Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Fréttablašiš

og  
S M Þ M F F L
. . 1 2 3 4 5
6 7 8 9 10 11 12
13 14 15 16 17 18 19
20 21 22 23 24 25 26
27 28 29 30 31 . .
PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | JPG  | TXT  |


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Fréttablašiš

						Í hverjum mánuði greiða landsmenn umtalsverðar upphæðir af launum sínum til lífeyrissjóða, bæði í sam-
eign (skyldulífeyrir) og margir hverjir 
einnig í séreign (viðbótarlífeyrir). 
Það er því mikið hagsmunamál fyrir 
almenning að allar upplýsingar um 
ávöxtun og aðra frammistöðu þessara 
sjóða séu aðgengilegar en til að bera 
saman sjóði hefur þurft að vinna sig 
í gegnum talnaefni ársreikningabóka 
FME sem er ekki aðgengilegt fyrir 
almenning og samanburður erfiður 
nema með mikilli talnavinnu.
Ávöxtunartölur fyrir séreignasjóði 
voru birtar í Kastljósi fyrir ári. Til að 
ná að taka saman tölur um ávöxtun 
sameignarsjóða, hafa undirritaðir 
nú í nokkurn tíma unnið að því að 
gera þessi gögn aðgengileg þannig að 
almenningur geti séð raunávöxtun 
sinna sjóða yfir langt tímabil. Þessari 
vinnu er í meginatriðum lokið og liggja 
nú fyrir niðurstöður sem verða birtar 
á næstunni.
Skoðaðir voru allir sjóðir frá árs-
byrjun 1997 til ársloka 2016 og tekið 
tillit til sameininga sem átt hafa sér 
stað. Árið 1997 voru þetta 50 sjóðir 
en í dag hefur þeim fækkað með sam-
einingum í 27 lífeyrissjóði. Það vekur 
fyrst athygli hve munurinn er mikill á 
milli sjóða. Á þessu 20 ára tímabili var 
ávöxtun þess sjóðs sem náði bestum 
árangri að þessu leyti nær ferfalt hærri 
en hjá þeim sjóði sem skilaði lakastri 
ávöxtun. Hvert prósentustig í meðal-
ávöxtun yfir langan tíma hefur mikil 
áhrif á þann lífeyri sem greiddur er 
að lokum og bendir allt því til þess 
að fólk muni búa við nokkuð mis-
jöfn kjör á eftirlauna árum vegna mis-
mikillar ávöxtunar sjóða. Alls 6 sjóðir 
(af 27) eru með meðalraunávöxtun á 
bilinu 1-2% yfir tímabilið en 8 sjóðir 
hafa ávöxtun á bilinu 2-3%. Það er 
svo þriðjungur sjóða (9 sjóðir) sem 
sýna ávöxtun á bilinu 3-4% yfir þetta 
langa tímabil, sem hlýtur að teljast góð 
ávöxtun og að lokum eru 4 sjóðir með 
meðalraunávöxtun yfir 4%.
Ávöxtun í fortíð er auðvitað ekki 
ávísun á örugga ávöxtun í framtíð 
en samt hlýtur þetta skref sem við 
höfum unnið að, að teljast mikil-
vægt sem liður í því að auka gagnsæi 
og að kynna sér hvernig gengið hefur 
að ávaxta lífeyrisfé landsmanna sem 
allir eru skyldaðir til að láta af hendi. Í 
flestum nágrannalöndum hafa þessar 
upplýsingar verið birtar á aðgengi-
legan hátt um langt skeið. Er þetta 
verkefni undirritaðra upphafið að því 
að almenningur geti gengið að þessum 
upplýsingum vísum því ráðgert er að 
uppfæra tölurnar reglulega og gera 
aðgengilegar öllum. Jafnframt verður 
talnaefnið notað í akademískar rann-
sóknir.
Stór hluti launþega hefur ekki 
beint val um það í hvaða lífeyrissjóð 
þeir greiða heldur renna iðgjöld ein-
faldlega í þann lífeyrissjóð sem verka-
lýðsfélag hvers og eins hefur valið. Í 
ljósi verulegs munar í ávöxtun sjóða 
er því staða lífeyris við starfslok eins 
konar lífeyrishappadrætti fyrir hvern 
og einn sem getur skipt miklu fyrir 
lífskjör á efri árum. Einnig skiptir máli 
að hópurinn sem greiðir í hvern sjóð 
getur verið mjög ólíkur, t.d. er kynja-
skipting iðulega mjög mismunandi á 
milli sjóða, sem getur haft veruleg áhrif 
á lífeyrisgreiðslur. Ýmsar endurbætur á 
þessu fyrirkomulagi væri vert að íhuga, 
m.a. að leyfa launafólki að greiða í 
