Þjóðmál - 01.03.2011, Blaðsíða 79

Þjóðmál - 01.03.2011, Blaðsíða 79
 Þjóðmál VOR 2011 77 Bjarni Jónsson Viðreisn – víðtækar umbætur Íslenzka hagkerfið reyndist standa illa að vígi árið 2008, þegar harðnaði á daln­ um . Ástæðurnar voru tröllvaxið bankakerfi og óeðlilega hátt gengi krónunnar m .v . við­ skiptajöfnuð . Um þverbak keyrði, þegar stórbankinn Lehman Brothers varð gjaldþrota 15 . september 2008 . Við þetta magnaðist tortryggni á milli fjármála stofn ana um allan heim, því að enginn vissi, hvar eitraðir vafningar lágu, og þorði enginn að lána öðrum af ótta við að glata fé sínu í gjaldþroti skuldunautar . Þetta ástand hlaut að koma illa niður á íslenzka bankakerfinu, en stærð þess nam u .þ .b . tífaldri landsframleiðslu, sem var einsdæmi í heiminum .1 Þessi mikli vöxtur hafði orðið í efnahagsumhverfi, sem var dæmigert fyrir hagbólumyndun . Lágir vextir á alþjóða mörkuðum ýttu undir mikla neyzlu almennings og fjárfestingar fyrirtækja, og útlán bankanna uxu hratt . Þessi spenna leiddi til síhækkandi verðs eigna af öllu tagi . Þar að auki reyndust allir helztu bankar landsins og margir erlendir bankar vera illa haldnir af innanmeini, þó að þeim hafi tekizt að leyna því með undraverðum hætti í endurskoðuðum reikningsuppgjörum sín­ um . Við þessar aðstæður fengu íslenzku bank arnir ekki staðizt lokun lánalína, og því fór sem fór . Það var lán í óláni, að við stjórnvöl þjóð ar­ skútunnar árið 2008 var fólk, sem bar gæfu til að taka margar affarasælar ákvarðanir í mikilli tímaþröng . Þar ber hæst „íslenzku leiðina“, sem fólgin er í því að láta lánadrottna bankanna taka skellinn, en slá skjaldborg um innlenda innlánsreikninga .1 Erlendir innlánsreikningar voru látnir hafa forgang í þrotabúin erlendis, en ríkissjóður Íslands var ekki látinn taka á sig fjárhagsskuldbindingar, eins og gert var t .d . á Írlandi, þar sem bankakerfið var líka orðið mjög stórt í hagbólukerfi . Þetta er megineinkenni hinnar „íslenzku leiðar“ Geirs Hilmars Haarde, þá­ verandi forsætisráðherra, og manna hans, og er hún ólík leið Evrópusambandsins (ESB), sem leiddi til svo mikillar skuldsetningar margra ríkja, að hagkerfi þeirra eru að sligast undan byrðunum, og hin sameiginlega mynt lætur nú stórlega á sjá og er jafnvel ekki hugað líf í óbreyttri mynd . Segja má, að evran sé nú í gjörgæzlu og ríkisstjórnin í Berlín ráði framtíð hinnar sameiginlegu myntar . Þjóðverjar leyfðu ekki hagbólukerfi að myndast hjá sér, heldur hertu sultarólina tímabilið 1999­2009 í kjölfar þensluskeiðs eftir endursameiningu Þýzkalands 1989 og njóta fyrir vikið mjög sterkrar samkeppnistöðu á útflutningsmörkuðum nú . Ríkisstjórn Geirs Hilmars og bankastjórn Seðlabankans lék góðan varnarleik í nauð­ vörn og lagði góðan grunn að nýrri sókn með samningi við Alþjóðagjaldeyrissjóðinn
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100

x

Þjóðmál

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Þjóðmál
https://timarit.is/publication/1175

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.