Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Žjóšmįl

PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | JPG  | TXT  |


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Žjóšmįl

						44 Þjóðmál HAUST 2009
en haldið sig að mestu við siðfræði og 
heimspeki menntunar .
*
Í Justifying Emotions: Pride and Jealousy, 
sem út kom árið 2002, fjallar Kristján um 
geðshræringar . Umfjöllun hans byggist á 
kenningu sem á ensku eru kölluð the cogn­
itive model of emotions og mætti kalla vits­
munakenningu um geðshræringar á íslensku .6 
Samkvæmt henni eru geðshræringar eins 
og reiði, þakklæti, afbrýðisemi og samúð 
ekki aðgreindar frá vitsmunum manna, 
skoðunum og hugsunum heldur samofnar 
þeim . Raunar fela geðshræringar ævinlega 
í sér einhvers konar skoðun, hugsun eða 
viðhorf . Það er til dæmis engin leið að vera 
þakklátur manni nema hafa þá skoðun eða 
hugsa þá hugsun að hann hafi gert eitthvað 
gott og varla get ég verið afbrýðisamur nema 
álíta að öðrum manni sé veitt eitthvað sem 
mér sjálfum ber eða á skilið að fá . 
Með þessari kenningu er því ekki hafnað 
að geðshræringar séu meira en einberar 
skoðanir eða hugsanir . Þær fela að jafnaði 
líka í sér tilfinningu og löngun eða hneigð 
til að breyta með tilteknum hætti . Þakkæti 
fylgir til dæmis löngun eða hneigð til að 
umbuna þeim sem þakklætið beinist að .
Hér hef ég reynt að skýra í örstuttu máli 
þann fræðilega bakgrunn sem Kristján 
byggir á í Justifying Emotions . Rökfærslan 
í bókinni snýst um að verja geðshræringar 
sem oft eru taldar neikvæðar, eins og 
afbrýðisemi, gegn ásökunum um að þær séu 
siðferðilega ámælisverðar, óskynsamlegar 
eða eitthvað þaðan af verra . 
Vissulega geta geðshræringar verið 
óskynsamlegar og gengið út í alls konar 
öfgar og þetta hefur fengið suma til að álíta 
að best sé að útrýma öllum ?neikvæðum? 
6 Kristján notar þetta orðalag í áðurnefndri grein sinni um 
geðshræringar í ritgerðasafninu Af tvennu illu .
geðshræringum eins og t .d . reiði og 
afbrýðisemi . 
En á reiði ekki stundum rétt á sér? Er sá 
sem ekki finnur til neinnar reiði þegar hann 
sér lítilmagna misþyrmt, eða saklausan 
hafðan fyrir rangri sök, ekki mannleysa 
og gauð? Er ekki réttara að álasa slíkum 
manni fyrir skapleysi en hrósa honum fyrir 
skapstillingu? 
Ef einhver reiðist í hæfilegum mæli og 
undir kringumstæðum þar sem reiði á við, 
þá er reiðin ekki ámælisverð heldur hluti 
af því að vera heill og sannur maður . Sama 
telur Kristján að eigi við um afbrýðisemi . 
Láti maður allt yfir sig ganga og finni hann 
ekki til neinnar afbrýðisemi þótt annar fái 
til dæmis hrós sem honum ber, þá vantar 
eitthvað á að hann hafi þá sjálfsvirðingu 
sem þarf til að bera höfuðið hátt og lifa sem 
jafningi annarra .
Kenning Kristjáns í Justifying Emotions 
dregur um margt dám af Siðfræði Níkomakk­
osar eftir Aristóteles enda er sú gamla bók 
enn höfuðrit í heimspekilegri siðfræði og 
hafa áhrif hennar mjög farið vaxandi upp 
á síðkastið . 
Skrif Kristjáns um siðfræði eru hluti af 
þróun innan siðfræði undanfarinna ára 
þar sem menn leita í auknum mæli til 
Aristótelesar og taka það upp frá honum að 
skoða siðferði sem afleiðingu af mannlegu 
eðli fremur en sem kröfur um að fólk lifi 
öðru vísi en því er náttúrulegt . Í samræmi við 
þetta eru viðhorf Kristjáns til siðferðilegra 
álitamála afar jarðbundin og hann gengur 
jafnvel nokkuð lengra en flestir fylgismenn 
Aristótelesar á seinni tímum í því að tengja 
heimspekilega siðfræði við raunveruleika 
mannlífsins, því hann hikar ekki við að nýta 
niðurstöður nýlegra rannsókna í sálfræði og 
félagsvísindum til að rökstyðja niðurstöður 
um siðferðileg efni . 
Þriðja bókin sem Kristján sendi frá sér 
á ensku heitir Justice and Desert­Based 

