Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Dagblašiš Vķsir - DV

og  
S M Þ M F F L
. . . . . . 1
2 3 4 5 6 7 8
9 10 11 12 13 14 15
16 17 18 19 20 21 22
23 24 25 26 27 28 29
30 . . . . . .
PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | JPG  | TXT  |


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Dagblašiš Vķsir - DV

						U
ng kona fer heim úr skóla vegna 
mikilla tíðaverkja. Hún tekur 
strætó og í vagninum líður yfir 
hana af verkjum. Þegar hún 
rankar við sér, veltir hún fyrir sér hvort 
þetta eigi í alvöru að vera svona sárt. 
Kona mætir á heilsugæslustöðina með 
þvagsýni vegna sársauka við þvaglát. 
Verkir við blæðingar eru einnig sár­
ir. Ekkert finnst í þvagsýninu og ekki 
þykir ástæða til að tengja þetta tvennt 
saman. Hún hugsar með sér að vænt­
anlega sé hún bara svona gölluð. Ung 
stúlka er nýlega byrjuð á blæðingum. 
Verkir eru miklir og hún liggur í fóstur­
stellingu á gólfinu heima og bíður eftir 
að móðir hennar komi heim úr vinnu. 
Verkjalyf virðast lítið virka og tíminn 
líður hægt.
Allt eru þetta raunverulegar sögur 
af konum með endómetríósu eða leg­
slímuflakk. 
 
Hvað er endómetríósa?
Endómetríósa er krónískur, sársauka­
fullur sjúkdómur sem orsakast af því 
að frumur úr innra lagi legsins finnast 
á öðrum stöðum í kviðarholinu en leg­
holinu. Legslímuflakk hefur fundist á 
eggjastokkum, eggjaleiðurum, blöðru, 
ristli, legböndum og víðar. Sjúkdómur­
inn er meðfæddur og virðist að veru­
legu leyti háður erfðum.  
Frumur í legslímuflakki bregðast 
við mánaðarlegum hormónabreyting­
um líkt og þær gera á sínum eðlilega 
stað í leginu. Afleiðingin er að blæð­
ingar eiga sér stað inn í vefi og valda 
þar bólgu og örvefsmyndun með sam­
gróningum milli líffæra í kviðarholinu 
og blöðrumyndun á eggjastokkunum. 
Í stað þess að fara út úr líkamanum 
eins og við hefðbundnar blæðingar 
kemst blóðið ekki í burtu. Slæmir verk­
ir tengdir tíðablæðingum koma í kjöl­
farið og verða oft mjög langvinnir og 
erfiðir.   
Af þeim konum sem hafa sjúkdóm­
inn eru um 60% með einkenni og um 
20% með mjög sár einkenni. Sjúk­
dómurinn einkennist meðal annars af 
miklum sársauka við blæðingar, sárs­
auka við egglos, verkjum í kviðarholi á 
milli blæðinga, verkjum við samfarir, 
þvaglát og hægðalosun, erfiðleikum við 
að verða barnshafandi og ófrjósemi, erf­
iðleikum á meðgöngu og við fæðingu.  
 
Þjáðst í hljóði
Talið er að 5?10% kvenna í  heiminum 
þjáist af endómetríósu en erfiðustu 
tilfellin nái til um 2% kvenna. Árið 
2012 voru rúmlega 70.000 konur á Ís­
landi á aldursbilinu 13 til 45 ára. Má 
því reikna með að á hverjum tíma eigi 
 hundruð ef ekki þúsundir kvenna í 
vanda vegna sjúkdómsins hér á landi, 
en hjá mörgum greinist sjúkdómurinn 
seint og ekki fyrr en óafturkræfar vefja­
skemmdir hafa orðið.
Ranghugmyndir hafa lengi  verið 
uppi um sjúkdóminn og upplýsinga­
gjöf villandi. Ein þessara ranghug­
mynda er að verkir séu eðlilegur hluti 
af lífi konunnar eða að tíðaverkir séu 
fyrst og fremst sálrænir. Aðrar kon­
ur fá að heyra að þær séu bara með 
lágan sársaukaþröskuld. Þegar þessu 
er haldið fram getur það fælt  stúlkur 
og konur frá því að leita sér  hjálpar. 
Einnig þekkist að læknar ráðleggi jafn­
vel ungum stúlkum að verða barns­
hafandi til að losna við sjúkdóminn. 
Vandinn er að meðganga og brjósta­
gjöf geta, líkt og hormónameðferð, 
dregið tímabundið úr einkennum 
en lækna ekki sjúkdóminn. Sama 
gildir um aðgerðir þegar leg og/eða 
eggjastokkar eru fjarlægð, en með því 
er oft ekki tekið á legslímuflakki utan 
legsins.
Áhrif endómetríósu geta verið mik­
il á líf kvenna. Í breskri rannsókn frá 
2005 kom fram að 65% kvenna höfðu 
fengið ranga sjúkdómsgreiningu í upp­
hafi og að meðalgreiningartími er 8,3 
ár. Jafnframt kom fram að 78% þeirra 
kvenna sem þjást af legslímuflakki 
hafa misst að meðaltali 5,3 daga í 
mánuði úr vinnu sökum sjúkdómsins. 
Konur með endómetríósu eru einnig 
mun líklegri til að eiga í erfiðleikum 
við að eignast börn og þurfa á tækni­
frjóvgun að halda og eiga í erfiðleikum 
á meðgöngu og við fæðingu.  
 