nokkra sjóði til að dreifa áhættu. Þá er 
mikilvægt að kerfið sé eins gegnsætt og 
kostur er, m.a. þannig að ávöxtunar-
tölur séu aðgengilegar og auðvelt að 
bera þær saman milli sjóða.
Ávöxtun íslenskra lífeyrissjóða
Dr. Gylfi  
Magnússon
dósent í við-
skiptafræðideild 
Háskóla Íslands 
Hallgrímur 
Óskarsson
verkfræðingur
Misjöfn ávöxtun íslenskra 
lífeyrissjóða 1997-2016
7%
6%
5%
4%
3%
2%
1%
0% 
Lægsta ávöxtun sjóðs = 1,25%
Hæsta ávöxtun sjóðs = 6,16%
Það er kunnuglegt stef að það fólk sem stígur fram til varnar náttúru og lífríki Íslands þarf 
iðulega að sitja undir persónulegum 
árásum og illmælgi. Ómar Ragnars-
son fékk að kenna á slíkum með-
ulum þegar hann gerðist málsvari 
hálendisins og Tómas Guðbjarts-
son læknir hefur þurft að sæta sömu 
meðferð vegna sinnar stórmerkilegu 
umhverfisbaráttu.
Gunnar Steinn Gunnarsson er á 
þessum slóðum hér í blaðinu í gær 
þegar hann veitist að félaga mínum, 
Ingólfi Ásgeirssyni, stofnanda The 
Icelandic Wildlife Fund.
Gunnar kynnir sig til leiks sem líf-
fræðing en lætur þess ógetið að hann 
hefur verið viðriðinn laxeldi í ára-
tugi og starfar nú sem framleiðslu-
stjóri fiskeldisfyrirtækisins Laxa. 
Gunnar skammast yfir starfi Ingólfs 
sem flugstjóra, en þó eru flugvélar 
nógu góðar til að fljúga með afurðir 
fyrirtækis hans á erlendan markað. 
Þetta er sorglegur tvískinnungur og 
dæmi um ógöngur sem menn rata í 
þegar þeir hafa veikan málstað að 
verja.
Grein Gunnars er þar að auki 
uppfull af ýmsum rangfærslum um 
ógnina af erfðablöndun eldislax 
við villta stofna. Sú ógn hefur þegar 
raungerst í Noregi þar sem 66 pró-
sent villtra stofna hafa skaðast.
Kjarni málsins er að tæknin, sem 
fyrirtæki Gunnars og önnur sjókvía-
eldisfyrirtæki nota, er hættuleg 
náttúru og lífríki. Sjókvíar eru bara 
netapokar í sjó. Þetta er svo frum-
stæð og ófullkomin tækni að það 
sleppur alltaf fiskur úr kvíunum. 
Spurningin er bara hvenær og í hve 
miklu magni.
Mengunin frá þeim er líka hroða-
leg. Skólpið streymir beint frá þeim 
í sjóinn. Í hverri kví eru um 200 þús-
und fiskar. Á botninum fyrir neðan 
þær myndast fjöll af rotnandi fóður-
afgöngum og saur.
Og það er meira. Aðbúnaður eldis-
dýranna er hræðilegur í sjókvíunum 
eins og við höfum því miður hrika-
leg ný dæmi um úr íslensku eldi, 
bæði fyrir vestan og austan. Í rekstr-
aráætlunum fiskeldisfyrirtækja er 
beinlínis gert ráð fyrir að 20 prósent 
eldisdýranna lifi ekki af aðbúnaðinn 
í kvíunum. Það er grátlegur vitnis-
burður um þennan iðnað.
Það þarf að fara með fiskeldi upp á 
land. Þar er staðan allt önnur. Skólp-
ið er hreinsað, hægt er að stýra hita-
stigi í kerjunum þannig að fiskurinn 
strádrepst ekki úr kulda og svo stafar 
villtum laxastofnum ekki hætta af 
fiski sem er alinn á landi, fremur en 
öðrum lífverum í hafinu.
Auðvitað eigum við að taka hönd-
um saman um eldisaðferðir sem 
eru betri fyrir umhverfið, lífríkið og 
eldisdýrin sjálf. Annað er stórkostleg 
tímaskekkja.
Hættulegt fyrir  
umhverfið og lífríkið
Jón Kaldal
blaðamaður og 
félagi í  
The Icelandic 
Wildlife Fund
GE bílar
Reykjanesbæ
www.gebilar.is
420 0400
Bílasalan Bílás
Akranesi
www.bilas.is
431 2622 
Bílasala Akureyrar
Akureyri
www.bilak.is
461 2533
Bílaverkstæði Austurlands
Egilsstöðum
www.bva.is
470 5070
IB ehf.
Selfossi
www.ib.is
480 8080
BL söluumboð
Vestmannaeyjum
481 1313
862 2516
BL ehf
Sævarhöfða 2 / 110 Reykjavík
525 8000 / www.bl.is
Renault KADJAR & CAPTUR
Sparneytnir sportjeppar
Renault Captur, verð frá: 2.750.000 kr.
Renault Kadjar, verð frá: 3.550.000 kr.
E
N
N
E
M
M
 /
 S
ÍA
 /
  
