxtakjörum áður en þær taka gildi og 
verða fyrirtækin jafnframt skylduð til 
að meta lánshæfi viðskiptavina. Neyt­
endastofa mun annast eftirlit með 
starfsemi smálánafyrirtækja. n
Fleiri ungir taka lán
Frumvarp sem tekur á smálánunum í vinnslu
Vandamálið víðtækt Hjalti Björnsson 
áfengisráðgjafi.
  14. mars 2012
n Fíklar í skuldafeni vegna smálána  n Foreldrar ósáttir og  segja þetta siðlaust

					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
Blašsķša 20
Blašsķša 20
Blašsķša 21
Blašsķša 21
Blašsķša 22
Blašsķša 22
Blašsķša 23
Blašsķša 23
Blašsķša 24
Blašsķša 24
Blašsķša 25
Blašsķša 25
Blašsķša 26
Blašsķša 26
Blašsķša 27
Blašsķša 27
Blašsķša 28
Blašsķša 28
Blašsķša 29
Blašsķša 29
Blašsķša 30
Blašsķša 30
Blašsķša 31
Blašsķša 31
Blašsķša 32
Blašsķša 32