Tökum sjúkdóminn alvarlega
Það er kominn tími til að hætta að 
þjást í hljóði. Endómetríósa er sjúk­
dómur sem þarf að taka alvarlega 
og konur sem af honum þjást trúan­
legar. Því mun ég á þessu þingi endur­
flytja tillögu um að ráðherra beiti sér 
 fyrir fræðslu um sjúkdóminn og skoði 
möguleikann á stofnun göngudeildar 
fyrir konur með endómetríósu. Með­
flutningsmenn mínir eru Álfheiður 
Ingadóttir, Sigríður Ingibjörg Inga­
dóttir, Siv Friðleifsdóttir, Höskuldur 
Þórhallsson, Björn Valur Gíslason og 
Mörður Árnason. 
Íslenskar stúlkur eru bráðþroska og 
hefjast blæðingar hjá þeim við 13 ára 
aldur að meðaltali. Því er algengt er 
að stúlkur leiti fyrst til kennara, hjúkr­
unarfræðinga eða heimilislækna vegna 
verkja. Með því að auka fræðslu um 
sjúkdóminn og tryggja að  stúlkur fái 
greiningu sem fyrst má draga úr skaða, 
vanlíðan og verkjum. Með samþykkt 
ályktunarinnar gætum við stutt við 
starfsfólk heilbrigðis­ og skólastofn­
ana, stytt greiningartíma, tryggt sér­
hæfða þjónustu og aukið lífsgæði stórs 
hóps kvenna.
Að lokum vil ég minna á ráðstefnu 
sem Samtök um endómetríósu halda 
um sjúkdóminn laugardaginn 15. sept­
ember í Hörpunni. Hún er hugsuð fyr­
ir fagfólk, konur og aðstandendur og 
hefst klukkan 9. Nánari upplýsingar 
má finna á vefnum endo.is.
Það er brjálað 
veður
Þetta er  
viðbjóðslegt
Hrönn Björnsdóttir í Mývatnssveit segir veturinn kominn. ? DVLíkamsræktarfólk tekur lyf ætlað hestum til að grennast. ? DV
Sársauki er ekki sjálfsagður 
Spurningin
?Já, heldur betur. Maður þolir 
þetta alveg.?
Hafþór Magnússon
27 ára og atvinnulaus
?Nei, ég er nýkomin frá Svíþjóð 
þar sem er enn sumar og sól.?
Dodda Maggý
31 árs myndlistarmaður
?Já, já. Ég er bara ánægð.?
Elín Von
53 ára hómópati
?Já, það er fínt að fá smá 
tilbreytingu.?
Sjöfn Guðlaugsdóttir
23 ára nemi
?Já, þetta er samt óþarflega 
snemmt og óþarflega kalt.?
Arngunnur Árnadóttir
24 ára tónlistarkona
Ertu sátt/ur við 
að veturinn sé á 
næsta leiti?
1  Nýr vandræðagemlingur í Hollywood  Amanda Bynes lenti í 
árekstri og stakk af ? í tvígang. 
2   ?Maður skilur ekki af hverju einhver myndi gera svona 
lagað? Helena Mawby, amma Krist-
jáns Hinriks Þórssonar sem myrtur 
var í Oklahoma í Bandaríkjunum um 
helgina.
3   Gengur illa að ganga út? Nokkur góð ráð fyrir einhleypa einstak-
linga sem vilja ganga út.
4   Gunnlaugur græðir enn á Kögunarauðnum Fjárfestingar-
félag hans græddi 364 milljónir króna 
í fyrra. 
5   Gefins hús í Grindavík  Gegnt því að viðkomandi fjarlægi húsið 
af lóðinni.
6  ?Ég er þeirrar skoðunar að hrunið sé fall frjálshyggj­
unnar?  Sigmundur Davíð segir 
tíðarandann fyrir hrun hafa verið 
óheilbrigðan. 
7   Bankastjóri, ekki knattspyrnu­stjóri Rafael Benitez um tíma sinn 
hjá Liverpool skömmu áður en hann 
hætti.
Mest lesið á DV.is
Skýr skilaboð Nokkrir tugir komu saman á Austurvelli á þriðjudag og mótmæltu þegar Alþingi var sett. Mótmælin fóru friðsamlega fram  
þó að sumum hafi verið nokkuð heitt í hamsi. Mynd EyÞór ÁrnaSonMyndin
Umræða  15Miðvikudagur  12. september 2012
Hann vildi  
öllum vel
Þór Karlsson missti son sinn í harmleik í Tulsa í Oklahoma. ? DV
Kjallari
Eygló Harðardóttir
?Áhrif endó­
metríósu 
geta verið mikil á 
líf kvenna

					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
Blašsķša 20
Blašsķša 20
Blašsķša 21
Blašsķša 21
Blašsķša 22
Blašsķša 22
Blašsķša 23
Blašsķša 23
Blašsķša 24
Blašsķša 24
Blašsķša 25
Blašsķša 25
Blašsķša 26
Blašsķša 26
Blašsķša 27
Blašsķša 27
Blašsķša 28
Blašsķša 28