					
Fela smįmyndir
Kįpa
Kįpa
Auglżsing
Auglżsing
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
Blašsķša 20
Blašsķša 20
Blašsķša 21
Blašsķša 21
Blašsķša 22
Blašsķša 22
Blašsķša 23
Blašsķša 23
Blašsķša 24
Blašsķša 24
Blašsķša 25
Blašsķša 25
Blašsķša 26
Blašsķša 26
Blašsķša 27
Blašsķša 27
Blašsķša 28
Blašsķša 28
Blašsķša 29
Blašsķša 29
Blašsķša 30
Blašsķša 30
Blašsķša 31
Blašsķša 31
Blašsķša 32
Blašsķša 32
Blašsķša 33
Blašsķša 33
Blašsķša 34
Blašsķša 34
Blašsķša 35
Blašsķša 35
Blašsķša 36
Blašsķša 36
Blašsķša 37
Blašsķša 37
Blašsķša 38
Blašsķša 38
Blašsķša 39
Blašsķša 39
Blašsķša 40
Blašsķša 40
Blašsķša 41
Blašsķša 41
Blašsķša 42
Blašsķša 42
Blašsķša 43
Blašsķša 43
Blašsķša 44
Blašsķša 44
Blašsķša 45
Blašsķša 45
Blašsķša 46
Blašsķša 46
Blašsķša 47
Blašsķša 47
Blašsķša 48
Blašsķša 48
Blašsķša 49
Blašsķša 49
Blašsķša 50
Blašsķša 50
Blašsķša 51
Blašsķša 51
Blašsķša 52
Blašsķša 52
Blašsķša 53
Blašsķša 53
Blašsķša 54
Blašsķša 54
Blašsķša 55
Blašsķša 55
Blašsķša 56
Blašsķša 56
Blašsķša 57
Blašsķša 57
Blašsķša 58
Blašsķša 58
Blašsķša 59
Blašsķša 59
Blašsķša 60
Blašsķša 60
Blašsķša 61
Blašsķša 61
Blašsķša 62
Blašsķša 62
Blašsķša 63
Blašsķša 63
Blašsķša 64
Blašsķša 64
Blašsķša 65
Blašsķša 65
Blašsķša 66
Blašsķša 66
Blašsķša 67
Blašsķša 67
Blašsķša 68
Blašsķša 68
Blašsķša 69
Blašsķša 69
Blašsķša 70
Blašsķša 70
Blašsķša 71
Blašsķša 71
Blašsķša 72
Blašsķša 72
Blašsķša 73
Blašsķša 73
Blašsķša 74
Blašsķša 74
Blašsķša 75
Blašsķša 75
Blašsķša 76
Blašsķša 76
Blašsķša 77
Blašsķša 77
Blašsķša 78
Blašsķša 78
Blašsķša 79
Blašsķša 79
Blašsķša 80
Blašsķša 80
Blašsķša 81
Blašsķša 81
Blašsķša 82
Blašsķša 82
Blašsķša 83
Blašsķša 83
Blašsķša 84
Blašsķša 84
Blašsķša 85
Blašsķša 85
Blašsķša 86
Blašsķša 86
Blašsķša 87
Blašsķša 87
Blašsķša 88
Blašsķša 88
Blašsķša 89
Blašsķša 89
Blašsķša 90
Blašsķša 90
Blašsķša 91
Blašsķša 91
Blašsķša 92
Blašsķša 92
Blašsķša 93
Blašsķša 93
Blašsķša 94
Blašsķša 94
Blašsķša 95
Blašsķša 95
Blašsķša 96
Blašsķša 96
Blašsķša 97
Blašsķša 97
Blašsķša 98
Blašsķša 98