N
M
8
8
0
8
3
 R
e
n
a
u
lt
 2
x
 b
íl
a
r 
c
ro
s
s
o
v
e
r 
5
x
2
0
 m
a
í
S k o ð u n   ∙   F R É T T A B L A ð i ð 9M i ð V i k u D A G u R   9 .  M A í  2 0 1 8
09-05-2018
   04:40
F
B
040s_P
037K
.p1.pdf
F
B
040s_P
032K
.p1.pdf
F
B
040s_P
004K
.p1.pdf
F
B
040s_P
009K
.p1.pdf
A
utom
ation
P
late rem
ake: 1F
B
8-6C
38
1F
B
8-6A
F
C
1F
B
8-69C
0
1F
B
8-6884
275 X
 400.001
3B
     
F
B
040s_8_5_2018
C
M
Y
K

					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
Blašsķša 20
Blašsķša 20
Blašsķša 21
Blašsķša 21
Blašsķša 22
Blašsķša 22
Blašsķša 23
Blašsķša 23
Blašsķša 24
Blašsķša 24
Blašsķša 25
Blašsķša 25
Blašsķša 26
Blašsķša 26
Blašsķša 27
Blašsķša 27
Blašsķša 28
Blašsķša 28
Blašsķša 29
Blašsķša 29
Blašsķša 30
Blašsķša 30
Blašsķša 31
Blašsķša 31
Blašsķša 32
Blašsķša 32
Blašsķša 33
Blašsķša 33
Blašsķša 34
Blašsķša 34
Blašsķša 35
Blašsķša 35
Blašsķša 36
Blašsķša 36
Blašsķša 37
Blašsķša 37
Blašsķša 38
Blašsķša 38
Blašsķša 39
Blašsķša 39
Blašsķša 40
Blašsķša 40